Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • Ja, er is nog ruimte om te investeren
  • 06/10/2020

Ja, er is nog ruimte om te investeren

Corona of niet, North Sea Port heeft nog steeds de wind in de zeilen. Het aantal investeringen, zowel privaat als publiek, swingt de pan uit. De cijfers spreken boekdelen. Daan Schalck, CEO North Sea Port, is heel ambitieus: “De komende tien jaar zal alleen al vanuit publieke zijde 2 miljard geïnvesteerd worden in North Sea Port.” 

9.100
Het 9.100-hectare-grote en 60-kilometer-lange havengebied van North Sea Port loopt van Gent, over Terneuzen, tot Vlissingen aan de Westerschelde. 

100.000 
100.000 (in)directe jobs in 525 nationaal en internationaal georiënteerde bedrijven

3de 
Derde haven van Europa in toegevoegde waarde en achtste Europese haven in de overslag van goederen via zeevaart. 

900.000.000
De omvorming van de R4 zal in totaal zo’n 900 miljoen euro kosten, maar de aanbestedingsprocedure loopt nog, dus er is nog geen definitief cijfer.

1.000.000.000
De investering in de bouw van de Nieuwe Sluis bedraagt 750 miljoen euro. Daan Schalck: “Met de omkaderingswerken erbij kom je echter al snel op bijna 1 miljard euro. We moeten stilaan ook beginnen denken over de kanaalaanpassingen eenmaal de Nieuwe Sluis klaar is, zodat die kan benut worden naar grotere, bredere en diepere schepen.”

170.000.000
Alle geplande investeringen in extra spoorinfrastructuur in North Sea Port. 

25.000.000
De Vlaamse Waterweg investeert samen met een aantal partners 25 miljoen euro in de nieuwe Meulestedebrug. De effectieve werken starten in het voorjaar van 2021.

foto haven

Tekst Sam De Kegel – foto Wim Kempenaers

Twaalf maanden geleden maakte dit blad een havenspecial De XII werken van North Sea Port, met twaalf grote uitdagingen voor de fusiehaven. Van een Gentse ring op niveau over een nieuwe Meulestedebrug tot nog meer transport via het spoor en binnenvaart: bedoeling was om alle stakeholders aan te zetten tot daadkracht in de nabije toekomst. Eén jaar later stellen we vast dat de meeste dossiers volop in beweging zijn en een aantal grote werken effectief ook opgestart zijn of in de steigers staan, terwijl 2020 toch voor altijd zal geboekstaafd staan als het coronajaar, waarin onze economie bijzonder harde klappen moest incasseren.

Diversiteit als troef in coronatijd

North Sea Port boekte in het eerste halfjaar van 2020 een goederenoverslag via zeevaart van 32,4 miljoen ton, een volumedaling van 11,5%. De coronacrisis liet zich pas in het tweede kwartaal voelen. Vooral de overslag van massagoederen deelde in de klappen. Waren de eerste zes maanden van vorig jaar nog goed voor 36,6 miljoen ton overslag via zeeschepen, dan was dit in dezelfde periode voor dit jaar 4,2 miljoen ton minder. Maar de overslag van containers ging er, ondanks corona, 5,4% op vooruit. Een aantal bedrijven in North Sea Port wist de laatste drie jaar immers nieuwe (lijn)diensten aan te trekken. Daan Schalck, CEO North Sea Port, geeft tekst en uitleg bij de cijfers: “In sommige sectoren zaten we zowel aan de Vlaamse als de Nederlandse zijde van de fusiehaven op min 50% trafiek, maar de diversiteit aan activiteiten in de fusiehaven heeft ervoor gezorgd dat we deze crisis voorlopig goed doorstaan. Denk aan de offshore windactiviteiten, die nooit gestopt zijn. De terugval in de bouwsector viel op een ander moment dan die in de staalsector. En food is volop blijven draaien. We hebben, letterlijk, een enorm grote food print, met opslag en verwerking van granen, groenten, vers fruit (vooral in Vlissingen red.) en fruitsap (vooral in Gent, bij Dreyfus en Citrosuco, red). Mensen aten veel meer fruit tijdens corona, met bananen op kop (lacht). De warenhuizen boomden, zeker in voeding. Door onze portfolio te verbreden dankzij de fusie, zijn we nu crisisbestendiger dan een haven die slechts op één of enkele sectoren focust.”

Ook de financiële huishouding van het havenbedrijf North Sea Port is gezond. Schalck: “Als havenbedrijf hebben we wellicht slechts 5% minder inkomsten tegen eind dit jaar. Voor de gronden die we leasen aan bedrijven hebben we betalingsuitstel gegeven voor een pakket van 15 miljoen euro om ademruimte te geven aan onze privéklanten, maar dat geld komt sowieso later binnen. We hebben ook 3,5 miljoen euro bespaard. Op ons eindresultaat zal het effect van corona beperkt zijn, zo’n anderhalf procent verlies op een omzet van 100 miljoen euro. Andere sectoren en bedrijven zijn veel meer getroffen. Corona heeft er natuurlijk voor gezorgd dat enkele heel grote werven, zoals de bouw van de Nieuwe Sluis, drie maanden hebben stilgelegen, maar voor een project dat vier jaar duurt, is dat slechts een ‘rimpeling’.” 

Extra geld voor binnenvaart en spoor

Als multimodale haven heeft North Sea Port een sterke ontsluiting via de binnenvaart naar alle windstreken van Europa. Het Kanaal Gent-Terneuzen maakt deel uit van belangrijke Europese transportcorridors. Het is dan ook van belang voor North Sea Port dat Vlaanderen blijft investeren in de achterlandverbindingen zoals het Seine-Scheldeproject zodat North Sea Port binnen enkele jaren per binnenvaartschip met 4.500 ton Parijs kan bereiken. North Sea Port juicht ook de (verdere) digitalisering van de binnenvaart toe. En de vervanging van de versleten Meulestedebrug in het zuidelijkste punt van het havengebied komt eraan.

Inzake de spoorontsluiting (‘Rail Ghent Terneuzen’) van de haven tussen Zelzate en Terneuzen en de ontwikkeling van spoorlijn L204 weten North Sea Port en minister Peeters elkaar te vinden om het goederen- en personenvervoer verder op de kaart te zetten. Hoewel de aanleg van spoorinfrastructuur hoofdzakelijk federale materie is, moet de Vlaamse overheid in het tracé de nodige ruimte blijven voorzien. Schalck: “Vlaanderen mag een stuk van de bedding aanleggen, in overleg met de federale regering. Voor de bereikbaarheid van de haven wordt de komende jaren door Vlaanderen tevens fors geïnvesteerd in veilig en vlot verkeer op de R4-Oost en -West (de ringweg rond het Gentse deel van de haven, red.) door onder meer ondertunneling, heraanleg van kruispunten en gescheiden fiets- en autoverkeer.” 

Daan Schalck is heel ambitieus op het gebied van duurzaam goederentransport via de binnenvaart en het spoor: “Wat me opvalt, is dat het overleg op politiek niveau, zowel federaal als Vlaams, maar ook met Infrabel en MOW (departement Mobiliteit en Openbare Werken) heel goed loopt in het raildossier. We zeggen vaak dat dit land niet meer werkt door de complexe staatsstructuur, maar ik heb vastgesteld dat bij Rhail Ghent Terneuzen iedereen constructief aan tafel kwam zitten en dat heeft tot resultaat geleid.” 

De CEO van het havenbedrijf beklemtoont dat iedereen – lees: elke overheid – zijn duit in het zakje moet doen. “Als iedereen samenwerkt, komt het goed. We organiseerden bestuurlijke rondetafels met de stad Gent, de federale overheid, de Vlaamse overheid, Infrabel, maar ook met ProRail (de spoorwegbeheerder voor Nederland, red.) en de provincie Zeeland. Voor het spoordossier zullen we ook kunnen rekenen op Europese subsidies. Europa schiet pas in gang als de twee landen akkoord zijn, dus als er een binationaal akkoord is over de principes. We hebben nu middelen voor de planfase, vanaf dat ogenblik kan je Europese middelen vragen. De Europese topambtenarij is ondertussen op de hoogte net als de TEN-T-coördinatoren; die laatste zijn economische zwaargewichten, zoals oud-premiers.” 

De teller van publieke investeringen tikt aardig aan en is zelfs redelijk indrukwekkend te noemen (zie cijfers kaderstuk). “De komende tien jaar zullen we alleen al vanuit publieke zijde 2 miljard investeren in North Sea Port”, weet Schalck. “Het voorbije jaar zaten we al aan 700 miljoen euro, dat was het grootste investeringsvolume van de afgelopen vijftien jaar zoals ook blijkt uit de cijfers van de Nationale Bank.” 

“We hebben zeker nog 800 hectare beschikbaar en in een veranderende economie komt er steeds ruimte vrij”

foto Daan

Concessies voor distributiecentra stijgen

North Sea Port vaart stevig vooruit. Die groei aan investeringen is te danken aan de schaalvergroting na de fusie, het feit dat er veel ruimte beschikbaar is en dat de fusiehaven blijft inzetten op bedrijven met toegevoegde waarde. Opvallend: nooit liepen er vanwege die bedrijven zoveel aanvragen binnen voor concessies van gronden. Daan Schalck: “Het is zeer positief dat de geplande investeringen van grote bedrijven – denk aan de bouwwerven van Heylen Warehouses, aan Sea Invest en aan H.Essers – gewoon doorgaan. Als je kijkt naar de volumes in de zogenaamde ‘Hamburg-Le Havre range’ (de  zeehavens aan de Noordzee in Nederland, Duitsland, België en Frankrijk, red.) dan is North Sea Port procentueel de grootste groeier. We zijn dus aantrekkelijk. Dat komt omdat we voldoende ruimte hebben in o.a. het Kluizendok en Rieme Noord maar evengoed in Vlissingen, waar de Thermphos-site nu gesaneerd is. Dat gebied komt volgend jaar op de markt. Zeg me: waar in Vlaanderen vind je nu nog een onbebouwd terrein van 50 hectare? We zullen dit jaar waarschijnlijk 50 hectare aan nieuwe aanvragen binnenhalen, terwijl dit normaal gezien gemiddeld zo’n 15 hectare is. Een nieuw distributiecentrum ligt momenteel nog in de weegschaal, waardoor onze teller zelfs op 80 hectare kan komen. We hebben zeker nog 800 hectare beschikbaar en in een veranderende economie komt er steeds nieuwe ruimte vrij door reconversie. Een aantal grote bedrijven hebben ook nog veel eigen gronden.”

Op de vraag of er meer in de hoogte moet gebouwd worden, antwoordt Schalck genuanceerd: “Kijk naar de autospelers. Natuurlijk kan dat, maar de praktijk is vaak complexer dan men denkt. Zowel Honda als Volvo Cars hebben een hoge omloop – die wagens staan daar niet lang – en dan zijn magazijnen waarbij je auto’s zeven verdiepingen hoog rijdt een hoge investering naar efficiëntie en schaderisico toe. Het moet dus rendabel zijn. Ik kijk naar Volvo als een bedrijf met een enorme toegevoegde waarde qua werkgelegenheid met 6.500 medewerkers, dat zijn logistiek knooppunt voor een stuk hier uitbouwt, en een klein aspect daarvan is dat ze een parking nodig hebben voor hun afgewerkte auto’s.” 

Ook ruimte voor industrie

De distributieactiviteiten zijn sowieso één van de sectoren waarin North Sea Port een groeispurt neerzet in uitgiftes van terreinen, zeker aan Vlaamse zijde. “Kijk naar Heylen Warehouses, WDP, Katoen Natie, H.Essers,… Dat zijn grote namen die naar hier afgezakt zijn en blijven uitbreiden. Mijn idee was tien jaar geleden al dat we niet enkel onze industrie moeten koesteren, maar er ook een distributiepoot met toegevoegde waarde moesten aan toevoegen én daar multimodaal op inzetten. Want die distributiecentra hebben treinen nodig en binnenvaartshuttles richting Rotterdam en Antwerpen. Die puzzel begint te kloppen.”

Vreest hij niet dat de zware industrie daar op termijn onder lijdt, want een haven is ook dé plek bij uitstek voor Seveso-bedrijven zoals raffinaderijen, petrochemische en chemische fabrieken, waar de klok rond wordt geproduceerd? Schalck weerlegt: “We koesteren zeker de industrie, zoals in ons masterplan Kluizendok, waarbij we ook focussen op circulaire industrie. Denk aan het Gentse bedrijf AC Materials dat gespecialiseerd is in circulaire bouwmaterialen en een nieuw terrein van 15 hectare inpalmt in het Kluizendok (zie ook p. 13 van ons magazine). Maar onze distributiecentra zijn ook geen garages, hè. H.Essers zit in de zwaarste Seveso-categorie, omdat ze scheikundige producten van de chemische industrie in onze omgeving voor- en nabehandelen en de logistieke processen ervan verzorgen. En laat ons eerlijk zijn, als we nog nieuwe Seveso-industrie zullen aantrekken, zullen het geen ArcelorMittal of Dow Chemical meer zijn, maar kleinere spelers. Daarnaast is de toegevoegde waarde van die logistieke reuzen zeker niet te onderschatten. Bij Heylen mikken ze op 500 extra jobs, dat oogt toch mooi. Die logistieke cluster zorgt letterlijk voor heel veel handjes aan het werk in doelgroepen die nu vaak werkloos zijn. Doordat we zoveel magazijnen zetten, begint ook onze containerterminal te draaien. Het transport van de eindgoederen zorgt ook voor jobs. Je moet de haven als één regio zien, waarbij alle activiteiten voortdurend op elkaar inspelen. Als je werkgelegenheid kan creëren 5 kilometer voorbij de grens is dat ook voor Gent goed. Bij Dow Chemical werken 600 Vlamingen, dat is niet mis. Toen de grens dreigde dicht te gaan door corona, ontstond er een reuzeprobleem. Gelukkig kwam er snel het coronavignet, waardoor je voor woon-werk de grens over kon.”

Schalck beklemtoont dat ze investering per investering naar een aantal parameters kijken zoals werkgelegenheid, multimodaliteit (kan de aanvoer van grondstoffen bv. via het water), synergieën tussen verschillende bedrijven en verweving van functies, zoals warmte-uitwisseling en andere slimme samenwerkingen op vlak van transport, energie, afval- en grondstoffen.” 

Groene haven in de steigers

In North Sea Port lopen reeds bijzonder boeiende partnerships tussen verschillende grote privébedrijven waarbij de bijproducten van de ene grondstof voor de andere kunnen worden (zie artikel p. 20 van ons magazine ). Maar die redden het niet alleen. Daadkrachtige overheden moeten zulke projecten mee subsidiëren en faciliteren. “De Vlaamse overheid investeert op dit moment mee in grootschalige infrastructuur, zoals ringwegen, het Kanaal, de sluizen, wegen, spoorwegen en waterwegen, maar voorlopig blijven we bij de klassiekers. Eén van de grote corridors in de toekomst die we broodnodig hebben zijn extra pijpleidingen. Je moet als overheid de ambitie hebben om daar een rol in te spelen, die boodschap gaven we ook mee aan minister Peeters toen ze onlangs op bezoek kwam. Warmte, CO2, waterstof, het zal allemaal via pijpleidingen getransporteerd worden. Daar moeten we netwerken creëren die de verschillende bedrijven verbinden en niet één op één gaan kijken wat dat ene bedrijf nodig heeft. Neen, wat heeft dat gebied nodig op vlak van CO2, waterstof en hoogspanningstransport? We moeten nu bewustzijn creëren, zodat we binnen vijf jaar bij een rijp project kunnen denken aan financiering.”

De fusiehaven heeft immers nog een andere, torenhoge ambitie: zo klimaatneutraal mogelijk worden. Een aantal grote productiebedrijven maken daar nu fors werk van, zoals ArcelorMittal en Alco Bio Fuel (zie pagina’s 24 tot 33 van ons magazine). Schalck: “De Europese Unie is in principe ook bereid om subsidie te geven aan een project om CO2 van de industrie in Gent, Vlissingen, Terneuzen, Antwerpen en Rotterdam op te slaan onder de Noordzee. We hebben nu de status van project of common interest, dat is nog maar een statuut om te mogen beginnen studeren, maar als fusiehaven zijn we nu robuust genoeg om mee te spelen met de grotere havens.”  
Het afvangen en opslaan van CO2 (Carbon Capture and Storage, CCS) is maar één van de vele sporen in de transitie naar een klimaatneutrale industrie in 2050. North Sea Port kan als grensoverschrijdende haven hierbij fungeren als de Europese experimenteerregio, ook voor de productie van (groene) waterstof. “Als wij als haven naar waterstof kijken, willen we die vooral inzetten voor de industrie eerder dan dat we voorop gaan lopen in waterstof en transport. Als we onze havenregio echt CO2-neutraal willen maken tegen 2050, dan moeten we de groene energie die we ter beschikking krijgen via bijvoorbeeld offshore windparken en die nadien omgezet wordt in waterstof, ook een stuk voorbehouden voor onze industrie, want anders zal ons transport misschien wel vergroenen, maar gaan we onze industrie verliezen. Dat laatste moeten we heel goed voor ogen houden.”
 

Lydia Peeters, Vlaams minister voor de haven, mobiliteit en openbare werken:
“North Sea Port is unieke economische samenwerking in Europa"

Op woensdag 2 september bracht Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters een werkbezoek aan North Sea Port. Ze is immers als bevoegd Vlaams minister ook verantwoordelijk voor onze havens. Met een rondvaart ging het van Gent tot in Terneuzen, inclusief een bezoek aan de bouwwerf van de Nieuwe Sluis. Lydia Peeters: "North Sea Port is niet alleen een uniek economisch samenwerkingsverband in Europa, het kanaal Gent-Terneuzen is ook één van de Vlaams logistieke poorten en een belangrijke industriële hub. Ik zal komende jaren dan ook al het mogelijke doen zodat onze Vlaamse havens hun toppositie behouden en waar mogelijk versterken. We zetten onder meer in op een verdere verbetering van de mogelijkheden voor de nautische toegang en de bouw van de Nieuwe Sluis Terneuzen, de omvorming van de R4 en de bouw van de nieuwe Meulestedebrug."

Domestic Services
Banque de Luxembourg
Deloitte
ING
Logo Mensura
Proximus
SD  Worx
BovaEnviro+
G4S
Soundfield
Jobat