Nieuws

In de begrotingsdiscussie die stilaan terug op gang komen op de verschillende overheidsniveaus dreigt er ook gekeken te worden naar de steunmaatregelen voor O&O (onderzoek en ontwikkeling). Daarmee dreigen we onszelf in de voet te schieten. De toegenomen inspanningen op het vlak van O&O zijn één van de succesverhalen van ons economisch beleid van de voorbije twintig jaar, zowel op Belgisch als op Vlaams niveau. 

Onze economie zat de voorbije jaren al vast in een scenario van oncomfortabel lage groei, de oorlog in Iran, en vooral de impact via de hogere energieprijzen, legt daar nog een extra laag onzekerheid bovenop. Doemscenario’s zijn nog niet aan de orde, maar de economische vooruitzichten zijn niet meteen rooskleurig. We zien tien duidelijke waarschuwingssignalen voor onze economie.

Vorige week startte de federale regering met een nieuwe budgettaire oefening die ten laatste tegen oktober moet resulteren in een begrotingstraject voor de rest van de legislatuur. Positief is alvast dat er deze keer ruim op voorhand begonnen wordt met de voorbereiding van die begroting, en dat er meteen over een traject voor meerdere jaren nagedacht wordt. Daar blijft het evenwel bij qua positief nieuws. De vele ballonnetjes die hierover de voorbije weken gelanceerd werden, zijn niet meteen geruststellend.

Premier De Wever kondigde al aan dat voor de volgende begroting een nieuwe inspanning nodig is om onze overheidsfinanciën in de goeie richting te duwen. Hij sprak eerder van een inspanning van drie à vier miljard. Volgens het Monitoringcomité is een inspanning van vijf miljard nodig. En rekening houdend met de verslechterde economische situatie gaf minister Van Peteghem recent aan dat de federale regering de komende maanden op zoek moet naar zeven miljard euro. 

Ondanks verzet van vakbonden en werkgeversorganisaties blijft de federale regering doorzetten met haar centenindex, een soort nodeloos complexe kwart-indexsprong. De discussies daarrond worden hoe langer hoe hallucinanter. Bovendien vertrekken ze van het verkeerde uitgangspunt. Het hele indexeringsmechanisme doet gewoon niet wat de verdedigers ervan denken dat het doet. 

Dinsdag zullen de vakbonden nog maar eens verzamelen in Brussel voor een nieuwe nationale betoging. De eisen blijven daarbij dezelfde als bij eerdere acties: hogere lonen, het terugdraaien van de geplande hervormingen in de pensioenen en hogere belastingen, vooral op vermogens. Daarmee gaan ze nogal vlot voorbij aan de realiteit van onze economie.

Nadat eerder Fitch dat al deed, verlaagden ook Moody’s en Standard&Poor’s de voorbije weken de kredietscore van de Belgische overheid. Dat geeft aan dat de grote internationale kredietbeoordelaars de kwaliteit van de Belgische overheidsfinanciën als minder betrouwbaar inschatten.

De oorlog in Iran is ondertussen een dikke maand aan de gang. Volgens de initiële verklaringen van president Trump zou die nu ongeveer afgelopen moeten zijn. Deze week kwam Trump met een nieuwe speech waarin hij aangaf dat het nog één à twee weken zou duren. Maar tegelijkertijd dreigde hij ook met een nieuwe escalatie. Het blijft dus onmogelijk te voorspellen hoe het conflict verder zal evolueren. 

Er blijft heel wat onzekerheid over hoe de situatie in Iran verder zal evolueren. Er zijn tekenen dat de VS de oorlog snel wil afronden, maar anderzijds lijkt Iran bereid (en in staat) om de internationale energiemarkten langdurig te verstoren. 

Er blijft heel wat onzekerheid over hoe de situatie in Iran verder zal evolueren. Er zijn tekenen dat de VS de oorlog snel wil afronden, maar anderzijds lijkt Iran bereid (en in staat) om de internationale energiemarkten langdurig te verstoren. 

Tweeënhalve week geleden vielen de Verenigde Staten samen met Israël Iran aan. Hoewel er uiteraard nog veel onzekerheid blijft over het verdere verloop van dit conflict tekenen zich toch al wat contouren af van de economische implicaties. In vergelijking met de inschatting bij de start van de oorlog begint het er stilaan als een soort worst-case-scenario uit te zien. En ook al zijn onze directe economische banden met Iran, en met de hele regio, vrij beperkt, heeft dat toch ook belangrijke gevolgen voor de Belgische economie. Die impact loopt hoofdzakelijk via de energiemarkten.

Deze week zetten de vakbonden hun strijd tegen de Arizona-regering verder. De eisen daarbij blijven kortzichtig, houden weinig of geen rekening met de huidige economische realiteit en al helemaal niet met de uitdagingen die op ons afkomen. 

Deze week publiceerde de Nationale Bank haar jaarverslag over 2025, met zoals steeds een grondige analyse van de toestand van de Belgische economie en de uitdagingen waar we voor staan. 

Nieuwe cijfers van de Nationale Bank geven aan dat het vertrouwen van de Belgische ondernemers in februari een stevige tik kreeg. Het ondernemersvertrouwen viel terug tot het laagste niveau sinds het voorjaar en blijft daarmee duidelijk onder normale niveaus.

Begin januari haalde Aikido Security, een Gentse specialist in cybersecurity, als zevende techbedrijf in België de status van unicorn (een waardering van één miljard dollar). 

Het Planbureau kwam vorige week met een update van haar bevolkingsvooruitzichten tot 2080. Die hebben ook voor Vlaanderen belangrijke economische implicaties.

PVDA pakte deze week luid uit met een eerdere studie van de Nationale Bank over het afnemende loonaandeel in onze economie. Ze verpakten het als ‘de voorbije tien jaar verschoof 16 miljard van arbeid naar kapitaal’. Helaas hadden ze de studie blijkbaar niet heel grondig gelezen.

Onder meer met de onwaarschijnlijke fratsen van Trump lijkt de aandacht van onze beleidsmakers de voorbije weken wat verschoven naar het internationale toneel. Na de pijnlijk moeizame begrotingsonderhandelingen van vorig jaar blijft het maar de vraag of de partijen van de federale regering nog veel zin hebben om een nieuwe ronde hervormingen op te starten. Toch blijft dat heel erg nodig om onze welvaart op langere termijn veilig te stellen. 

De lijst met chemiebedrijven die de voorbije jaren met slecht nieuws kwamen, wordt langer en langer. En het ziet er niet naar uit dat er snel beterschap zit aan te komen. 

2026 is nog maar drie weken oud, maar president Trump lijkt al volledig in overdrive, met onder meer Venezuela, Iran en Groenland. Daarbij blijft hij invoerrechten (of dreigementen daarmee) inzetten als drukkingsmiddel. 

Ursula von der Leyen zal binnenkort het Mercosur-handelsakkoord ondertekenen, dat handelsbarrières tussen de EU en landen als Argentinië en Brazilië verlaagt. In een context van toenemende protectionistische handelsoorlogen ziet Europa zulke akkoorden als een manier om de voordelen van internationale handel te behouden. Het blijvende protest tegen het akkoord mist daarbij grotendeels de kern.

2026 is nog geen tien dagen oud, en wie dacht dat dit een rustiger geopolitiek jaar zou worden, lijkt er nu al aan voor de moeite. Met de ‘ontvoering’ van de Venezolaanse president Maduro, de ‘kaping’ van een Russische schaduwtanker en hernieuwde dreigementen richting Groenland heeft Trump het jaar stevig ingezet. 

De brede welvaart in onze samenleving wordt bepaald door de economische activiteit die we realiseren. Als we meer welvaart willen, hebben we economische groei nodig. Die economische groei maakt het mogelijk om de koopkracht te verhogen, om de pensioenen te betalen, om meer te investeren in zorg of onderwijs, of zelfs om minder te werken. 

Ondanks heel wat spectaculair nieuws, onder meer de Russische agressie, Trump en zijn handelsoorlog en moeilijke onderhandelingen binnen de Belgische regering, blijft het economische plaatje de jongste jaren vrij saai. Het ziet er niet naar uit dat daar in 2026 grote verandering in komt.