De Limburgse economie verliest snelheid op drie cruciale motoren voor toekomstige groei: internationalisering, talent en innovatie. De waarde van buitenlandse investeringen valt terug van meer dan 1 miljard euro in 2023 naar amper 226 miljoen euro vandaag. Met 31.013 nieuwe vacatures noteert Limburg het laagste cijfer in vijf jaar en ook de bedrijfsinvesteringen, het aantal starters en octrooiaanvragen gaan achteruit. De eerste cijfers van 2026 wijzen voorlopig ook niet op een ommekeer. Daarom wil Voka – KvK Limburg niet langer mikken op voorzichtig herstel, maar op minstens 2% structurele economische groei per jaar richting 2035. Eén procentpunt extra jaarlijkse groei levert Limburg tegen dan 3,7 miljard euro extra economische waarde op. Om die ambitie waar te maken, lanceert Voka – KvK Limburg in zijn nieuwe Toekomstindicator een economische toekomstvisie met 10 strategische ecosystemen, 30 ambities en 75 concrete voorstellen.
Bekijk hier de reportage op TV Limburg.
De Toekomstindicator wordt voorgesteld bij de logistieke groep Inland Terminals Group, op de grens tussen Limburg en Antwerpen, in aanwezigheid van Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Annick De Ridder. De activiteit en prestaties van Limburgse ondernemingen worden meebepaald door drie belangrijke factoren: talent, innovatie en internationalisering. Daarom ontwikkelde Voka – KvK Limburg de formule E=TI². Om economisch te excelleren moet een regio sterk scoren op Talent, Innovatie en Internationalisering. De Toekomstindicator vergelijkt Limburg met Vlaanderen aan de hand van 15 indicatoren en brengt zo de economische slagkracht van onze provincie op langere termijn in kaart.
Drie groeimotoren verliezen kracht
De editie van dit jaar toont dat op elk van die drie domeinen de economische dynamiek afneemt. Het scherpste signaal komt van de buitenlandse investeringen. Na het recordjaar 2023, met meer dan 1 miljard euro, viel het investeringsvolume in 2024 terug tot ongeveer 800 miljoen euro. Vandaag blijft daarvan nog slechts 226 miljoen euro over. Daarmee is de waarde van de buitenlandse investeringen in amper twee jaar tijd met bijna 80% gedaald.
Ook de internationale handel blijft onder druk staan. Het aantal exportcertificaten daalde van 19.331 naar 18.875 en blijft daarmee onder het niveau van 2014. De bijbehorende exportwaarde zakt tot ongeveer 1 miljard euro, vergelijkbaar met 2018.
Op de arbeidsmarkt lijkt de krapte af te nemen, maar om de verkeerde reden. Met 31.013 nieuwe vacatures noteert Limburg het laagste niveau in vijf jaar. Niet een groter aanbod aan talent, maar een lagere vraag naar medewerkers zorgt dus voor minder spanning op de arbeidsmarkt.
Ook op innovatie verliest Limburg snelheid. De innovatiesteun daalt van 32 naar 29 miljoen euro, het aantal starters van 9.183 naar 9.078, de octrooiaanvragen van 41 naar 38 en de bedrijfsinvesteringen van 3,97 naar 3,87 miljard euro. Opvallend is dat Vlaanderen op innovatie nog licht vooruitgaat, terwijl Limburg achteruitgaat.
“Met een economische groei van amper 0,5% in 2026 komen we er niet. Onze ambitie moet opnieuw minstens 2% structurele groei per jaar zijn. Dat lijkt misschien een klein verschil, maar één procentpunt extra groei betekent tegen 2035 maar liefst 3,7 miljard euro extra economische waarde voor Limburg. Dat zijn middelen waarmee bedrijven kunnen investeren, jobs creëren en onze welvaart verder versterken. Groei is dus geen abstract cijfer. Ze bepaalt hoeveel mogelijkheden we morgen hebben. Daarom moeten we vandaag opnieuw resoluut kiezen voor economische groei”, zegt Joris Vrancken, voorzitter van Voka – KvK Limburg.
Productiviteit moet de groeimotor worden
Die 2% groei realiseren wordt niet vanzelfsprekend. Economische groei heeft traditioneel twee motoren: meer mensen aan het werk krijgen en meer economische waarde creëren per gewerkt uur. Door de vergrijzing en de krappe arbeidsmarkt zal toekomstige groei echter steeds sterker van die tweede motor moeten komen: productiviteit.
Net daar ligt een belangrijke uitdaging. De productiviteitsgroei stokt al decennia. Voka – KvK Limburg wil daarom dat technologie, digitalisering en AI veel sneller hun weg vinden naar de brede economie.
“We gaan onze groei niet alleen realiseren door meer mensen aan het werk te krijgen. We moeten er vooral voor zorgen dat mensen en bedrijven productiever kunnen werken”, zegt Jonas De Raeve, directeur belangenbehartiging van Voka – KvK Limburg. “Dat betekent technologie sneller toepassen, talent beter ontwikkelen, onderzoek omzetten in economische activiteit en bedrijven voldoende ruimte geven om te investeren. AI is daarin geen verhaal voor enkele technologiebedrijven. Ook een bouwbedrijf, logistieke speler, productiebedrijf of dienstverlener kan er productiever door worden.”
Nieuw economisch kompas voor Limburg richting 2035
De Toekomstindicator blijft daarom dit jaar niet bij de diagnose. Voka – KvK Limburg koppelt er een nieuwe economische toekomstvisie richting 2035 aan, met de Switch naar Groei.
Centraal staat een andere manier van kijken naar de Limburgse economie. Niet langer alleen als afzonderlijke sectoren, maar als geconnecteerde ecosystemen waarin bedrijven, kennisinstellingen en overheden elkaar versterken.
Voka – KvK Limburg schuift tien ecosystemen naar voren waarin Limburg en Vlaanderen vandaag al sterk staan of waarin grote groeikansen liggen: agrovoeding, energie-intensieve industrie, bouw, zorg en gezondheid, veiligheid en defensie, digitale technologie, energie-oplossingen, logistiek, het financiële ecosysteem en zakelijke dienstverlening.
Voor die tien ecosystemen worden 30 strategische ambities en 75 concrete voorstellen geformuleerd. Het uitgangspunt is telkens hetzelfde: bestaande economische sterktes verbinden met nieuwe technologie en maatschappelijke transities om nieuwe groeikansen te creëren.
De ambities zijn concreet. Zo moet AI veel breder worden toegepast, moet de productiviteitsgroei in onder meer bouw en agrovoeding fors omhoog, moeten competitieve energieprijzen gegarandeerd worden en wil Voka – KvK Limburg economische poorten en infrastructuur verder versterken. Voor logistiek ligt de lat onder meer op autonoom transport en 20% minder verliesuren in het verkeer.
“Limburg heeft alle troeven om opnieuw sterker te groeien: ondernemerschap, kennis en een strategische ligging. Maar groei komt niet vanzelf. Daarom investeren we gericht in infrastructuur, mobiliteit en economische poorten, en pakken we regels en procedures aan die ondernemers afremmen. Zo maken we de switch naar groei concreet”, zegt Annick De Ridder, Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken.
Limburg als logistieke draaischijf versterken
Dat de Toekomstindicator dit jaar bij Inland Terminals Group wordt voorgesteld, is niet toevallig. Logistiek is één van de tien ecosystemen waarin Limburg belangrijke groeikansen heeft.
Voka – KvK Limburg vraagt onder meer om autonome en geconnecteerde logistiek sneller uit te rollen, papier uit de logistieke keten te bannen, transportdata beter te delen en de cyberweerbaarheid van de sector te verhogen.
Daarnaast moeten de economische poorten en multimodale knooppunten van Limburg verder worden versterkt. Ook de energievoorziening op logistieke knooppunten en bedrijventerreinen moet sneller worden uitgebouwd. Voka – KvK Limburg pleit bovendien voor een algemene slimme kilometerheffing waarbij de opbrengsten opnieuw in infrastructuur worden geïnvesteerd.
Jos Lantmeeters, gouverneur Limburg: “De cijfers zijn eerlijk en soms ongemakkelijk. Op verschillende domeinen stokt onze groei en winnen andere regio’s terrein. Maar cijfers vertellen vooral waar we vandaag staan, niet waar we morgen kunnen geraken. Die toekomst bepalen we zelf door de keuzes die we vandaag maken. Limburg heeft de fundamenten in huis, met meer talent in het hoger onderwijs, sterke kennisinstellingen en bedrijven die elkaar steeds sneller vinden. De uitdaging is om die troeven met durf te verbinden en er resoluut in te investeren. Limburg is op zijn sterkst wanneer we samen vooruitkijken.”
Tien voorwaarden om opnieuw te groeien
De toekomstvisie kijkt verder dan individuele sectoren of ecosystemen. Alle ondernemers hebben nood aan een competitief kader. Voka – KvK Limburg schuift daarom tien randvoorwaarden naar voren: de digitale transformatie versnellen, de arbeidsmarkt efficiënter maken, talent maximaal ontwikkelen, een groeiondersteunende fiscaliteit uitbouwen, het concurrentievermogen versterken, administratieve lasten drastisch verminderen, onderzoek beter valoriseren, de economie verduurzamen, meer ruimte creëren om te ondernemen en kapitaal beter mobiliseren.
Ook de overheid heeft daarin een belangrijke rol. Groei moet opnieuw een beleidsprioriteit worden, gekoppeld aan gezonde overheidsfinanciën, een focus op kerntaken, regelgeving vanuit vertrouwen en een productievere overheid die zelf volop gebruikmaakt van AI. Niet méér overheid, maar meer impact.
Tom Vandeput, gedeputeerde van Economie en voorzitter van POM Limburg: “Economische groei begint bij ondernemers die kansen zien, blijven investeren en kennis omzetten in nieuwe toepassingen. Limburg heeft daarvoor een sterk ondernemersweefsel en steeds meer plekken waar bedrijven, onderzoekers, onderwijs en talent elkaar vinden. Die samenwerking moeten we verder versterken, zodat innovaties sneller uitgroeien tot economische activiteit. Limburg heeft alles in huis om een van de meest innovatieve en ondernemende regio’s van Europa te worden. Dat potentieel maken we waar door ondernemers de ruimte, kennis, talent en het vertrouwen te geven om te groeien.”
“2035 lijkt nog ver weg, maar de investeringen die onze economie dan moeten dragen, worden vandaag beslist. Als we opnieuw 2% willen groeien, moeten we nu keuzes maken. Niet door overal een beetje meer van hetzelfde te doen, maar door te investeren waar Limburg echt het verschil kan maken. We hebben de ondernemende mensen, kennis en economische sterktes. Nu moeten we die veel sterker met elkaar verbinden. Zo maken we van 2% groei geen slogan, maar een haalbare ambitie”, besluit Joris Vrancken.
Lees hier de integrale Toekomstindicator.
