Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • Exevir Bio wil volgend jaar geneesmiddel tegen COVID-19 vermarkten
  • 04/11/2020

Exevir Bio wil volgend jaar geneesmiddel tegen COVID-19 vermarkten

Fundamenteel wetenschappelijk onderzoek van VIB en UGent ligt aan de basis van Exevir Bio, dat volgend jaar met een medicijn tegen COVID-19 naar de markt wil. Viroloog Xavier Saelens startte vier jaar geleden met onderzoek naar corona en de VUB-ontdekking nanobodies. Dat zijn unieke antistoffen die aan de VUB werden ontdekt bij kameelachtigen en die ook door argenx en Ablynx worden toegepast. 

Tekst Marijke Van Gysegem

foto Xavier
Xavier Staelens, Exevir Bio: “Coronavirussen stonden in 2016 al op de lijst van top 10 threats to global health.” 

 

Exevir Bio, made in Belgium

Exevir Bio heeft 23 miljoen euro opgehaald in een eerste kapitaalronde, getrokken door Fund+ en met de medewerking van VIB, UCB Ventures, de Belgische federale overheid via FPIM, V-Bio Ventures en enkele Belgische family offices. Het Brusselse UCB staat in voor de productie van de medicatie, in eerste instantie voor de klinische studies.
 

Xavier Saelens en zijn onderzoeksgroep werken al jaren met nanobodies om virussen te bestrijden: onder andere influenza (volgens WHO zou griep wereldwijd 3 tot 5 miljoen ernstige infecties en 250.000 tot 500.000 sterfgevallen per jaar veroorzaken) en RSV (respiratoir syncytieel virus is het meest voorkomende verkoudheidsvirus bij kinderen. Voor kwetsbare baby’s en ouderen is het gevaarlijk en er bestaat geen vaccin). In 2016 besloten Xavier en zijn collega’s aan de slag te gaan met coronavirussen, meer specifiek SARS-COV-1 en MERS.

Waarom beslisten jullie in 2016 om met coronavirussen aan de slag te gaan? 

“We baseren ons op twee zaken: enerzijds of de doelstelling ‘interessant’ genoeg is, of er voldoende potentiële vraag is naar een geneesmiddel, anderzijds waren we ook zeer benieuwd of nanobodies in staat zouden zijn om coronavirussen te neutraliseren. Coronavirussen stonden in 2016 al op de lijst van ‘top 10 threats to global health’. SARS-CoV-1 was vrij besmettelijk van mens op mens en had een mortaliteit van 10%. Er is toen zeer kordaat opgetreden tegen die uitbraak, die zich gelukkig beperkte tot ‘slechts’ 8.000 gevallen. MERS wordt moeilijk van mens op mens overgedragen, maar is wel in één geval op drie dodelijk. Dit toont dat er zeer gevaarlijk potentieel zit in deze virussen. Maar ons onderzoek naar coronavirussen was in die tijd gewoon één van de pistes die ons interessant leek.” 

En de lama’s bleken effectief in staat om antistoffen te maken tegen coronavirussen? 

“Klopt: we identificeerden antistoffen, zowel tegen SARS-COV1 als tegen MERS-virus. Natuurlijk was SARS-COV1 tegen dan al lang van de baan en MERS is zeer zeldzaam. Dus er was geen hoge prioriteit.” 

Toen kwam er nieuws van SARS-COV2 uit China. Wisten jullie meteen dat jullie goud in handen hadden? 

“In januari publiceerden Chinese wetenschappers de genetische code van het nieuwe coronavirus. Met grote openheid trouwens, er is in China zeker een kentering merkbaar. Op basis van die sequentie gingen wij aan de slag: we wisten op welk onderdeel van SARS-CoV-1 onze antistof precies werkt. En dat onderdeel was quasi identiek bij SARS-CoV-2. Tegen maart concludeerden we dat er sprake was van ‘kruisimmuniteit’. We hadden daarvoor twee belangrijke bewijzen. Ten eerste: het nanobody was in staat aan de ‘spikes’ van SARS-CoV-2 te daardoor dat het nieuwe coronavirus de menselijke cel binnendringt. Op basis binden. Ten tweede: het nanobody verhindert van computermodellen en met reagentia van collega’s in Duitsland konden we dit aantonen. Maar dan was er nog een ander belangrijk element: is het mogelijk om dit op voldoende grote schaal en voldoende snel te produceren? Ook in maart konden we aantonen dat dit haalbaar is, met vertrouwde technologie.”

Dus in maart van dit jaar hadden jullie een potentieel werkzaam middel. Wat was dan de volgende stap? 

“Na in-vitrolabowerk, komt in vivo: proefdieren. We hadden het geluk dat we konden samenwerken met Johan Neyts van de KU Leuven. Zijn labo is uitgerust om met gevaarlijke virussen te werken en hij had aangetoond dat hamsters vatbaar zijn voor SARS-COV-2: het virus vermeerdert zich gemakkelijk in hun luchtwegen en veroorzaakt milde symptomen. Als het virus ongehinderd zijn gang kan gaan, dringt één viruscel een cel in het neus- of longepitheel binnen en gaat zich daar aan sneltreintempo vermenigvuldigen. Vierentwintig uur later zijn er 10.000 virusdeeltjes waar er eerst één was, en die zoeken allemaal een nieuwe cel om zich te vermenigvuldigen. Dat is hoe het virus zich verspreidt in een gastheer, die daarmee een nieuwe besmettingsbron wordt. In mei konden we, samen met professor Neyts, de positieve in-vivoresultaten publiceren.”

En twee maand later was de oprichting van Exevir Bio een feit, met een startkapitaal van 23 miljoen euro. Belgisch startkapitaal nog wel?

Gezien de situatie ging het enorm snel. Exevir Bio werd in juli opgericht en gaat nu aan de slag met klinische studies. Omdat het virus bij de ene zeer milde en bij de andere zeer ernstige symptomen veroorzaakt, heb je grote groepen testpersonen nodig om een klinisch voordeel te kunnen aantonen. Ze staan voor een immens werk, maar wel een werk waar we hier in Vlaanderen ervaring en knowhow voor hebben. Let op: 23 miljoen euro is een smak geld, maar dit is voldoende voor fase 1 van de klinische studies, misschien deels voor fase 2. Er zal dus hoe dan ook nood zijn aan bijkomend kapitaal. Exevir Bio wil het geneesmiddel, nadat is aangetoond dat het veilig en werkzaam is bij mensen, volgend jaar al op de markt brengen; dat is zeer snel.”

Hangt de toekomst van Exevir Bio dan volledig af van het SARS-COV2 virus, dat COVID-19 veroorzaakt? Dat lijkt een kwetsbare business case. 

“Zeker niet: vast staat dat er kruisimmuniteit is met andere coronavirussen. Alleen is het onmogelijk te voorspellen welk coronavirus als volgende uitbreekt en wat de ernst van die uitbraak zal zijn. Los daarvan: SARS-COV2 zal niet zomaar verdwijnen. Doordat het zich ontwikkelt in het neus- en longepitheel en het daardoor heel moeilijk is om blijvende immuniteit te ontwikkelen, mogen we verwachten dat dit virus deel zal blijven uitmaken van ons leven. Daarom zijn vaccinatieprogramma’s sowieso erg belangrijk, maar het geneesmiddel van Exevir Bio, dat de verspreiding kan afremmen én ook risicopatiënten preventief kan beschermen, zal zeker erg waardevol zijn.”

Corona & co: een familiebedrijf

Corona is het Latijnse woord voor ‘kroon’, de typische vorm van het virus. Niet onbelangrijk, want het zijn de ‘spikes’ die deze kroon vormen, die het virus toelaten onze cellen binnen te dringen. Zij zijn de ‘sleutels’ die al dan niet passen in de ‘sloten’ die indringers buiten moeten houden. 
In de natuur komen veel coronavirussen voor, bij veel verschillende diersoorten. Het is een succesvolle virus’familie’ met veel varianten die onderling veel of weinig verschillen. Sommige veroorzaken milde symptomen, andere ernstige. De virussen kunnen op elk moment overstappen van de ene gastheer naar de andere, ook van dier naar mens. In 2002 was er in China een uitbraak van Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS). In 2012 volgde in Saudi-Arabië een uitbraak van Middle East Respiratory Syndrome (MERS). 

Domestic Services
Banque de Luxembourg
Deloitte
ING
Logo Mensura
Proximus
SD  Worx
BovaEnviro+
G4S
Soundfield
Jobat