Maar liefst 85% van de Limburgse ondernemers geeft het Europese industriebeleid van de Commissie-Von der Leyen een onvoldoende. Tegelijk schat 77% de toekomst van industriële activiteiten in Europa somber in. Dat blijkt uit een bevraging van Voka – Kamer van Koophandel Limburg bij meer dan 100 bedrijven, naar aanleiding van de Europese topontmoetingen in Antwerpen en Alden Biesen op 12 februari. Oneerlijke internationale concurrentie, hoge administratieve lasten en torenhoge energieprijzen worden als grootste struikelblokken genoemd.
De informele top in Alden Biesen voelde als een kantelmoment. Na maanden van waarschuwingen groeit het besef dat Europa terrein verliest: energieprijzen drukken, investeringen wijken uit en besluitvorming blijft traag. Hoewel de intenties van Europese politici goed zijn, blijven concrete resultaten voorlopig uit.
Begin maart werd de Industrial Accelerator Act (IAA) gepubliceerd, als sluitstuk van de Clean Industrial Deal. Dit is een belangrijke stap om de industriële basis te versterken en te verduurzamen, wat noodzakelijk is gezien de druk van energieprijzen, internationale concurrentie en geopolitieke spanningen.
Vergunningen: snelheid en eenvoud als basisvoorwaarde
Een sterk element van de IAA is de focus op snellere en vereenvoudigde vergunningsprocedures. Vaste termijnen, één aanspreekpunt en prioritaire behandeling van strategische projecten kunnen het investeringsklimaat verbeteren. Tegelijk dreigt bijkomende complexiteit door nieuwe sectorale regimes bovenop bestaande regels. Bedrijven hebben nood aan eenvoud, voorspelbaarheid en uniforme toepassing. Een brede vereenvoudiging van het vergunningenkader blijft essentieel.
Made with Europe: gericht en tijdelijk inzetten
De IAA zet ook in op vraagcreatie via publieke aanbestedingen en steunmechanismen, met focus op low-carbonoplossingen en Europese ecosystemen. Daarbij is het belangrijk te denken in termen van ‘Made with Europe’ eerder dan ‘Made in Europe’: Europese technologie en waardeketens die internationaal geïntegreerd zijn.
Voor Voka moet deze aanpak gericht en tijdelijk blijven. Ondersteuning is verdedigbaar in sectoren met technologische voorsprong of groeipotentieel, zoals geavanceerde maakindustrie, halfgeleiders en clean tech. Strategische basisindustrieën zoals staal en chemie kunnen begeleid worden in hun transitie, mits duidelijke voorwaarden. Terughoudendheid is nodig in structureel niet-competitieve sectoren, waar lokale inhoudsvereisten vooral kosten verhogen.
Europa bouwt zijn kracht op schaal, innovatie en internationale samenwerking. Industriële versterking moet Europees worden georganiseerd en aansluiten bij mondiale waardeketens. Tijdelijkheid, proportionaliteit en evaluatie van de impact op competitiviteit zijn daarbij cruciaal.
Europese Top maart: beperkte stappen in de goede richting
De Europese top van 19 maart moest leiden tot een concreet actieplan, maar werd overschaduwd door geopolitieke spanningen en stijgende energieprijzen. Aanpassingen aan het ETS-systeem en stappen richting minder regeldruk zijn positief, maar onvoldoende. Bedrijven kunnen niet langer wachten: uitstel tast de concurrentiekracht verder aan.
De Commissie wil lidstaten meer ruimte geven voor steunmaatregelen tegen hoge energieprijzen. Voka waarschuwt voor een ‘politiek van de diepste zakken’, waarbij grotere lidstaten hun industrie disproportioneel ondersteunen. Europa heeft nood aan een gecoördineerde aanpak, niet aan versnippering.
De aangekondigde hervorming van het ETS-systeem is cruciaal. Oplopende CO₂-prijzen bedreigen de concurrentiepositie van de industrie. Het gebruik van de market stability reserve en een herziening tegen de zomer zijn stappen vooruit, op voorwaarde dat ze leiden tot een realistisch decarbonisatietraject met aandacht voor energie-intensieve sectoren.
Ook de focus op vereenvoudiging van Europese regelgeving is noodzakelijk. Initiatieven om procedures te versnellen en te stroomlijnen sluiten aan bij eerdere Voka-standpunten. Een specifieke ‘permitting omnibus’ is nodig om investeringen niet langer te blokkeren, terwijl een AI-omnibus innovatie moet ondersteunen.
Tegelijk ontbreken maatregelen om de versnipperde Europese markt verder te integreren. De publicatie van het ‘One Europe One Market’-plan is uitgesteld, wat problematisch is. Net nu is er nood aan snelheid, duidelijkheid en echte harmonisatie in plaats van 27 nationale regels.
