Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • Dossier: verpakken we straks 100% duurzaam? Deel 1: Amcor Gent
  • 10/12/2020

Dossier: verpakken we straks 100% duurzaam? Deel 1: Amcor Gent

Kunststof verpakkingen zijn essentieel al hebben ze hun reputatie vaak tegen wegens ‘milieuonvriendelijk’. Amcor, een Australische verpakkingsproducent, wil, sneller dan Europa vraagt, al zijn verpakkingen herbruikbaar of recycleerbaar maken tegen 2025. De Gentse vestiging is het centre of excellence in de ontwikkeling van duurzame verpakkingen. Katrien Verdonck, managing director, en Kris Buysens, COE sustainability director, lichten de ambitieuze plannen toe. 

foto
Kris Buysens: “We moeten ons de vraag durven stellen of een verpakking altijd 100% moet bedrukt zijn. Want hoe meer kleuren en inkt, hoe slechter de kwaliteit van het recyclaat zal zijn.” 

 

Tekst Sam De Kegel – foto Wim Kempenaers

Amcor is een internationale verpakkingsreus met maar liefst 230 fabrieken wereldwijd. Gaandeweg ontpopte deze Australische groep zich tot wereldspeler in de ontwikkeling en productie van verpakkingen voor voeding, medische toepassingen, farma en home & personal care. De Gentse site startte oorspronkelijk in 1925 met de productie van cellofaan, dat was de allereerste kunststof die gebruikt werd om medische en voedingsproducten flexibel te verpakken. Ze was lang onderdeel van de Belgische farmareus UCB, tot Amcor het bedrijf overnam in 1996. Met die overname zette Amcor vanuit Australië zijn eerste voet op Europese bodem voor de ontwikkeling en productie van flexibele kunststof verpakkingen. 

De Gentse site heeft een sterke R&D-reputatie, met dank aan UCB dat als farmabedrijf sterk op R&D gefocust was. “Van die erfenis plukken we nog steeds de vruchten”, zegt Katrien Verdonck, managing director. “Gent is voor Amcor wereldwijd nu het R&D-expertisecentrum in de ontwikkeling van duurzame verpakkingen, naast onze operationele site.” 

In de Gentse Amcor-site werken 400 fte’s. Van die 400 zijn er 350 gelinkt aan de operationele site, 50 werken voor corporate. De Gentse fabriek spitst zich toe op flexibele verpakkingen. “We maken bedrukte en onbedrukte laminaten, veelal met een easy opening- en een barrièrecomponent voor de bescherming van de producten die we verpakken. De helft van wat we produceren, leveren we buiten Europa. Ruwweg 50% is voor voedingstoepassingen, de andere 50% voor medische toepassingen, waarbij de verpakking steeds een functioneel onderdeel is van het geheel.” Vanzelfsprekend heeft ook COVID impact op de afname van verpakkingen. Sinds de coronacrisis ziet Amcor Gent een forse groei in de verpakking van bijvoorbeeld steriele medische handschoenen voor o.a. Azië. Voor de verpakking van chirurgisch materiaal (zoals draad) nam de vraag af omdat alle niet-essentiële operaties wereldwijd werden uitgesteld. In de voeding zag Amcor dan weer een forse groei in verpakkingen in diverse segmenten, zoals bijvoorbeeld voor gist omdat we met z’n allen massaal begonnen te bakken in coronatijd. 

“Begin 2018 heeft Amcor al de belofte gedaan om tegen 2025 al zijn niet-recycleerbare verpakkingen om te zetten naar herbruikbare of recycleerbare verpakkingen”

Verpakkingen hebben een negatieve connotatie, maar zijn essentieel om een product te beschermen en de houdbaarheid ervan te garanderen. Is die perceptie nu deels veranderd door COVID-19?

Katrien Verdonck: “Tijdelijk zie je nu dat consumenten door COVID meer naar individueel verpakte voedingsproducten grijpen, omdat ze die als hygiënischer en veiliger beschouwen. Vanuit de industrie moeten we nog veel meer uitleggen wat de functie van een verpakking is. Voor COVID was er té weinig focus op de beschermende rol van verpakkingen voor voedings- en medische toepassingen. Het is niet omdat mensen verpakkingen op straat gooien, dat verpakkingen en verpakkingsproducenten de boosdoener zijn. Je ziet nu ook veel mondmaskers op straat liggen. De consument heeft de verantwoordelijkheid om ze niet weg te gooien, maar goed te sorteren.” 

Kris Buysens: “Er bestaat een curve (The Consumer Goods Forum) waarbij je de impact ziet van te weinig bescherming enerzijds, overdesign anderzijds en de impact daarvan op de ecologische voetafdruk. Als de bescherming van een verpakking onvoldoende is, heb je een uitgesproken negatieve curve naar boven wat de ecologische voetafdruk betreft. Als je te veel verpakt, heb je uiteraard ook een negatieve impact. Maar ‘onderverpakken’ heeft een meer negatieve impact op de ecologische voetafdruk dan net iets te veel te verpakken. De houdbaarheid van een product wordt heel sterk beïnvloed door de manier waarop het verpakt wordt. Als je ‘onderverpakt’, ga je veel meer voeding verspillen. Een exacte zuurstofbarrière zorgt ervoor dat uw product, eenmaal verpakt, veel langer goed blijft.” 

De EU wil tegen 2030 zo veel mogelijk recycleerbare of herbruikbare verpakkingen. Hoe gaan jullie als verpakkingsproducent die ambitie invullen?

Kris: “Begin 2018 heeft Amcor al de belofte gedaan om tegen 2025 al zijn niet-recycleerbare verpakkingen om te zetten naar herbruikbare of recycleerbare verpakkingen, zonder de functionaliteit van die verpakkingen aan te tasten. Begin 2019 is beslist om in Gent een centre of excellence sustainability (CoE) op te starten, een expertisecentrum voor milieuvriendelijke verpakkingen. Een gloednieuw team van zes personen focust vanaf dan enkel op het omzetten van niet-recycleerbare naar recycleerbare verpakkingen. Recycleerbare verpakkingen zijn verpakkingen die gebaseerd zijn op één type polymeer, hetzij polyethyleen (PE) of polypropyleen (PP), maar bijvoorbeeld ook papiergebaseerde verpakkingen. We weten dat pure polyethyleen of polypropyleen verpakkingen effectief recycleerbaar zijn. Dat gebeurt nu al, maar het is een hele uitdaging om de functionaliteit te behouden. 

Flexibele verpakkingen die bestaan uit verschillende types polymeren, soms in combinatie met dunne lagen aluminium, zijn niet recycleerbaar. Aluminium doet dienst als perfecte barrière voor zuurstof en water en biedt daardoor de optimale bescherming voor bepaalde types verpakt product, bijvoorbeeld gist. Het vervangen ervan door een PE of PP-gebaseerde film is niet evident. Het afzetten van een ultradun laagje glas (Siliciumoxide), een factor 10 maal dunner dan een haartje, op die PE of PP films, heeft geen impact op het recyclageproces en zorgt voor de vereiste zuurstof- en waterbarrière. Een typische flexibele verpakking heeft polyester aan de buitenkant. Polyester is heel gemakkelijk bedrukbaar en verwerkbaar op verpakkingsmachines. Om de recycleerbaarheid te verbeteren moet je deze PET-buitenlaag gaan vervangen door voornoemde polymeren die naar mechanische sterkte en stabiliteit veel minder goed zijn dan polyester. Het onderzoek naar deze PE- en PP-alternatieven ter vervanging van aluminium en polyester loopt volop in ons CoE.”

Het is niet enkel zaak om nieuwe, recycleerbare verpakkingen te ontwikkelen, uiteindelijk willen we ook dat ze gerecycleerd worden. Dat is nog een stap verder…

Kris: “Klopt. Je moet die nieuwe structuren ook gaan testen op sorteerbaarheid, maar eerst is er natuurlijk het collecteren. De eindconsument heeft een ongelooflijk belangrijke rol in het voorsorteren, zodat de plastic in de blauwe PMD-zak belandt. Daarna worden die verschillende verpakkingen van elkaar gesorteerd via NIR-(near infra red)technologie. We willen dus dat onze nieuwe verpakkingen herkend worden door die technologie en in de juiste PE/PP-stroom terechtkomen. We kijken ook of we de recyclaten, gebaseerd op nieuwe structuren, opnieuw kunnen gebruiken in films of spuitgiettoepassingen. Ddaarvoor werken we samen met Centexbel-VKC. Na het sorteren wordt de verpakking versneden en gewassen om contaminaties te verwijderen, maar op vandaag kunnen recyclaten nog niet hergebruikt worden voor voedingstoepassingen.”

Hoe zullen de overheden een en ander controleren?

Kris: “Er is de nieuwe Europese ‘Waste’ en ‘Packaging & Packaging Waste’ Directive die als doel heeft om tegen 2030 70% van het totale verpakkingsafval te recycleren, voor plastic afval is dat 55%.  Elk land zal het nodige moeten doen om die directive om te zetten naar concrete wetgeving. Het is nog steeds een richtlijn, waardoor elk land in Europa het op zijn eigen manier kan invullen. Waar wij ons vandaag op baseren bij de ontwikkeling van nieuwe flexibele, recycleerbare verpakkingen zijn de eerder dit jaar gepubliceerde richtlijnen van Ellen MacArthur Foundation (Pioneer Project Barrier), CEFLEX (Circular Economy for Flexible Packaging) en Plastic Recyclers Europe (Recyclass). Deze richtlijnen worden ondersteund door de volledige waardeketen, waaronder ook de sorteer- en recycleerindustrie. Ze geven aan wat het maximum percentage niet-PE/PP mag zijn in de nieuwe verpakkingen opdat ze nog recycleerbaar zijn, alsook welke polymeren en componenten er moeten vermeden worden.”

Katrien: “Wij hebben er zeker geen baat bij dat de verschillende landen andere richtlijnen of wetgeving uitvaardigen, ook buiten Europa. Wat zullen  China of de VS bijvoorbeeld doen?

Kris: “Ik vrees dat er altijd verschillen zullen zijn naar uniformiteit en dat maakt het moeilijk, want wij produceren nu eenmaal verpakkingen voor de hele wereld. In de toekomstige wetgeving zullen nieuwe EPR-schema’s (Extended Producer Responsability) en taxatiesystemen worden ingevoerd waarbij de samenstelling en de recycleerbaarheid van de verpakking een veel belangrijker rol gaan spelen dan voordien, eerder dan het gewicht van de verpakking.” 

Lees verder onder de foto

foto

Gaan jullie klanten mee in dit duurzaam verhaal?

Katrien: “Absoluut. Onze klanten zijn vragende partij. Toen we in 2018 onze duurzaamheidsbelofte maakten, werd die ook gemaakt door Coca-Cola, Danone, Mars, Nestlé, L’Oréal,… Ook de grote brand owners hebben een eigen duurzaamheidsstrategie die nauw aansluit bij wat wij doen. Wij waren wel de eerste verpakkingsproducent die mee op de kar sprong.” 

Circulaire economie begint al in de ontwerpfase. Geldt dit ook voor verpakkingen?

Katrien: “Zeker en vast. Maar het is niet zo dat je met mono-polyethyleen of mono-polypropyleen alle oplossingen kan tackelen. We werken vanaf de ontwerpfase met een aantal building blocks - zeg maar bouwstenen - die je gaat gebruiken in functie van criteria zoals bedrukbaarheid, barrières, verwerkbaarheid op de verpakkingslijnen van klanten… We gaan uit een bibliotheek van building blocks kiezen wat we met wat gaan combineren. Als je bedrukbare materialen moet vervangen, dan moet je als fabriek anticiperen hoe je die nieuwe materialen op de productielijnen gaat verwerken, etc…”

Kris: “We moeten ons ook de vraag durven stellen of een verpakking altijd 100% moet bedrukt zijn. Want hoe meer kleuren en inkt, hoe slechter de kwaliteit van het recyclaat zal zijn. Daar moeten we onze klanten in opvoeden. Je kan in plaats van een bedrukking perfect een QR-code printen. Na scannen ziet de eindconsument dan de ingrediënten.” 

Hoe veelbelovend is de ontwikkeling van biobased en biodegradeerbare verpakkingen?

Kris: “Daar zetten we ook op in. Het gebruik van hernieuwbare bronnen, biobased materiaal, heeft zeker een belangrijke invloed op de ecologische voetafdruk van je verpakking. Wij maken al gebruik van polyethyleen die gemaakt is van suikerriet. Wat composteren betreft, in Europa is de mogelijkheid om industrieel te composteren heel beperkt, dan blijft enkel nog home composting over, maar dan geef je als boodschap aan de consument: ‘De verpakking is composteerbaar, dus je kan ze om het even waar dumpen.’ Wij vinden dit een verkeerd signaal. Er zijn enkele uitzonderingen, waarbij je bijvoorbeeld koffiegruis in combinatie met je verpakking kan composteren.”  

Het klinkt wellicht niet interessant voor een producent, maar moeten we ook niet gewoon minder verpakken?

Kris: “Er is een hiërarchie in vragen die je moet stellen.  De eerste vraag die men zich altijd moet stellen: wat brengt deze verpakking bij tot het product en welke impact heeft het verwijderen van deze verpakking op de houdbaarheid van je product en de ecologische voetafdruk.  De tweede vraag is of je verpakkingen kan ontwikkelen die herbruikbaar of recycleerbaar zijn. Voor een douchegel in een rigide verpakking moet je niet noodzakelijk altijd een nieuwe rigide fles kopen, maar kan je met een recycleerbare flexibele pouch die rigide verpakking hervullen. Samen met de Belgische organisatie Pack4Food wordt onderzocht of nieuwe verpakkingen under- of overdesigned zijn.” 

Katrien: “Onze klanten proberen nu al zo veel mogelijk overdesign te vermijden. Een steriele verpakking voor een operatiekwartier is gericht op het elimineren van dubbele verpakking. Ook aan onze eigen medewerkers en operatoren leggen we heel bevattelijk uit hoe en waarom we investeren in duurzame verpakkingen van de toekomst, zodat ze overtuigd zijn dat ze niet in een ‘boemansector’ aan de slag zijn, zoals we soms nog gepercipieerd worden, maar in een boeiende sector die het verschil kan maken naar een duurzame toekomst en daar ook zijn verantwoordelijkheid in opneemt.” 

foto

Domestic Services
Banque de Luxembourg
Deloitte
ING
Logo Mensura
Proximus
SD  Worx
BovaEnviro+
G4S
Soundfield
Jobat