Wint onze defensiemarkt terrein? Wie in vrede wil leven, moet zich voorbereiden op oorlog. Hoe marcheren onze bedrijven mee aan de kop van het defensiepeloton?
De kern van de zaak:
Voor het eerst sinds begin jaren 90 besteedt België weer ruim 2 procent van zijn bruto binnenlands product aan defensie. Dat opent een nieuw front aan kansen voor ondernemers: van maakbedrijven tot techleveranciers, van start-ups tot grote jongens.
Producten zijn immers vaak dual use, bruikbaar in zowel militaire als civiele context. Ook investeringen in militaire infrastructuur – zoals nieuwe kazernes – openen extra deuren voor (Oost-Vlaamse) bedrijven, als toeleverancier.
Het ministerie van Defensie koopt enkel geïntegreerde oplossingen aan. De kernboodschap is: ken je plaats in de waardeketen. Moet je zakendoen met Defensie of eerder met een defensiebedrijf dat jouw product kan gebruiken? Of maak jezelf als kmo onmisbaar in een consortium, in de ontwikkelings- én productiefase.
12,5 miljard euro
In 2025 gaf ons land 12,5 miljard euro uit aan defensie.
34.500 militairen
In 2016 ging Defensie nog uit van 25.000 militairen, nu is het streefcijfer 34.500 tegen 2034, plus 12.800 reservemilitairen.
Tekst Sam De Kegel
Vele Europese landen hebben de budgetten voor defensie fors verhoogd tot 2 en zelfs 3,5 procent van het bnp, na jaren of zelfs decennia van desinvesteringen. Voor het eerst besteedt ook België weer ruim 2 procent van zijn bruto binnenlands product aan defensie, zoals de NAVO al ruim tien jaar vraagt. Dat aandeel zal wellicht blijven stijgen de komende tien jaar.
Toen oud-generaal Marc Thys ruim twee jaar geleden afscheid nam als de nummer twee van Defensie, waarschuwde hij in een tv-interview met een boutade: “Als hier oorlog uitbreekt, moeten we na enkele uren met stenen gooien omdat we geen munitie meer hebben.” Die uitspraak is ondertussen achterhaald. Er wordt fors geïnvesteerd in munitie, luchtafweer, ondersteuning en training.
Dat schept ook nieuwe kansen voor ondernemers in ons landje. Van componentenbouwers tot AI-start-ups, van pure maakbedrijven tot techleveranciers: defensietoepassingen zijn breed en vaak ‘dual use’, bruikbaar in zowel militaire als civiele context. Toch blijft de defensiemarkt voor veel bedrijven onbekend en dus onbemind terrein, met eigen en soms complexe spelregels en aankoopprocedures.
Sommige bedrijven die wél al producten maken voor zowel militaire als civiele en zelfs medische toepassingen, blijven liever in de luwte. Dat ondervonden we zelf toen we hen contacteerden voor een interview. “We willen niet op de radar komen van activistische – of beter extremistische – organisaties zoals Code Rood”, bevestigden twee bedrijven anoniem. Code Rood viseerde eerder al de gebouwen van defensiebedrijf OIP in Doornik, en vernietigde haveninfrastructuur in North Sea Port. OCAD, het orgaan dat dreigingen in ons land analyseert, waarschuwt voor deze zorgwekkende, gewelddadige acties.
Voor technologiebedrijven die zich niet laten afschrikken en die hun markt willen verbreden, biedt Defensie méér kansen dan gedacht. Investeringen in veiligheid, energie, materieel en data maken dit misschien zelfs tot een strategische groeisector, zegt Agoria. Ook investeringen in militaire infrastructuur – zoals nieuwe kazernes en militaire oefenplaatsen – scheppen kansen voor (Oost-Vlaamse) bedrijven, als toeleverancier.
Maar welke stappen moeten maakbedrijven in de civiele sector zetten om een plek te bemachtigen in het defensie-ecosysteem? Luitenant-generaal Filip Borremans, expert in militair-industriële samenwerking, licht meer dan een tip van de sluier. En drie bedrijven (ACB, Seyntex en Checkmade) getuigen over de kansen die de defensie-industrie biedt.
Enorme inhaalbeweging in aankoop van materieel en personeel
(en daar plukken ook onze bedrijven de vruchten van)
In 2025 gaf ons land 12,5 miljard euro uit aan defensie. Van de aangekondigde aankopen in 2025 en 2026 zijn er meerdere al lang gepland. Sommige, zoals reddingshelikopters, werden al voorzien door de vorige minister van Defensie, Ludivine Dedonder (PS). Leveringen die in 2025 plaatsvonden, zoals de eerste F35 (België bestelde er 34) en de mijnenjagers, dateren uit het tijdperk van Steven Vandeput (N-VA, minister van 2014 tot 2018). Vele aankopen worden ook gestuurd vanuit de NAVO. Filip Borremans: “We groeien in alles: materieel, operaties en personeel. In 2016 gingen we nog uit van 25.000 militairen, nu gaan we naar 34.500 militairen tegen 2034, plus 12.800 reservemilitairen.”
Naar munitie vloeit heel wat geld: voor artilleriemunitie en voor o.a. mortiergranaten en antitank- en luchtafweerraketten. Via de derde investeringsronde in het CaMo-project (Capacité Motorisée) worden o.a. Franse gepantserde voertuigen aangekocht (1,15 miljard), Poolse Piorun-schouderraketten voor de special forces (138 miljoen), en verkennings- en bewakingsdrones (140 miljoen over meerdere jaren).
Verder gingen tientallen miljoenen naar ondersteunings- en logistiek materiaal, van ontmijningspakken over reddingsvesten tot nachtzichtkijkers en oefensimulators voor gepantserde voertuigen. Ook is er het antidroneplan van 50 miljoen euro, dat er met spoed kwam na de reeks incidenten in het najaar. Daarbij werden o.a. Letse kamikazedrones gekocht om vijandige toestellen uit te schakelen. In 2026 volgt een aanbesteding van 500 miljoen in een groot antidronepakket. Tot slot werd ook de aankoop van tien NASAMS-luchtafweersystemen voor korte en middellange afstand aangekondigd (circa 2 miljard). Voor die aankoop sluit België zich aan bij een bestaand contract van Nederland. Ook de aankoop van een derde fregat is voorzien.
De nationale kritieke infrastructuren beschermen tegen complexe luchtdreigingen is een van de prioriteiten in de Strategische Visie. De opbouw van luchtafweer en antidronecapaciteit past daarin. Al die investeringen dienen om een nieuwe Russische agressie te ontraden of af te schrikken. “Gebeurt dat op tijd, dan zal de preventieparadox opspelen”, stelde oud-legertopman Marc Thys eerder al in De Tijd. “Als de inspanningen groot en snel genoeg zijn, kan een conflict voorkomen worden en kunnen we de vrede bewaren. In dat geval zal de kritiek zijn: had je nu echt zoveel geld moeten uitgeven?”
Bron: De Tijd en Strategische Visie Defensie 2025
