Welk bedrijf kan zeggen dat zijn producten gebruikt worden in radarsystemen van fregatten en gevechtsvliegtuigen, in Formule 1-wagens en in een ruimtesonde die jarenlang op weg is naar Jupiter? De hightech printplaten van Advanced Circuit Boards (ACB) doen het, en met bravoure. Maak kennis met een verborgen techparel uit Dendermonde.
Group sales director Jan De Maeyer en plant director Joachim Verhegge.
Tekst Sam De Kegel - foto Nathalie Dolmans
Group ACB is een toonaangevende Europese speler in de productie van hoogwaardige printplaten. ACB Dendermonde, één van de drie productiesites binnen deze Franse groep, werd opgericht in 1988 en is nu nog de enige PCB-producent in de Benelux. “Al onze concurrenten zijn failliet gegaan of er zelf mee gestopt. In Europa zijn er nog een zevental producenten van ons niveau”, vertelt Joachim Verhegge. Hij is elf jaar aan de slag bij ACB, waarvan drie jaar als plant director.
Bij ACB Dendermonde maken ze printed circuit boards (PCB) of printplaten voor de luchtvaart, ruimtevaart en defensie. Die worden onder andere gebruikt in Formule 1-wagens, militaire en civiele vliegtuigen en high-end ruimtesatellieten. Zoals het Airbus A400 vrachtvliegtuig dat door het Belgische leger wordt gebruikt, de JUICE ruimtesonde die op weg is naar Jupiter om vanaf 2030 de ijsmanen te verkennen of het radarsysteem van het Eurofighter gevechtsvliegtuig en de nieuwe fregatten.
Life critical
“We zorgen ervoor dat elektronische componenten die in vliegtuigen, satellieten en tanks gebruikt worden, correct kunnen samenwerken. Wij maken enkel het naakte printbord. Chips moet je met elkaar verbinden via een drager, dat is de printplaat”, legt Jan De Maeyer, group sales director, bevattelijk uit. (Hij neemt een printplaat uit de vitrine): “Op het eerste gezicht ziet dit er redelijk eenvoudig uit: een stuk plastic met koper. In realiteit bestaat deze printplaat uit vele laagjes, tot dertig en meer. Die worden eerst apart gemaakt, vervolgens op elkaar gelegd met isolatoren ertussen en vervolgens samengeperst tot één geheel. Waar de verticale verbindingen tussen de lagen moeten komen, worden er overal gaatjes – tot tienduizend – in geboord en nadien wordt er via een chemisch proces koper in aangebracht zodat die met elkaar in verbinding komen.”
ACB doet het uitstekend in de PCB-wereld die enorm geëvolueerd is. In de jaren negentig van de vorige eeuw telde Europa 800 à 900 PCB-bedrijven, vandaag nog tussen de 150 en 170. De industrie verhuisde naar Azië, minder dan 3 procent van de wereldmarkt wordt in Europa geproduceerd, 6 procent zit in de VS en de rest zit in Azië. “In de beginjaren werkte ACB Dendermonde voor de telecomindustrie als prototypebouwer, maar dat kantelde rond 2000. Printplaten zitten in bijzonder veel eindproducten. In China gebeurt nu de volumeproductie, denk aan miljoenen printplaatjes voor smartphones. Wij maken hier enkel de hightech van de hightech, in heel beperkte series.”
ACB werkt voor zogenaamde mission critical en life critical markets. “Wanneer mensenlevens op het spel (kunnen) staan, spreken we over life critical. Denk aan een printplaat in een vliegtuig. Als je met je auto een elektronica-probleem krijgt, zal de VAB je wel komen redden, een vliegtuig kan zich niet zomaar parkeren. Of een radardetectiesysteem dat posities moet bepalen van vijandelijke vliegtuigen, mag niet falen. Ook luchtafweerraketten zitten tjokvol sensoren om de juiste doelwitten te kunnen detecteren.”
Space proof
ACB levert zelf nooit rechtstreeks aan Defensie. “Wij zijn in de eerste plaats een toeleverancier van de elektronica-industrie. We zijn geen defensiebedrijf, als onderaannemer leveren we onze printplaten aan topbedrijven in de defensie-, luchtvaart- en ruimtevaartindustrie. Wij kiezen onze markten ook niet, zij kiezen ons. De realiteit is dat we enkel in dit hoogwaardig segment nog concurrentieel kunnen zijn. Printplaten waarbij de kwaliteit heilig is en de prijs iets minder doorweegt. Bij een printplaat die de ruimte wordt ingestuurd, is failure not an option. Je kan er niet later even een technieker naar toe sturen om ze te herstellen. De printplaten van de JUICE ruimtesonde zijn vanaf 2030 operationeel, dan moeten ze ook perfect werken, zoniet komt de missie zwaar in het gedrang.”
ACB is één van de vijf PCB-producenten in Europa die gekwalificeerd zijn voor het European Space Agency (ESA). “Hier zijn we koploper, ook dankzij een mooie samenwerking met imec”, zegt Joachim.
“Gelukkig kunnen we rekenen op R&D-funding, al stoppen de subsidies steeds na de R&D-fase. Op vlak van chipdesign en -onderzoek is imec de wereldwijde referentie, ASML in Nederland is dan weer dé machinebouwer voor de productie van halfgeleiders, maar de halfgeleiderproductie zelf bestaat niet in de Benelux”, legt Jan de vinger op de wonde. “We moeten weer een ecosysteem creëren waarbij investeerders ook in productie willen investeren, en niet enkel in R&D. En indien nodig moet Europa ook beschermende maatregelen nemen.”
Wij zijn de hightech van de hightech in de printplaten”
Jan De Maeyer, group sales director
Industrie terughalen naar Europa
ACB hoopt vurig dat een deel van de PCB-industrie terug naar Europa komt. “Via vakorganisaties zijn we permanent in contact met de Europese Commissie, opdat die maatregelen zou treffen om onze industrie te revitaliseren. Met die 3 procent kan je niet alle mission-critical producten maken die je in Europa nodig hebt. Laten we die liever maken in minder betrouwbare landen of willen we helemaal afhankelijk worden van China? In 2022 lanceerde de Europese Commissie de Chips Act om de productie van halfgeleiders terug naar Europa te halen. Onze industrie en ook de EMS-industrie – zij zetten componenten op onze printplaten en maken er een werkend geheel van – kwamen in dat Chips Act-verhaal niet voor. Maar als ze pakweg 25% van de hoogwaardige halfgeleidermarkt terug naar hier willen halen, hebben ze ons nodig, want wij behoren ook tot dat ecosysteem. In de loop van 2026 komt er een Chips Act 2.0 uit, waarin wij en ook de EMS-industrie hopelijk zullen vertegenwoordigd zijn.”
Een robuuste supply chain bezorgt ook ACB kopzorgen. “Al onze materialen, zoals koper en glasvezelmatten, komen uit het Verre Oosten. Je kan je enkel wapenen door met verschillende leveranciers te werken. Bovendien betalen wij Europese importtarieven op basismaterialen die we aankopen in China, maar afgewerkte printplaten mogen dan weer zonder importtarieven vanuit China aangekocht worden. Dat lijkt ons niet eerlijk.”
Failure is not an option. Dat geldt voor een printplaat die de ruimte wordt ingestuurd, maar evengoed voor een radardetectiesysteem dat posities moet bepalen van vijandelijke vliegtuigen”
Joachim Verhegge, plant director
300 productiestappen, 30 lagen
In de productiesite valt onze mond net niet open van verbazing. Voor het maken van deze PCB’s, steeds in kleine series, zijn 300 tot zelfs 600 productiestappen nodig, afhankelijk van hoe gesofisticeerd de printplaat is. Jan: “We krijgen altijd een design aangeleverd. Wij zijn het maakbedrijf dat daarmee aan de slag gaat. Vergelijk ons met een bouwbedrijf. Onze klanten hebben architecten die het huis ontwerpen; soms is dat een tuinhuis, dan weer een woonhuis of zelfs een fabriek. Wij maken die continu. En als wij merken dat het kwalitatief niet maakbaar is, koppelen onze ingenieursteams meteen terug naar de klant. Ja, we spelen in de Champions League van de printplaten.”
Na productie gebeurt er nog een grondige kwaliteitscontrole op drie niveaus: elektrisch (komt er stroom door), visueel (zijn er imperfecties) en kwalitatief (via dwarsdoorsnedes wordt gecheckt of alle lagen perfect gepositioneerd zijn). “Alle technische kennis rond PCB’s in België zit hier”, weet Joachim. “Gelukkig hebben we een relatief jong technisch team van enkele tientallen ingenieurs en 85 arbeiders die een intensieve opleiding krijgen (130 werknemers in totaal, red.), maar in onze vacatures moeten we niet polsen naar ervaring, want die is er niet meer. Ja, de foutenmarge is klein, maar onze medewerkers mogen hier fouten maken, als ze er maar open in zijn. Dan kan je ook een oplossing zoeken voor je klant in plaats van je te verstoppen achter banale excuses.”
Nog even terug naar de defensiemarkt. Hoe kijken ze bij ACB naar de geopolitieke hoogspanning wereldwijd en hoe kunnen bedrijven een graantje meepikken? Jan: “Bijna iedereen wil een vredevolle wereld zonder geweld en oorlog. De realiteit is anders. Als klein landje moeten we onze overeenkomsten die we in NAVO-verband hebben afgesloten, nakomen. Want alleen staan we nergens. Defensie doet nu echt moeite om grotere Belgische bedrijven te betrekken bij hun aankooppolitiek, en dat is goed. Alleen kunnen die Belgische bedrijven nog steeds voor al hun onderaannemers buiten België gaan shoppen. Zo zijn er ook elektronicaproducenten die een langlopend contract hebben met het Belgisch leger, maar hier nog nooit een printplaat hebben aangekocht, terwijl we de enige producent zijn in België. We investeren nu als land fors in defensie – en dat doet financieel pijn. We kunnen de ‘pijn verzachten’ door het gros van de productie lokaal te doen, maar daar zijn we nog lang niet”, besluit Jan.
