De Vlaamse economie staat voor een noodzakelijke switch. Willen we in 2035 opnieuw tot de Europese top behoren, dan is een gerichte switch naar groei onvermijdelijk. Enkel zo kunnen we de economische dynamiek herstellen die nodig is om onze maatschappelijke uitdagingen te financieren: van pensioenen tot zorg, van onderwijs tot duurzame investeringen. Zonder een switch naar groei riskeren we een neerwaartse spiraal van stagnatie en toenemende polarisatie.
De voorbije jaren is de onvrede in onze samenleving toegenomen. Ondernemers maken zich zorgen over hun toekomst, jongeren zijn pessimistisch over hun perspectieven en de politieke polarisatie groeit. Dit is het directe gevolg van een uitblijvende switch naar groei. De huidige groei is te laag om de welvaart te behouden, laat staan uit te breiden. Volgens de Europese Commissie zal de Belgische economie in 2026 met amper 1,1% groeien. Zonder actie blijft dat de norm.
Een switch naar groei is noodzakelijk. Niet alleen voor extra koopkracht, maar ook om te kunnen investeren in zorg, onderwijs, pensioenen en gezonde overheidsfinanciën. Minder groei betekent een zero-sum samenleving, waarin groepen enkel kunnen winnen ten koste van anderen. Dat voedt de polarisatie en ondermijnt het draagvlak voor noodzakelijke hervormingen. De slogan ‘geen oneindige groei op een eindige planeet’ miskent dat groei vooral draait om innovatie, betere processen en nieuwe ideeën. En juist die innovatiekracht is wel oneindig.
De economische groei in Vlaanderen vertraagt al decennialang. In de jaren ’50 en ‘60 groeide de economie nog met bijna 5% per jaar, vandaag is dat amper 1%. Aan dit tempo duurt het bijna een eeuw om onze welvaart te verdubbelen. De demografische realiteit – vergrijzing en een stagnerende beroepsbevolking – maakt dat een switch naar productiviteitsgroei cruciaal is. Maar ook die staat onder druk. Productiviteitsgroei vertraagde van meer dan 4% per jaar in de jaren ‘70 tot amper 0,4% vandaag. Zonder groei dreigen we af te glijden naar een toekomst zonder perspectief.
Daarom is in 2026 een bewuste switch nodig. Voka zal een nieuwe visie voor de Vlaamse economie uitwerken. Een toekomstvisie die 10 jaar vooruitkijkt, met de blik op 2035, vormgegeven door ondernemers en voor ondernemers. De ontwikkeling van Vlaanderen is immers niet af. We moeten hoger durven kijken om verder te kunnen reiken. Die ambitie delen de ondernemers van vandaag met de visionaire stichters van het Vlaams Economisch Verbond, de voorloper van Voka, precies honderd jaar geleden.
We hebben in 2026 een bewuste switch nodig.
De kern van deze switch? Een economisch programma om het ondernemingsklimaat te versterken: minder administratieve lasten, een flexibelere arbeidsmarkt, betere infrastructuur en meer ruimte voor innovatie. En bovenal moeten we keuzes maken: Vlaanderen kan niet in overal tegelijk in excelleren. Wie niet kiest, wordt niet gekozen. De ervaring leert dat economische groei vaak getrokken wordt door een aantal sterke groeipolen. Door die te versterken, kunnen we het groeipotentieel van heel Vlaanderen optillen.
Onze ambitie is helder: een switch naar een groeitempo van 2% per jaar. Dat is geen utopie – in de jaren ‘80 en ‘90 haalden we dat moeiteloos. Met gezamenlijke inspanningen van ondernemingen, overheden en kennisinstellingen kunnen we die switch opnieuw waarmaken. Zo gaan we van ambitie naar actie en zetten we Vlaanderen aan de Europese top. Onze toekomst start in 2026, in het jaar van het ondernemerschap.
