De nieuwe PISA-cijfers bevestigen een trend die al meer dan twintig jaar aanhoudt: Vlaamse leerlingen presteren steeds zwakker voor lezen en wiskunde. Voor Voka zijn deze resultaten niet alleen een onderwijsprobleem, maar ook een economische alarmsirene. Vlaanderen is een regio zonder grondstoffen. Onze welvaart, innovatiekracht en concurrentiekracht steunen op talent, kennis en ondernemerschap. Wanneer de kwaliteit van het onderwijs achteruitgaat, komt ook onze economische groei onder druk te staan.
"Wat vandaag verloren gaat, voelen we morgen in onze economie. Sterk onderwijs is de motor van onze toekomstige groei. Vlaanderen leeft van kennis, innovatie en ondernemerschap. De switch in het Vlaamse onderwijs vraagt volgehouden hervormingen en samenwerking met het bedrijfsleven. Dat is de verantwoordelijkheid van ons allemaal," zegt Frank Beckx, gedelegeerd bestuurder van Voka.
De switch in het Vlaamse onderwijs vraagt volgehouden hervormingen en samenwerking met het bedrijfsleven.
Ambitieuzer hervormen
Voka pleit al langer voor hervormingen:
- Een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is cruciaal. Bedrijven kunnen expertise en materialen delen. Elke school zou een partnerschap moeten aangaan met een onderneming uit de regio. STEM-competenties ontwikkelen bij jongeren zou een prioriteit moeten zijn in alle studierichtingen
- De juiste studie-oriëntering bij de start van het middelbaar is erg belangrijk. Elk jaar veranderen nog 80.000 leerlingen van richting omdat de initiële keuze niet de juiste was. Met de Talentcenters wil Voka elk jaar 35.000 leerlingen bijstaan in het maken van die belangrijke studiekeuze
- Het aantal studierichtingen is versnipperd en kan efficiënter worden georganiseerd. Scholen moeten meer ruimte krijgen voor een modern en flexibel HR-beleid
- De lerarenopleiding moet versterkt worden zodat elke leerling kan rekenen op sterke vakkennis en kwaliteitsvolle instructie
- Meer aandacht voor Nederlands en wiskunde blijft essentieel, net als een doorgedreven aanpak van leerachterstand, zittenblijven en schooluitval
Voorsprong weggesmolten
De PISA-resultaten 2025 tonen een bijzonder zorgwekkend beeld. Waar twintig jaar geleden één op drie Vlaamse vijftienjarigen uitblonk in wiskunde, is dat vandaag nog slechts één op negen. Ook voor leesvaardigheid zijn de resultaten verontrustend: drie op tien jongeren missen de noodzakelijke basisvaardigheden. Vlaanderen was ooit een internationale referentie op het vlak van onderwijs, maar die voorsprong is weggesmolten.
“Bedrijven hebben nood aan medewerkers die kunnen lezen, rekenen, analyseren en problemen oplossen. Wanneer de uitstroom uit het onderwijs onvoldoende sterk is, wordt het voor ondernemingen steeds moeilijker om vacatures ingevuld te krijgen en innovatieve activiteiten in Vlaanderen te verankeren”, aldus nog Frank Beckx.
Bedrijven hebben nood aan medewerkers die kunnen lezen, rekenen, analyseren en problemen oplossen
Welvaart begint in de klas
De arbeidsmarkt kampt vandaag al met een structurele schaarste aan talent. Tegelijk groeit de vraag naar hooggeschoolde profielen door digitalisering, automatisering en de klimaattransitie. Een verdere daling van de onderwijskwaliteit dreigt die kloof alleen maar te vergroten. Dat is niet alleen een risico voor individuele jongeren, maar ook voor de productiviteit, investeringen en economische groei van Vlaanderen.
De positieve score van Vlaamse leerlingen op het vlak van computationeel probleemoplossen toont nochtans dat het potentieel aanwezig blijft. Jongeren beschikken over talent en kunnen complexe uitdagingen aan. Net daarom is het des te belangrijker dat de basisvaardigheden opnieuw op een hoog niveau worden gebracht. Sterk onderwijs is de noodzakelijke basis waardoor de hele samenleving vooruit kan gaan.
