België vertoont opvallend veel gelijkenissen met Frankrijk: een hoog begrotingstekort, een oplopende overheidsschuld, lage economische groei en toenemende politieke onzekerheid. Om een Franse crisis te vermijden, heeft België dringend nood aan een geloofwaardig langetermijnplan dat de overheidsfinanciën gezond maakt en de economie versterkt.
De stijgende energieprijzen jagen de inflatie en loonindexering omhoog, met hogere loonkosten voor ondernemingen tot gevolg. Dat zet ook het huidige systeem van automatische loonindexering en de loonnorm verder onder druk.
Bij de begrotingsopmaak duiken steeds meer voorstellen voor extra belastingen op, zonder voldoende aandacht voor de stijgende overheidsuitgaven, de samenhang binnen ons belastingstelsel en de mogelijke impact op onze economie.
Het regende de voorbije dagen negatieve reacties op de besparingsplannen van de Vlaamse regering, en de eventuele besparingsideeën van de federale regering worden in bepaalde hoeken ook al op voorhand afgeschoten. De vakbonden gaan vrijdag betogen tegen alle mogelijke besparingen en stellen als alternatief 20 miljard aan extra belastingen voor. En maandag staken de openbare diensten tegen eventuele inspanningen in de publieke sector.
De voorbije dagen strompelde de Vlaamse regering naar een akkoord over de begroting. Daarbij slaagde de regering met wat vertraging in het opzet om voor de rest van de legislatuur een begroting in evenwicht voor te leggen. Dat is evenwel een veel minder grote krachttoer dan sommigen willen doen uitschijnen, en is op zich niet voldoende om van goed beleid te kunnen spreken. De lat moet hoger.
Deze week lagen in de Commissie Financiën en Begroting van het federaal parlement maar liefst drie voorstellen voor een nieuwe vermogensbelasting op tafel. België haalt echter al veel inkomsten uit vermogensbelastingen en extra heffingen kunnen wegen op investeringen en het ondernemingsklimaat.
België is vandaag de stakingskampioen van Europa en de vakbonden kondigen alweer nieuwe acties aan, terwijl vanuit linkse hoek steeds luider wordt gewaarschuwd voor besparingen, ongelijkheid en de uitholling van de sociale zekerheid. Maar de realiteit van onze welvaartsstaat ziet er helemaal anders uit.
De Belgische economie viel in de lente stil en behoorde daarmee tot de zwakste van Europa. Hoewel voor het derde kwartaal opnieuw 0,3% groei wordt verwacht, blijven de recessierisico’s de komende maanden reëel.
Het was de voorbije maanden niet moeilijk om redelijk gedeprimeerd te geraken over de Belgische economie. In de twaalf maanden tot aan de zomer liet België de laagste groei van Europa optekenen, de inflatie is bij de hoogste van Europa, de jobcreatie in de private sector is zo goed als stilgevallen, het aantal faillissementen blijft nieuwe records aantikken, de rente loopt op en de regering moet op zoek naar 10 miljard.
De federale regering gaat de komende weken op zoek naar 10 miljard euro om de begroting een beetje terug in de juiste richting te duwen. Het is op dat vlak niet meer dan een eerste stap, maar die stap moet wel gezet worden. De voorstellen om dat te realiseren, duiken al her en der op, en de meeste daarvan worden ook vlot afgeschoten vanuit andere hoeken.
Na de vakantie wordt het begrotingswerk stilaan echt opgestart. De federale regering gaat de komende weken op zoek naar 10 miljard.
De Studiecommissie voor de Vergrijzing publiceerde eind vorige week haar jaarlijkse raming van de toekomstige vergrijzingsfactuur. Die bracht eerder zeldzaam goed financieel nieuws voor de federale regering.
Vorige week zette filosofe Aurélie Duchâteau zich in De Standaard af tegen ons ‘ontspoord economisch stelsel’. Daarin liet ze haar ongeboren dochter vragen: ‘Waarom moet onze economie eigenlijk altijd groeien?’. Er blijkt een markt te bestaan voor dat soort uitspraken en ideeën, maar de betrokkenen zijn zich allicht niet bewust van de enorme voordelen van economische groei, en nog minder van welk doemscenario we kunnen verwachten zonder economische groei.
De farmasector is al jarenlang één van de krachtigste motoren van onze economie. Sinds 2000 groeide de toegevoegde waarde in de farma met gemiddeld 7,5% per jaar (in volume), bijna vijf keer zo snel als in de rest van de Belgische economie (1,5%).
Met de aankondiging van een vredesdeal tussen de Verenigde Staten en Iran kwam er de voorbije weken hoop op beterschap in één van de grote schokken die de voorbije maanden de wereldeconomie raakten. Daarmee is zeker niet alles meteen opgelost, maar het impliceert op z’n minst dat een verdere escalatie (ook van de negatieve economische impact) in de komende maanden minder waarschijnlijk geworden is.
De Nationale Bank kwam vorige week met haar nieuwste vooruitzichten voor onze economie, en die zijn niet meteen rooskleurig.
In de begrotingsdiscussie die stilaan terug op gang komen op de verschillende overheidsniveaus dreigt er ook gekeken te worden naar de steunmaatregelen voor O&O (onderzoek en ontwikkeling). Daarmee dreigen we onszelf in de voet te schieten. De toegenomen inspanningen op het vlak van O&O zijn één van de succesverhalen van ons economisch beleid van de voorbije twintig jaar, zowel op Belgisch als op Vlaams niveau.
Onze economie zat de voorbije jaren al vast in een scenario van oncomfortabel lage groei, de oorlog in Iran, en vooral de impact via de hogere energieprijzen, legt daar nog een extra laag onzekerheid bovenop. Doemscenario’s zijn nog niet aan de orde, maar de economische vooruitzichten zijn niet meteen rooskleurig. We zien tien duidelijke waarschuwingssignalen voor onze economie.
Vorige week startte de federale regering met een nieuwe budgettaire oefening die ten laatste tegen oktober moet resulteren in een begrotingstraject voor de rest van de legislatuur. Positief is alvast dat er deze keer ruim op voorhand begonnen wordt met de voorbereiding van die begroting, en dat er meteen over een traject voor meerdere jaren nagedacht wordt. Daar blijft het evenwel bij qua positief nieuws. De vele ballonnetjes die hierover de voorbije weken gelanceerd werden, zijn niet meteen geruststellend.
Premier De Wever kondigde al aan dat voor de volgende begroting een nieuwe inspanning nodig is om onze overheidsfinanciën in de goeie richting te duwen. Hij sprak eerder van een inspanning van drie à vier miljard. Volgens het Monitoringcomité is een inspanning van vijf miljard nodig. En rekening houdend met de verslechterde economische situatie gaf minister Van Peteghem recent aan dat de federale regering de komende maanden op zoek moet naar zeven miljard euro.
Ondanks verzet van vakbonden en werkgeversorganisaties blijft de federale regering doorzetten met haar centenindex, een soort nodeloos complexe kwart-indexsprong. De discussies daarrond worden hoe langer hoe hallucinanter. Bovendien vertrekken ze van het verkeerde uitgangspunt. Het hele indexeringsmechanisme doet gewoon niet wat de verdedigers ervan denken dat het doet.
Dinsdag zullen de vakbonden nog maar eens verzamelen in Brussel voor een nieuwe nationale betoging. De eisen blijven daarbij dezelfde als bij eerdere acties: hogere lonen, het terugdraaien van de geplande hervormingen in de pensioenen en hogere belastingen, vooral op vermogens. Daarmee gaan ze nogal vlot voorbij aan de realiteit van onze economie.
Nadat eerder Fitch dat al deed, verlaagden ook Moody’s en Standard&Poor’s de voorbije weken de kredietscore van de Belgische overheid. Dat geeft aan dat de grote internationale kredietbeoordelaars de kwaliteit van de Belgische overheidsfinanciën als minder betrouwbaar inschatten.
De oorlog in Iran is ondertussen een dikke maand aan de gang. Volgens de initiële verklaringen van president Trump zou die nu ongeveer afgelopen moeten zijn. Deze week kwam Trump met een nieuwe speech waarin hij aangaf dat het nog één à twee weken zou duren. Maar tegelijkertijd dreigde hij ook met een nieuwe escalatie. Het blijft dus onmogelijk te voorspellen hoe het conflict verder zal evolueren.
Maak een profiel aan voor:
Ben je Voka-lid? Dan krijg je ook:
