Van schoolbank tot wereldklasse

‘Zonder dalende productiviteitsgroei had premier De Wever een begroting in evenwicht’, kopte de krant onlangs. Het is enthousiasmerend om in deze editie te lezen hoe jonge mensen willen ondernemen. Maar we moeten er ook voor zorgen dat ze de kans krijgen een echte maatschappelijke impact te hebben. Uit alle macro-economische studies blijkt dat wij enkel onze groei kunnen versnellen als we, net zoals de VS en China, nieuwe hoog technologische bedrijven kunnen laten doorgroeien. Waarom lukte dit bij ons niet? In een randstukje bij de coverstory over ondernemerscultuur worden Goخgle en Facebook als voorbeelden opgevoerd van topbedrijven die op de schoolbanken ontstaan zijn. Het zijn twee zeer verschillende verhalen. Sergey Brin en Larry Page ontwikkelden het Pagerank-algoritme als deel van hun doctoraat terwijl Mark Zuckerberg het embryonale Facebook als een quasi dating app voor zijn medestudenten ontwikkelde als nevenactiviteit naast zijn studies. En ze houden een paar lessen voor onze economie in.

Er wordt in dit magazine terecht verwezen naar het belang van rolmodellen voor jonge ondernemers. Het valt op dat de rolmodellen in het Oost-Vlaamse ecosysteem eerder gelijkenissen vertonen met de Zuckerberg-categorie. Zowel Lorenz Bogaert en Toon Coppens van Netlog als Jonas Dhaenens van team.blue begonnen hun bedrijven ‘naast’ hun studies. De reden daarvoor is niet ver te zoeken. Al te lang hebben Europese onderzoeksinstellingen het financieringspotentieel van hun spin-offs ondermijnd door een te groot aandelenpercentage voor zichzelf te houden. Hoogtechnologische groeibedrijven hebben veel risicokapitaal nodig en het belangrijkste criterium voor investeerders is de kwaliteit en betrokkenheid van de stichters, wat betekent dat ze een belangrijk deel van het kapitaal moeten kunnen behouden, ook na meerdere kapitaalrondes.  Google ontstond uit het werk dat Brin en Page aan de universiteit leverden, maar Stanford vroeg slechts 2% in hun bedrijf. De stichters zelf starten dus met een gezonde uitgangspositie aan hun avontuur. Het Zwitserse ETH Zurich, dat recent ook een uniforme 2% regeling invoerde, heeft reeds bewezen dat hetzelfde model in Europa ook werkt (meer dan 500 spin-offs sinds 1975).  Dit jaar keurde Ugent een nieuwe techtransferregeling goed die een belangrijke stap is in de goede richting. Maar het mag nog meer zijn en de anderen moeten nog volgen.

Ondernemerschap krijgt inderdaad niet iedereen met de paplepel mee, zeker in Vlaanderen. Mijn ouders waren al lang blij dat ze aan de arbeidersbeluiken in Gent ontsnapt waren en een mooi huis, baan en pensioen hadden. Toen ik het grote Duitse Siemens als jonge software-ingenieur inruilde voor een Amerikaanse start-up vroeg mijn vader bezorgd of ik wel zeker was van mijn keuze. Maar ik ontdekte al vlug hoe het algemeen gebruik van aandelenopties één van de grootste drijvers is van het Silicon Valley succesverhaal. En bovendien het beste voorbeeld van meritocratie waarbij talent beloond wordt los van sociale achtergrond. Op die manier creëer je niet een paar tientallen maar honderden tot duizenden potentiële seriële ondernemers. 

(lees verder onder de afbeelding)

Toen ik na mijn aanwerving mijn eerste aandelenopties kreeg, wist ik zelfs niet wat die waren, net zomin als de Belgische fiscus die hiervoor pas een (op maat van grote bedrijven geschreven) regeling trof in 1999. Deze regeling is onveranderd gebleven en is nefast voor groeibedrijven omdat je jonge mensen vraagt belasting te betalen op winsten die zich misschien (waarschijnlijk) niet zullen realiseren.  Internationaal talent weerhouden en aantrekken als groeibedrijf wordt zo quasi onmogelijk. Luxemburg en Duitsland hebben recent hun wetgevingen in de positive zin aangepast, dus hierbij alvast een voorstel van een concrete beleidsmaatregel die we zelf in handen hebben en waar we ons niet kunnen verschuilen achter het excuus een speelbal van de mondiale economie te zijn.