Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • Exclusief: interview met premier De Croo
  • 09/12/2020

Exclusief: interview met premier De Croo

De setting: het feeërieke Burreken, een natuurparel in de Vlaamse Ardennen. Het plan: een wandelgesprek met de premier, want al flanerend kom je tot voortschrijdend inzicht, zeker in COVID-tijd. Eerste minister, Alexander De Croo (45), laat in de decembereditie van Ondernemers, maandblad van Voka Oost-Vlaanderen, zijn licht schijnen over de nabije toekomst van deze anderhalvemetereconomie, over vrouwen aan de top, over de ondernemer in de politicus en zoveel meer. 

 

foto
Premier De Croo: “We zullen eindejaar niet op de normale manier kunnen vieren. Daarna spreek ik niet meer over een exit-strategie, maar over een risicobeheerstrategie.”
 
Tekst Sam De Kegel – foto Wim Kempenaers

 

Alexander De Croo in 10 mijlpalen

1/  3 november 1975: geboren in Vilvoorde, groeit nadien op in Michelbeke
2/  1998: studeert af als handelsingenieur aan de VUB
3/  1999: behaalt MBA aan Kellogg School of Management, Chicago
4/  1999-2006: werkt voor het consultancybedrijf The Boston Consulting Group
5/  2006: medeoprichter van Darts-ip, een start-up die advies geeft op het vlak van intellectueel eigendom
6/  12 december 2009: wordt verkozen tot voorzitter van Open VLD met 55% van de stemmen
7/  22 april 2010: zegt het vertrouwen op in de regering-Leterme II
8/  11 oktober 2014: wordt vicepremier en minister van Ontwikkelingssamenwerking, Digitale Agenda, Telecommunicatie en Post in de regering-Michel
9/  9 december 2018: na het vertrek van de N-VA uit de regering, wordt De Croo minister van Financiën en Ontwikkelingssamenwerking
10/ 1 oktober 2020: legt de eed af als premier van België

Via een stevige bries komt Alexander De Croo aangewaaid met zijn e-bike van het Belgische merk Cowboy. De komende twee uur zullen we wandelen door Het Burreken, een erkend natuurreservaat op het grondgebied van de gemeenten Brakel, Maarkedal en Horebeke. De Croo speelt een thuismatch. “Dit is een van de weinige stiltegebieden in Oost-Vlaanderen”, zegt de gelaarsde premier enthousiast. 

Stilte is de nieuwe luxe. Er schuilt ook een natuurgids in de premier. “Dit is een van de plekken waar kamsalamanders nog goed gedijen. Te veel nitriet is de vijand van dit beestje.” 
Hij houdt van het reliëf van deze natuurparel, de holle wegen, de heuvels en de dalen. En hij prijst de samenwerking met lokale landbouwers, die hun weides toegankelijk gemaakt hebben. “Landbouwers zijn echte ondernemers met veel kennis van technologie. Ondanks de vaak negatieve perceptie hebben ze veel respect voor de natuur, want ze leven ervan en kijken op lange termijn. Zijn businessmodel en zijn pensioenzekerheid is wat hij heeft: zijn land. Het behoud van zijn handelsfonds is cruciaal, daarom zal hij ook zelden zijn eigendom verkopen. Landbouwers hebben het lastig, maar als je landbouwactiviteit stopzet, verschraalt ook het landschap.”

Via een draaipoortje belanden we in een weide, met beide voeten in de modder, omsingeld door drie paarden. Wat doet een premier wanneer hij voor één keer niet aan het werk is? Hoe brengt hij zijn geest tot rust? “Door te mountainbiken en te paardrijden. Fietsen maakt je fysiek moe, paardrijden is ontspannend omdat je niets kan ‘overdenken’ en heel geconcentreerd in het nu bezig bent. Je bouwt ook een vertrouwensrelatie op met je paard, omdat je het continu coacht.” Regelmatig kruisen we wandelaars. “Zalig toch, dat mensen nu opnieuw de schoonheid van hun eigen streek ontdekken? Ik vind het zelf ook leuk om een mini-avontuur te creëren met mijn kinderen en onderweg een picknick mee te nemen.”

“Ik probeer me te omringen met mensen die slimmer en scherper zijn dan ik in bepaalde domeinen”

Over zijn roots en zijn parcours

Vooraleer we naar België en Michelbeke trekken, maak ik eerst een korte omweg naar de VS. Je was er als de kippen bij om naast Joe Biden ook vicepresident Kamala Harris te feliciteren via een tweet. Ik herinner me nog je female power rock-‘n rolltoespraak in een vol stadion in Johannesburg. En je publiceerde De eeuw van de vrouw. Vanwaar die uitgesproken bewondering voor sterke vrouwen, wat in essentie niet meer dan normaal is? 

Alexander De Croo: “Het is inderdaad bizar dat we ons in 2020 die vraag nog moeten stellen. De gevoeligheid voor feminisme komt van mijn moeder. Ze was een typische, geëngageerde familieadvocate. Tussen 17 en 19 uur ontving ze haar cliënten. Ik hing daar altijd rond en hoorde van kindsbeen af de verhalen van vrouwen die blootgesteld werden aan familiaal geweld. Mijn moeder zei: ‘Dan moet je weggaan.’ Maar vaak hadden ze geen inkomen noch eigen bankrekening. ‘Zoek een job, open een rekening op je naam en kom dan terug bij mij’, gaf ze als advies. Zelf ben ik altijd omringd door heel sterke vrouwen met veel ambitie. Op de VUB begon ik een bedrijfje als student, met nog één man en twee vrouwen. Die feministische strijd van mijn moeder, ik dacht dat die voorbij was eind jaren 90. Toen ik na mijn studie begon te werken voor The Boston Consulting Groep, zag ik evenveel mannen als vrouwen instromen. Maar tien jaar later vroeg ik me af: ‘Waar zijn al die vrouwen naartoe?’ Vrouwen geven nog te vaak hun carrière op als er een gezin wordt gesticht. Nadien is mijn functie als minister van Ontwikkelingssamenwerking een katalysator geworden voor mijn feminisme. Je kan het feminisme vanuit een klassieke, mensenrechtengeoriënteerde manier bekijken. Heel relevant, maar bij een bepaald type mannen krijg je snel weerstand omdat ze zich bedreigd voelen. Ik bekijk feminisme meer vanuit een economische invalshoek. De rijkdom van een land wordt meer en meer bepaald door wat je uit je talent haalt, en zeker in België. Grof gesteld investeren we ongelooflijk veel in onderwijs om de hoogst opgeleide huisvrouwen ter wereld te hebben. Er studeren meer vrouwen dan mannen af aan onze universiteiten, maar dat vertaalt zich nog steeds niet in meer vrouwen in topfuncties.”

Dat man-vrouwevenwicht is bewust wel aanwezig in deze federale regering?

“We hebben nu een regering die paritair samengesteld is. Ik ben daar fier op, maar vooral: de juiste mensen zitten in de regering. De ploeg is een mooie doorsnede van de maatschappij: jong versus veel ervaring, mensen met een migratieachtergrond, mensen uit de privésector (zoals advocate Annelies Verlinden, nu minister van Binnenlandse Zaken, red.) en een goed evenwicht tussen man en vrouw. Welke beslissingstafel je ook hebt -  die van een bedrijf, oudercomité of lokale voetbalclub - in deze wereld die zo snel evolueert en complex is, zal de tafel met een heel divers team betere beslissingen nemen dan diegene die enkel bestaat uit mannen met grijs haar en een donkerblauw kostuum; daar twijfel ik geen seconde aan.”

Laten we dan maar hopen dat Joe Biden zich goed laat omringen?

“Absoluut. Dat brengt me bij een ander stokpaardje rond leiderschap. Een sterke leider laat zich meer dan ooit goed omringen. Ik heb altijd gevonden dat politiek daar heel veel achterloopt ten opzichte van de private sector. Ook ministers hebben vaak de neiging om zich te omringen met ‘getrouwen’, mensen die zeer weinig in vraag stellen en vooral bevestigen wat de minister zegt. Ik ben een sucker for talent, en probeer me te omringen met mensen die slimmer en scherper zijn dan ik in bepaalde domeinen. Als ik hen vertrouw, bied ik ze ook verregaande flexibiliteit.” 

foto

Dat doen slimme ondernemers in wezen ook…

“Dat zijn ook de ondernemers waar ik het meeste bewondering voor koester. Succesvolle leiders zijn vandaag mensen die het beste uit hun team halen. Kijk naar de Nobelprijzen en grote wetenschappelijke doorbraken, zelden is dat nog de verdienste van één persoon. De manier van werken in deze nieuwe regering is voor mij diametraal anders dan wat ik daarvoor gezien had (fijntjes.) Met veel nieuwe gezichten, mensen zonder ‘openstaande facturen’, wat een enorm voordeel is. En met de redenering: we gaan dit hier als ploeg aanpakken. In deze ongeziene gezondheidscrisis kan je eenvoudigweg niet anders. Was dit een ploeg geweest die meteen in oorlogsmodus ging, dan legde deze crisis dat ogenblikkelijk genadeloos bloot.”

De klemtoon ligt nu eerder op verbinden dan polariseren, zegt u?

“De tegenstelling opzoeken is interessant voor de verkiezingen, daarna moet je samenwerken.”

Die polarisering is ook in onze maatschappij sterk aanwezig, meer dan tijdens de eerste lockdown. Tussen thuiswerkers en zij die wel naar kantoor moeten, tussen leraren en privéwerknemers, tussen jongeren en ouderen,.. Hoe kan je die counteren als politicus?

“We moeten elkaar als burgers respecteren en wij, politici, moeten het goede voorbeeld geven. Natuurlijk heb je verschillende meningen, en zeker met zeven partijen, maar in plaats van die op de spits te drijven, ga je op zoek naar de gemeenschappelijkheid, waarbij je geen enkele mening als superieur naar voor schuift. We moeten ons baseren op feiten.”  

Over de relance van onze economie 

Over naar de economie dan, en corona. In crisistijd besef je meer dan ooit welke beroepen essentieel, lees: levensnoodzakelijk zijn. Artsen, verpleegkundigen, zorgkundigen: ze zitten op hun tandvlees. Een derde golf kunnen we ons niet meer permitteren? 

“De eerste golf hebben we doorstaan, maar veel niet-hoogdringende zorg werd uitgesteld. Na de eerste golf kwam de recup van niet-hoogdringende zorg, gevolgd door een tweede golf die nog ingrijpender is. Ik vond het heel belangrijk dat ook Voka onlangs zei: ‘Laten we liever iets langer diep gaan om de cijfers drastisch naar beneden te krijgen, want een derde golf en dito lockdown kunnen we ons niet veroorloven.’ Als onze ziekenhuizen crashen, kunnen onze bedrijven het ook niet aan. De facto val je dan stil omdat er te veel mensen ziek zijn of in quarantaine zitten. De cijfers moeten dus eerst drastisch naar beneden. We moeten ons erbij neerleggen dat we eindejaar niet op de normale manier kunnen vieren. Daarna spreek ik niet meer over een exit-strategie, maar over een risicobeheerstrategie. Om het virus te beheersen, moet eerst het aantal besmettingen drastisch naar beneden. Zolang het virus te wijdverspreid is, kraakt ons hele systeem. Eenmaal onder een lage drempel, moet je inzetten op een efficiëntere contacttracing en sneltesten om asymptomatische mensen snel te isoleren. Dat moeten we combineren met een vaccinstrategie, waarbij we eerst het zorgpersoneel en de meest kwetsbaren beschermen. Dat zal de druk op de ziekenhuizen verminderen.”  

In het derde kwartaal veerde de economie even op, in het vierde dreigt opnieuw een zware krimp met -4,5%. Hoe zorgen we ervoor dat in 2021 consumenten opnieuw gaan consumeren en bedrijven gaan investeren?  

“Consumentenvertrouwen is onlosmakelijk verbonden met gezondheid. Als mensen het gevoel hebben dat ze gezond kunnen leven en werken, zullen we weer meer consumeren. Bij heel wat gezinnen is hun inkomen niet verdampt; velen hebben zelfs kunnen sparen de voorbije maanden. Wat de bedrijven betreft, hebben we via een rist kortetermijnmaatregelen (tijdelijke werkloosheid, hinderpremies, betalingsuitstel van kredieten,…) ervoor gezorgd dat onze bedrijven konden overleven. Op fiscaal vlak namen we twee maatregelen. De carry back-regeling voor coronaverliezen maakt het mogelijk om uw verwachte verliezen van dit jaar terug te brengen naar de belastbare winsten van 2019. Gevolg: de belastingfactuur over de winst van 2019, die u in 2020 gepresenteerd krijgt, wordt getemperd. Daarnaast zullen vennootschappen de komende drie jaar een zogenaamde vrijgestelde ‘wederopbouwreserve’ kunnen aanleggen. Ze zullen de toekomstige bedrijfswinsten op die manier mogen vrijstellen, waardoor zij tijdelijk opnieuw minder belasting moeten betalen en het vermogen kunnen heropbouwen. Zo willen we absoluut de gezonde bedrijven helpen overleven. Dit gezegd zijnde, het nieuwe Europees herstelfonds (België maakt aanspraak op ruim 5 miljard euro aan subsidies, red.) is nog veel belangrijker dan het Belgische plan. Nu moet Europa tonen wat het waard is.” 

“In deze wereld die zo snel evolueert, zal de tafel met een heel divers team betere beslissingen nemen dan diegene die enkel bestaat uit mannen met grijs haar en een donkerblauw kostuum”

Onze totale staatsschuld bedraagt straks meer dan 120% van het bbp. Wunsch, de gouverneur van de Nationale Bank, pleitte al voor terughoudendheid bij de relance. ‘We kunnen niet met miljarden strooien zoals Duitsland’, zegt hij…

“De maatregelen die we nemen, zijn niet gratis, maar enkel zo kunnen we ons economisch weefsel behouden en als dat in leven blijft, zal het daarna ook de factuur betalen. Onze sociale zekerheid wordt betaald door economische activiteit. Het zijn dure maatregelen, correct, maar als je de economische activiteit laat doodgaan, heb je sowieso geen terugbetalingscapaciteit meer. De doelstelling is duidelijk: bedrijven die gezond waren voor corona, helpen we deze moeilijke periode overbruggen. Ik volg Wunsch wel dat we geen ‘vraagbeleid’ kunnen hanteren.”

Is de tijd ook niet rijp voor duurzame overheidsinvesteringen: in mobiliteit, vergroening en digitalisering? Investeringen die op langere termijn ons groeipotentieel opkrikken en zichzelf terugverdienen?

“Heel zeker. We bevestigen de uitstapkalender voor kernenergie. In november 2021 komt de finale beslissing. Sowieso zal er de volgende jaren ook een transitie komen naar een waterstofeconomie, waarbij ons land een knooppunt wordt van pijpleidingen met biogas, waterstofgas en CO2. De chemiecluster in Antwerpen is daarin sterk geïnteresseerd, ook in North Sea Port zie je veelbelovende pilootprojecten waarbij havenbedrijven via consortiums samen CO2 gaan transformeren tot nieuwe grondstof voor de chemiesector. Een groot deel van de projecten die we gaan indienen voor EU-subsidies zit in die energietransitie. De overheid moet inzetten op basisinvesteringen waarop privébedrijven verder kunnen bouwen. Europa houdt ook investeringsvoorstellen kritisch tegen het licht. Een second opinion is altijd belangrijk.

Tijdens deze COVID-periode riepen sommigen: ‘Dit is het einde van de vrije markt en het kapitalisme. Is dat zo? De vaccins die nu in de pijplijn zitten, zijn ontstaan door een doorgedreven samenwerking tussen de sterktes van de publieke sector en die van de private markt. Een deel van het fundamenteel onderzoek gebeurde binnen de universiteiten, de innovatie- en commercialisatiekracht ervan kwam uit de private sector. Ook de biotechcluster in en rond Gent, een van de beste voorbeelden van een geslaagd industrieel beleid, is geboren vanuit fundamenteel onderzoek tot een sector met tientallen internationale bedrijven. We moeten onszelf nog veel meer durven verkopen, zoals de Nederlanders doen.” 

Een andere Oost-Vlaamse sterkhouder is de digitale economie. U heeft daar voeling mee vanuit een vorige ministerpost. Hoe kan de overheid die nog versterken?

“De tax shelter voor startende ondernemingen (zo wil de federale overheid particulieren aanmoedigen om risicokapitaal te verschaffen aan Belgische start-ups in ruil voor ruime belastingvermindering, red.) was heel succesvol. Een overheid moet ervoor zorgen dat onze bedrijven willen digitaliseren, eerder dan rechtstreeks kapitaalverstrekker te zijn.”

Vreest u nog een tsunami aan falingen in 2021, of niet?

“Laten we wel wezen, sectoren die vasthangen aan nabijheid, beleving en bij elkaar zijn, gaan nog een tijd fysiek onder druk staan. We gaan hen heel goed moeten ondersteunen. Overheden moeten ook klaarstaan om mensen uit die sectoren tijdelijk of permanent naar andere jobs te leiden.” 

foto
Premier De Croo: “Tijdens deze COVID-periode riepen sommigen: ‘Dit is het einde van de vrije markt. Is dat zo? De vaccins die nu in de pijplijn zitten, zijn ontstaan door een doorgedreven samenwerking tussen de sterktes van de publieke sector en die van de private markt.”

 

Over corona en de arbeidsmarkt

Dat brengt ons naadloos naar de arbeidsmarkt. Hoewel corona nu een stevige rem zet op de war for talent, is onze werkgelegenheidsgraad te laag en telt ons land zelfs bijna 1 miljoen inactieven. Gelooft u dat iederéén op de een of andere manier aan de slag kan? 

“Zeker. In ons land zijn drie groepen onvoldoende aan de slag. Eén: laaggeschoolden. Twee: vrouwen. Drie: mensen met een migratieachtergrond. Buiten die drie groepen ligt de werkgelegenheidsgraad wel zeer hoog, net als de productiviteit en de werkdruk.”

We moeten dus alles op alles zetten om die categorieën meer aan de slag te krijgen. De hamvraag: hoe?

“Eén: Door werknemers nog beter op te leiden en te begeleiden naar nieuwe jobs met toekomst, zeker nu. Omdat ons talent ons enige grondstof is, maar evenzeer omdat COVID verschillende trends alleen maar versnelt. De invloed van technologie op werk heeft zich ongelooflijk versneld. De shift naar e-commerce schakelde twee versnellingen hoger. Het doet me pijn aan het hart dat al zoveel e-commerce jobs naar het buitenland vertrokken zijn. Twee: door meer openheid voor deeltijdse en tijdelijke jobs. We moeten taboes durven doorbreken rond arbeidsflexibiliteit, zonder in wantoestanden te verglijden. Dus flexibilisering ja, maar tegelijk: hoe maak je jobs aantrekkelijk, zinvol en plezant? Een tijdelijke job biedt misschien onvoldoende langetermijnperspectief, maar het is wel een eerste ingang tot de arbeidsmarkt, daarna zet je een volgende stap. Wat jongeren met een migratieachtergrond betreft, waarom is hun activiteitsgraad zo laag? Ze zijn hier geboren, hebben hier onderwijs gevolgd, zitten in onze sportclubs, maar een job vinden, lukt zo moeilijk. Als er discriminatie is, moeten we dat keihard aanpakken, zonder er een heksenjacht van te maken. Want de meerderheid van de bedrijven doet ongelooflijk veel inspanningen om mensen met een migratieachtergrond te integreren. Wat opleidingen betreft, vind ik wel dat we vanuit de overheid een manier moeten vinden om werkgevers te beschermen voor de investeringen die ze doen in werknemers, door een soort gemutualiseerd garantiesysteem. Als je zwaar investeert in een werknemer en die vertrekt na een jaar, ben je de dupe.”

Over zijn toekomst

Waar sta je zelf binnen tien jaar? Ben je nog steeds politicus of  opnieuw ondernemer? 

“Mijn loopbaan was nooit een strak stappenplan. Eerst was ik bedrijfsadviseur bij The Boston Consulting Group. Ik heb daar dossiers snel leren doorgronden en analyseren. Ik heb daar ook mijn vrouw leren kennen (lacht). Maar ik ben een soort Bob De Bouwer, maak graag dingen, dat miste ik. In 2006 was ik medeoprichter van Darts-ip, een start-up in advies op vlak van eigendomsrecht, maar daar miste ik het vechten voor het algemeen belang, wat ik wel vond in de politiek. Als minister sta ik met beide voeten in het beleid, dat ligt me beter dan de rol als partijvoorzitter. Nu,  ik vind niet dat politiek en ondernemerschap zo verschillend zijn. Een ondernemer ziet iets en zegt: ‘Ik kan dat beter, sneller, goedkoper of creatiever.’ Een politicus ziet ook iets en denkt dat het beter kan. Ja, de politieke besluitvorming kan sneller. Ik vind ook dat er meer ondernemerschap in de politiek moet komen. Op ondernemersevents zeg ik dat ondernemers hun stem meer moeten laten horen.”  

Marnic De Meulemeester, partij- en streekgenoot zei ooit: ‘Herman blinkt uit in praten, Alexander in luisteren.’ Is dat een van je grote troeven?

“Dat is een heel mooi compliment. Eén van de kernwaarden die ik meekreeg van mijn moeder is nieuwsgierigheid, altijd nieuwe dingen willen bijleren. Ik vind het zalig om te grasduinen op het internet. Nieuwsgierigheid moet je blijven trainen en prikkelen en dat doe je o.a. door goed te luisteren naar de ander. Daarnaast wil ik ook toegankelijk blijven voor de burgers, ook al belemmert de veiligheidssituatie dat soms. Maar met iemand een klapken doen, dat vind ik nog altijd een van de meest ontspannende zaken. Ik heb twee jaar in de VS gestudeerd. Amerikanen beginnen heel snel een gesprek, soms oppervlakkig, maar als je dat wil, gaan ze ook dieper.” 

De cirkel is rond, na 10 kilometer wandelen. We zijn op een boogscheut van Michelbeke, de roots van de premier. Ik vraag hem nog of hij in een gouden wieg geboren is. “Netto genomen heb ik meer kansen gekregen dan de gemiddelde burger in dit land. Dat is ook de kernreden waarom ik aan politiek doe, omdat ik vind dat we nog steeds onvoldoende uit elk talent puren.” 

Domestic Services
Banque de Luxembourg
Deloitte
ING
Logo Mensura
Proximus
SD  Worx
BovaEnviro+
G4S
Soundfield
Jobat