VPK Group hoort bij de Europese top in golfkartonverpakkingen

Tekst Bart Vancauwenberghe – foto Wannes Nimmegeers & VPK Group

De identiteit van een familiebedrijf kan je soms afleiden uit kleine dingen. We hebben bij VPK een afspraak met Patrick Leclercq, ceo van de divisie golfkarton. De eerste vraag is net gesteld als Pierre Macharis de deur opent. Als ceo van de hele groep en telg van de derde generatie was hij samen met Leclercq op 22 april de gedroomde gids voor Koning Filip, toen die de site van het bedrijf in Erembodegem bezocht tijdens het eerste Interregionaal Economisch Bezoek Wallonië-Vlaanderen. Met evenveel begeestering neemt hij kort even de tijd om het zakelijke kroonjuweel van zijn familie voor te stellen.

Volledige integratie

Pierre Macharis: “Ja, we zijn vandaag uitgegroeid tot een uit de kluiten gewassen Europese groep, maar met Aalst als hoofdkwartier en Oudegem (Dendermonde) als meest historische site hebben we lokale verankering altijd een prioriteit gevonden. Dynamiek, een bedrijfscultuur waarin mensen verantwoordelijkheid krijgen én ambitie kunnen uiten om verder te groeien, vormen cruciale hoekstenen. Bovenal zijn we trots op ons volledig geïntegreerd verhaal: we kopen oud papier in en zetten het via onze ‘moederdivisie’ om in gerecycleerd papier, die het als voornaamste grondstof levert aan onze twee andere divisies. Zo geven we een ‘oud’ product een tweede leven, in de vorm van kartonnen verpakkingen die goederen van allerlei pluimage beschermd tot bij de consument brengen.”

In de 91 jaar dat het bedrijf intussen bestaat, heeft het er altijd over gewaakt om familiale kennis en ervaring zo goed mogelijk te verenigen met externe expertise. “We hebben constant de balans gezocht tussen investeren in professionalisering enerzijds en de passie van wij als aandeelhoudersfamilie anderzijds. Wie 100% professionaliseert, loopt het risico om het familiale aspect onderweg te verliezen. Volledig op familiale invulling van sleutelposities focussen, impliceert minder kansen voor sterk extern talent. Beide combineren leidt tot een betere continuïteit. Intussen is de vierde generatie al aan boord geklommen.”

De moederdivisie levert gerecycleerd papier aan de twee andere divisies. Wat doen die precies?

Patrick Leclercq: “Het brede toepassingsgebied van gerecycleerd papier is cruciaal voor onze andere afdelingen, maar de moederdivisie levert in beperkte mate ook aan externe klanten. Ze is wel de ‘hofleverancier’ van de pijler die verpakkingen in golfkarton maakt en daaruit ook dozen, trays, ‘wraparounds’ (worden om producten heen gewikkeld) en andere (zoals maatwerkdozen) produceert. De derde afdeling, ‘specialties’, fabriceert kokers, hulzen (die van origine uit de tapijtindustrie komen), hoekbeschermers en massief karton. Die laatste stevige verpakkingen houden ook in vochtige omstandigheden stand en lenen zich onder meer voor voedingsproducten zoals vlees, vis, groente en fruit, bloemen en andere. Kracht en flexibiliteit zijn maar twee van de strenge voedselveiligheidsnormen waaraan verpakkingen voor onder meer vers en bevroren voedsel moeten voldoen. De wisselwerking tussen die drie pijlers is een schoolvoorbeeld van een geïntegreerd model, wat in een cyclische business zoals die van ons een onmiskenbare meerwaarde biedt.”

Wat was de hefboom om in 1986 een tweede vestiging in Aalst te openen?

Patrick Leclercq: “Gedurende vijf decennia is de productie-entiteit in Dendermonde gestaag gegroeid. Toen daar geen uitbreidingsmogelijkheden meer waren, was er sowieso nood aan extra ruimte. Die vond de familie in Erembodegem. In de carnavalsstad hebben we 15 jaar geleden ook ons huidig administratief hoofdkwartier opgetrokken.

We bekijken dat vanuit twee perspectieven. Enerzijds toont het onze aandacht voor lokale verankering aan en voelen we ons uitstekend thuis in het Vlaamse entrepreneurlandschap, waar we ook een stevig vertakt netwerk hebben. Daartoe behoren talrijke grote ondernemingen en kmo’s voor wie wij als partner fungeren. Anderzijds fungeert Aalst als het beslissingscentrum voor onze internationale expansie. Dat gaat hand in hand met de verregaande autonomie voor het management van onze buitenlandse vestigingen. Zij mogen zelf beslissingen nemen, mits ze die aan ons rapporteren. Wie getuigt van ondernemerschap, bijvoorbeeld door een pragmatische ingesteldheid en vooruitdenken, krijgt hier alle kansen.”

(lees verder onder de foto)

Pierre Macharis, ceo van VPK Group

Sterke cashconversie

VPK Group leunde gedurende 65 jaar uitsluitend op de twee Belgische productievestigingen. Wat heeft ertoe geleid dat de groei in een ware stroomversnelling belandde?

Pierre Macharis: “In 1935 kocht mijn grootvader een failliet gegane papierfabriek op. Samen met de tweede generatie bouwde hij die onderneming met eigen middelen uit tot een bloeiende zaak. Zo legden ze de hoekstenen voor een bedrijf dat wij, als derde generatie, verder konden laten groeien. Vanuit die ambitie zijn we in 1999 naar de beurs gegaan. De middelen die we op die manier genereerden, maakten het vanaf de eeuwwisseling mogelijk om, eerst in Engeland en vervolgens in Frankrijk, een aantal overnames te realiseren. Sterke cashconversie stond daarbij centraal: door een vlotte integratie op alle niveaus droegen die ondernemingen snel bij tot een mooie omzetgroei. Samen met de diversificatie van onze productportfolio en geografische spreiding, heeft dat ervoor gezorgd dat we nooit al onze eieren in het mandje van één sector of één gebied hebben gelegd. Die fundamenten hebben enorm bijgedragen tot de stabiliteit van onze groep. Sinds de beurs-exit in 2012 evolueerden we weer naar een 100% privébedrijf.”

Welke accenten hebben jullie bij de verdere geografische uitbreiding gelegd?

Patrick Leclercq: “Na het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk hebben we ook overnames in de Nordic-landen gerealiseerd. In 2024 en ’25 kreeg dat een verlengstuk in respectievelijk Italië, Spanje en Portugal. Het gaat stuk voor stuk om productie-entiteiten, die vooral de lokale markten beleveren. We zijn bij uitstek een Europese speler. Alleen voor hulzen maken we een kleine uitzondering, in dat nichesegment zijn we in beperkte mate ook in China actief. Voor massief karton en hulzen zijn we de Europese marktleider, in golfkarton behoren we tot de top vijf. De Europese focus is allerminst toeval: ze biedt enerzijds het voordeel van de in principe uniforme Europese regelgeving, maar is vooral het gevolg van het specifieke karakter van onze producten. Golfkarton is nu eenmaal een vrij volumineus product, dat letterlijk veel lucht omvat.  Dat maakt transport over lange afstanden relatief duur en minder efficiënt. Om die reden bedraagt de economische transportgrens circa 300 à 400 kilometer.”

(lees verder onder de foto)

De Masterline op de site in Erembodegem produceert in één enkele doorgang hoogkwalitatieve afgewerkte verpakkingen, zonder dat er tussenvoorraden nodig zijn.

Industriële maatwerkproductie

Hoe houden jullie standaard- en maatwerkproductie in evenwicht?

Patrick Leclercq: “Beide producttypes maken we in het merendeel van onze vestigingen. Toch is geen enkele doos eigenlijk identiek: de kunst bestaat erin om ook maatwerkproducten op een industriële manier te fabriceren. Ik vergelijk het wel eens met Ikea-keukens. Die lijken volledig identiek, maar het verschil zit hem in de details. Bij onze producten schuilen die verschillen bijvoorbeeld in extra versterking van het karton, de bedrukking, de plaats van hendels om het product comfortabel te kunnen dragen …

Om optimaal klantgericht te werken, is het essentieel dat onze verkopers niet alleen het verwachtingspatroon van hun klant door en door kennen, maar ook een goed beeld van diens productieflow hebben. Organiseert dat bedrijf het verpakkingsproces manueel of machinaal? Hoe vlot moeten de verpakkingen kunnen openen? Hoe groot is hun voorraad, met welke regelmaat verwachten ze hun leveringen? Als sales moet je over de knowhow beschikken om de vereisten van de klant zo goed mogelijk te laten overeenstemmen met onze flexibiliteit op product-technisch vlak, zonder de beperkingen van ons productieapparaat (afmetingen, kleuren …) uit het oog te verliezen. Overal moeten we voldoende wendbaar zijn om de ‘ruggengraat’ van standaardproducten uit te breiden met specifieke regionale behoeften. Onze vestigingen in de Nordic-landen moeten bijvoorbeeld over de mogelijkheden beschikken om perfecte verpakkingen voor zalm en andere vissoorten te maken, terwijl we in België vooral vertrouwd zijn met emballages voor diepvriesfrieten, -groenten, enzovoort.”

Hanteren jullie een specifieke aanpak voor klanten die internationaal actief zijn?

Patrick Leclercq: “Voor hen hebben we vijf jaar geleden een ‘cel’ voor internationale sales opgericht. Op die manier hebben ze maar één aanspreekpunt dat de behoeften voor hun verschillende locaties coördineert en consequent opvolgt. Zo groeien we ook geografisch met dergelijke klanten mee, al is dat nooit de rode draad doorheen onze export- en buitenlandstrategie geweest.”

Koestert VPK de ambitie om ook activiteiten buiten Europa te ontplooien?

Patrick Leclercq: “Europa biedt nog genoeg kansen. Los daarvan voelen ook wij de effecten van de geopolitieke spanningen. Zo is vooral de productie van gerecycleerd papier een heel energie-intensieve activiteit, waarbij we onder meer heel veel water (voor het oplossen van oud papier) en stoom (verwarmings- en droogprocessen) nodig hebben. Het is een volcontinu proces. De energieprijzen zijn altijd wel onderhevig aan schommelingen, wat ook onze productprijzen meebepaalt. Bovendien merken we dat mensen in deze woelige tijden sneller geneigd zijn om de vinger op de knip te houden en lijkt ook de verkoop van e-commerce wat te stagneren. Ook daarom is het cruciaal dat onze productportfolio én onze afzetgebieden voldoende gediversifieerd zijn.”

Van dogmatisch naar pragmatisch

Welke evoluties zijn de opvallendste in de verpakkingsmarkt?

Patrick Leclercq: “De overschakeling van ‘vers boompapier’ (‘virgin fibre paper’) naar gerecycleerd papier blijft zich sowieso verderzetten. Secundo blijft de zoektocht naar volwaardige alternatieven voor plastic verpakkingen voortduren. De ‘plastic bashing’ die na de coronapandemie een hoogtepunt bereikte, leeft nu misschien iets minder fel. Intussen is het debat genuanceerder geworden en kijken bedrijven en beleidsmakers vaker naar de volledige levenscyclus, de toepassing en de recycleerbaarheid van een materiaal. Voor sommige producten blijkt plastic, zeker wanneer het herbruikbaar of goed recycleerbaar is, een efficiënte en duurzame oplossing. De focus verschuift daardoor van een principiële afwijzing van plastic naar een pragmatische afweging van de beste materiaalkeuze per toepassing.”

(lees verder onder de foto)

Patrick Leclercq | Divisional ceo Corrugated Board bij VPK Group

Hoe vertaalt zich dat naar de duurzaamheidsaanpak van VPK Group?

Patrick Leclercq: “Eigenlijk was de manier waarop het destijds allemaal gestart is – een bestaande papierfabriek nieuw leven inblazen – al een eerste duurzaam initiatief. Werken met volledig gerecycleerd papier zet onze groene ambities nog extra in de verf. Zeker in Frankrijk hebben twee van onze productie-entiteiten een heel circulair karakter. Zo zet de Blue Paper-fabriek in Straatsburg reststromen uit het recyclageproces om in stoom en energie, waardoor we daar heel veel op aardgas besparen. Daarnaast wekt Blue Paper hernieuwbare energie op via biomassa, biogas en warmterecuperatie, en levert ze restwarmte aan het lokale warmtenet van de stad. Ook de zuivering en het maximale hergebruik van water binnen het productieproces dragen bij tot het sluiten van materiaal- en energiestromen.

Die kringloopbenadering hanteren we ook in VPK Paper Normandie. Deze site recycleert jaarlijks 550.000 ton oud papier uit een straal van maximaal 250 kilometer, waardoor zowel de transportafstanden als de CO2-uitstoot beperkt blijven. Met een biomassacentrale, biogasinstallatie, pelletproductie en waterzuiveringsinstallaties investeren we ook daar sterk in duurzame energie en een efficiënt beheer van grondstoffen en water. Jaarlijks produceert de vestiging 450.000 ton papier, waarvan we 20% ter plaatse verwerken tot recycleerbare golfkartonverpakkingen. Ook productiereststromen krijgen er een tweede leven als grondstof, zodat extra transport en de bijbehorende emissies volledig achterwege blijven.”

Wat betekent dat voor jullie klanten?

Patrick Leclercq: “We hebben de laagste CO2-uitstoot op de markt. Wie bij ons koopt, doet dus per definitie zijn eigen ecologische voetafdruk al dalen. We legden de duurzaamheidslat voor onszelf al erg hoog nog voor de Europese Unie met strenge regelgeving op de proppen kwam. Vanuit onze expertise helpen we onze klanten, die logischerwijs wel eens hun weg kwijtraken in het uiterst complexe labyrint van de Europese duurzaamheidsvereisten, ook om hun processen groener te maken. Dat kan heel praktisch, bijvoorbeeld door meer verpakkingsdozen op één pallet te krijgen, maar ook via onze eigen berekeningstool die de ecologische voetafdruk van elk van onze producten berekent. Die info helpt om de milieu-impact van hun verpakkingen beter te beoordelen en onderbouwde keuzes te maken.”

In België zijn jullie de werkgever van zo’n 1.300 mensen. Hoe houden jullie de retentie zo hoog mogelijk?

Patrick Leclercq: “Mensen die bij ons werken, weten dat ze de vrijheid krijgen om dingen te kunnen en te mogen doen. Als onderneming die intussen ruim negen decennia mee marktbepalend is, weten onze medewerkers dat ze hier continuïteit, stabiliteit én voldoende kansen voor interne groei krijgen. Vanuit het bewustzijn dat nogal wat medewerkers zich al vrij hoog in de leeftijdspiramide bevinden, willen we jonge mensen én anciens enthousiasmeren om mee te werken aan de kennisoverdracht. Akkoord, ook wij weten dat AI in de toekomst belangrijker zal worden, maar we zullen altijd operatoren nodig hebben om ons productieapparaat te bevolken. Via ons ‘young graduates’-programma bieden we pas afgestudeerden de kans om in één jaar tijd diverse afdelingen binnen onze onderneming te doorlopen, waarna ze kunnen aangeven welke functie ze het leukst vinden en hoe ze binnen onze muren hun talenten het best kunnen gebruiken. Ook trajecten voor duaal leren, gewone stages, vakantiejobs en diverse initiatieven voor employer branding fungeren als hefboom om vers talent te laten instromen.”

(lees verder onder de foto)

Intussen ben jij zelf tien jaar bij VPK aan de slag. Wat trok jou destijds aan om hier jouw carrière verder te zetten?

Patrick Leclercq: “Mijn periode van twaalf jaar bij beursgenoteerde ondernemingen was heel leerrijk, maar ik wou eens voor een Belgisch bedrijf werken dat internationaal opereert. In een privébedrijf ligt de focus vaker op de lange termijn en krijgen medewerkers meer ruimte om ideeën om te zetten in tastbare resultaten. Ik voelde hier meteen de mogelijkheden om dingen mee te verwezenlijken. Dat deed ik eerst als business unit manager van de Belgische afdeling voor golfkarton, waarbij ik de kans kreeg om de vestiging in Dendermonde en Erembodegem verder te optimaliseren en die ook naar andere entiteiten te kopiëren. Vervolgens heb ik enkele jaren de golfkartondivisie van de Nordic-landen geleid, gevolgd door Frankrijk. Sinds 2025 fungeer ik als ceo van de integrale golfkartonafdeling. Waardes als ‘empowerment’ en ‘trust’ zijn bij ons absoluut geen dode letter, integendeel. Vertrouwenscreatie staat hier centraal en werkt bidirectioneel: als je werkgever je laat voelen dat je veel autonomie krijgt, moet je zelf tonen dat je bereid bent om die handschoen op te nemen. Dat geldt zeker niet alleen voor mij, maar voor iedereen bij VPK Group."