Skip to main content
  • Nieuws
  • Corona hakt in jobs maar structurele gebreken arbeidsmarkt woekeren voort

Corona hakt in jobs maar structurele gebreken arbeidsmarkt woekeren voort

  • 23/04/2021

Het gaat niet goed op onze arbeidsmarkt. Door corona gaat (te) veel aandacht naar thema’s als tijdelijke werkloosheid en de (tijdelijke) krimp van de tewerkstelling. De overheid richt alle pijlen op het sanitair bedwingen van het coronamonster, maar laat na om de werking van de arbeidsmarkt te verbeteren. De impact van covid leidt de aandacht af van het ‘grote werk’: de structurele tekortkomingen. Noodzakelijke beleidsingrepen om de arbeidsmarkt flexibeler te maken, de reusachtige pool aan inactieven aan te boren en massaal in te zetten op vorming en omscholing, blijven al te lang uit.

80% 
België moet naar een werkzaamheidsgraad van 80%. Enkel zo blijven de pensioenen en sociale zekerheid betaalbaar en kunnen bedrijven de mensen aanwerven die zij nodig hebben.

190
Zoveel knelpuntberoepen zijn er momenteel volgens VDAB. De lijst wordt elk jaar langer. 

foto
Door de effecten van de pandemie krijgen ze bij Volvo Car nu mensen die op zoek zijn naar meer stabiliteit. Vóór corona was het vissen tot op de bodem van de talentenvijver.

 

Tekst Jan Van Gyseghem + foto’s Volvo Car Gent & Tereos

Covid zorgt voor bizarre, ambivalente fenomenen op onze arbeidsmarkt. Vorig jaar liet VDAB 18% minder vacatures optekenen. Maar in de energiesector, de landbouw en de zorg waren er meer aanbiedingen. De pandemie deed reeds 110.00 banen sneuvelen en er vallen de komende maanden nog falingen en ontslagrondes te verwachten. Tegelijk is er een duidelijke schaarste op de arbeidsmarkt en wordt de lijst van knelpuntberoepen er niet korter op. In de top 10 zijn meer dan de helft technische profielen.

Bij Volvo Car Gent start in mei een grote wervingscampagne om 300 productiearbeiders aan te trekken. De nieuwe medewerkers zijn nodig omdat het bedrijf volop inzet op de elektrificatie van het gamma en een verhoging van de productiecapaciteit. Dat biedt perspectief voor de Gentse fabriek die deze nieuwe voertuigen mag bouwen. Volvo gaat vooral op zoek naar onderhoudstechniekers en operatoren die een vast contract aangeboden krijgen.
Kim Holvoet is Talent Acquisition & Development manager: “Door de effecten van de pandemie op de werkgelegenheid in een aantal sectoren en bedrijven krijgen wij nu mensen die op zoek zijn naar meer stabiliteit. Het gaat dus om mensen die werk hadden. Ze tonen zich supergemotiveerd en getuigen van een sterke attitude. Vóór corona was het vissen tot op de bodem van de talentenvijver.”

Bij de Aalsterse graanverwerker Tereos heeft corona geen impact gehad op de output. In het voorbije jaar werd er nooit beroep gedaan op tijdelijke werkloosheid. Tereos dat producten met een hoge toegevoegde waarde levert aan klanten in o.m. de voedings-, papier- en golfkartonindustrie, kreeg meteen het statuut van ‘essentieel bedrijf’. 
HR-director Europe Marjolein De Bremme: “Wij zijn het voorbije jaar altijd blijven aanwerven. Alleen tijdens de lockdown was er geen instroom. Voor onze productie hebben wij procesoperatoren nodig die een opleiding van vier maanden doorlopen. Die zoektocht verloopt moeilijk, ook omdat wij volgens een klassiek drieploegensysteem werken. Wij gaan nu trachten om met een partner arbeiders online te rekruteren door de inzet van artificiële intelligentie. De tijden zijn veranderd: als werkgever moet je nu zelf naar de mensen toestappen.”

Is iedereen mee ?

Bijna alle analisten zijn het er in het algemeen roerend over eens: België moet naar een werkzaamheidsgraad van 80%. Alleen op die manier blijven de pensioenen en sociale zekerheid betaalbaar en kunnen bedrijven de mensen aanwerven die zij nodig hebben. Meer mensen aan het werk is een noodzaak opdat de Belgische ondernemingen hun internationale concurrentiepositie in de toekomst kunnen aanhouden.
Ook de Vivaldi-regering wil tegen 2030 een werkzaamheidsgraad van 80%. Een dergelijke prestatie zou België van de staart van het Europese peloton naar de subtop katapulteren. Een bijna onmogelijke opgave want dan moeten er gedurende tien jaar, elk jaar 60.000 à 70.000 mensen meer aan de slag. Dat veronderstelt een jaarlijkse groei van het BBP met 1,5% en dit tot 2030. Vermits Vlaanderen vandaag een werkzaamheidsgraad van 75% haalt en experts 80% bijna als een bovengrens aanzien, wordt vooral in de richting van Brussel en Wallonië gekeken om meer dan één tandje bij te steken.
 

“Wij gaan trachten om met een partner arbeiders online te rekruteren door de inzet van artificiële intelligentie” Marjolein De Bremme, HR-director Europe bij Tereos

Grootste manco op de Belgische arbeidsmarkt is dus het laag aantal actieven. In de beroepsactieve groep (20-64 jaar) is één op de vier mensen niet aan de slag. Alleen in Griekenland en Italië zijn het er nog minder. Vooral bij de ouderen (32%), mensen met migratieachtergrond (43%) en laaggeschoolden (46%) is de toestand erg bedroevend.
Opvallend is de snelle stijging van het aantal zieken. De oorzaak is moeilijk te duiden. Op vlak van moeilijke werkomstandigheden scoort België vrij goed. Avond- en nachtwerk, ploegenarbeid en weekendwerk komen bij ons minder voor dan gemiddeld in Europa. Door de verstrenging van de vervroegde uitstapmogelijkheden is er vooral in de groep 50+ een toename vast te stellen. De inactieven door ziekte is de snelst stijgende groep en het valt te vrezen dat het aantal door corona nog zal stijgen. Vooral op vlak van preventie hinkt ons land achterop: slechts 2% van de uitgaven voor gezondheidszorg gaat naar het voorkomen van ziekte.

Bij Volvo Car is er geen stijging van het ziekteverzuim te merken. Het bedrijf zet ook in op re-integratietrajecten en biedt mensen in sommige gevallen tijdelijk een aangepaste job. “Je moet in een goede fysieke conditie zijn om te werken aan een productielijn van auto’s”, verduidelijkt Kim Holvoet. “Daarom zetten wij in op de begeleiding van wie ziek is en laten wij die mensen soms pas na enige tijd terugkeren op hun vaste post.”

Volgens Marjolein De Bremme (Tereos) valt er weinig te beginnen tegen stijgend absenteïsme. Tereos is dan nog een zeldzaam bedrijf met een eigen interne arbeidsgeneesheer. “Wel is interne sociale controle van belang om al te gemakkelijke afwezigheden te beperken. Als je laat afmeldt wegens ziekte in een volcontinu systeem moet iemand anders opgeroepen worden of – in het slechtste geval – moet je voorganger aan de slag blijven tot wanneer je post weer verzekerd is. Als je hier al te lichtzinnig mee omspringt, krijg je het met je eigen collega’s aan de stok.”  Tereos biedt bij een arbeidsongeval standaard aangepast werk aan.

(Lees verder onder de foto)

foto
Tereos, een Franse groep, zet o.a. in op duaal leren. Het helpt de kloof tussen onderwijs en bedrijven te dichten en het kost niet veel aan bedrijven.

 

New skills please

Sterkere activering van het reservoir werkzoekenden en vooral van de honderdduizenden inactieven is dus een eerste noodzakelijke stap om de Belgische arbeidsmarkt opnieuw op het goede spoor te krijgen. Maar er is meer.
Er is een grote nood om massaal in te zetten op opleiding, omscholing en permanente vorming. Vooral de nood aan digitale profielen groeit met de dag. Te veel werknemers zien de noodzaak niet in om zich voortdurend bij te scholen. Zij dreigen straks de noodzakelijke competenties te ontberen om mee de digitale transformatie in veel bedrijven en sectoren mogelijk te maken.

HR-verantwoordelijken in bedrijven geven aan dat de kwaliteit van de instroom beter moet. Volgens Marjolein De Bremme (Tereos) zijn de betere profielen niet geneigd om te veranderen van job. Gesteund door de overheidstegemoetkomingen hopen zij dat het weer goed komt.

Marjolein verwacht dat een systeem als duaal leren ook meer jonge mensen kan klaar maken voor de arbeidsmarkt van morgen. Tereos is een Franse groep en daar worden alle nieuwe procesoperatoren gehaald nadat zij in een systeem van ‘alternance’ hebben gelopen. “Het helpt de kloof tussen onderwijs en bedrijven te dichten en het kost niet veel aan bedrijven.”

Bij Volvo, waar de focus op elektrificatie van de producten ligt, worden grote inspanningen geleverd om de medewerkers klaar te stomen voor de toekomst. Niet alleen op het vlak van het aanleren van nieuwe vaardigheid, maar ook bijvoorbeeld op het vlak van taalcoaching voor anderstaligen.
Kim Holvoet (Volvo Car): “Er is een ontstellend tekort aan technisch geschoolde medewerkers. De spoeling is dun en je moet meer geduld opbrengen om de juiste mensen aan de haak te slaan. Werkloze kandidaten laten het soms snel afweten of voldoen niet aan onze eisen en dan moeten wij de samenwerking stoppen. Er is echt een grote inspanning nodig om meer mensen te herscholen.”

” Er is een ontstellend tekort aan technisch geschoolde medewerkers. De spoeling is dun” Kim Holvoet, Talent Acquisition & Development manager bij Volvo Car

Duurzaam productiever 

Belgische werknemers zijn duur maar ook bijzonder productief. Althans tot 2015, want sindsdien slaagt de industrie in ons land er nauwelijks nog in productiever te worden. En door een overregulering kan vooral de dienstensector niet voldoende efficiënt werken. 

Inzetten op beter onderwijs en de permanente vorming van werknemers is een evidente hefboom maar ook meer overheidsinvesteringen, o.m. in  digitalisering en groene economie kunnen helpen. Experts wijzen op de blijvend moeilijke ondernemingsomgeving met complexe fiscaliteit en bureaucratie van vergunningen en procedures wat ondernemerschap afschrikt. De strikte wetgeving in de distributiesector bijvoorbeeld zet Belgische bedrijven in een zwakkere concurrentiële positie. Door een optimale inzet van mens en technologie kan de output vergroot worden, wat de internationale competitiviteit van onze bedrijven verhoogt. 

Nu nog overheid en vakbonden

Flexibiliteit, aanpassingsvermogen aan veranderende omstandigheden en innovatie zijn cruciale factoren in crisisperiodes. Voor Voka bleek in deze crisis veel meer mogelijk dan voordien gedacht werd. Telewerk en andere aanpassingen van de arbeidsorganisatie zijn sprekende voorbeelden van de mogelijkheden van meer flexibiliteit.
Daarnaast was er het voorbije covid-jaar – onder druk van de omstandigheden – een boost te merken in innovatie - ook in sectoren waar dat eerder vaak moeilijk lag  zoals gezondheidszorg of onderwijs. Ook in de bedrijven scherpte de crisis de innovatie aan, met de snelle ontwikkeling van de vaccins en de overstap naar e-commerce als opmerkelijke voorbeelden.

Volgens technologiefederatie Agoria stevent België – zonder extra maatregelen - tegen 2030 af op meer dan een half miljoen vacatures. De druk op de arbeidsmarkt zal toenemen door een jaarlijkse stijging van de arbeidsvraag met 0,56% en een jaarlijkse afname van het arbeidsaanbod met 0,11%. De voorbije 25 jaar vereiste een normale economische groei zo’n 43.000 extra werkenden per jaar. En de komende jaren komt daar door de vergrijzing nog de zware pensioneringsgolf van de babyboomers bovenop. Om die te vervangen zijn ook extra mensen nodig. 
Zonder ingrepen woekert de structurele krapte op de arbeidsmarkt, die de voorbije jaren heel wat bedrijven parten speelde, morgen alweer volop.  

logo

Domestic Services
Banque de Luxembourg
Deloitte
ING
Logo Mensura
Proximus
SD  Worx
BovaEnviro+
G4S
Soundfield
Jobat