Wat zijn de economische implicaties van de aanval op Iran?

Na een aantal weken van militaire opbouw in de regio vielen de VS en Israël Iran aan. Deze operatie is op een veel grotere schaal dan de aanval vorige zomer die vooral geconcentreerd werd op de belangrijkste Iraanse nucleaire sites. De bedoeling lijkt nu ‘regime change’ (of ten minste het bestaande regime tot een meegaandere houding te dwingen) te zijn waarbij de Iraanse leider ayatollah Khamenei, verschillende andere politieke topfiguren en ook de militaire top uitgeschakeld werden. Iran reageerde al met aanvallen op Israël en andere Amerikaanse bondgenoten in de regio. Hoewel er uiteraard veel onzekerheid blijft, onder meer over de verdere omvang van de Amerikaanse operatie en de reactie van Iran, hierbij een poging om na te denken over de belangrijkste economische implicaties van dit conflict. Die implicaties lopen hoofdzakelijk via de energiemarkten.

De directe economische impact

Iran is geen relevante directe speler in de wereldeconomie. Voor de hele Europese Unie ging amper 0,1% van de uitvoer naar Iran. Naar de hele Golf-regio gaat het om 4% van de Europese export. Volgens cijfers van de Nationale Bank ging in 2024 zo’n 300 miljoen euro aan export van België naar Iran. Dat is verwaarloosbaar op een totale Belgische export van 510 miljard euro. Iran heeft wel enorme olie- en gasreserves, maar door jaren van sancties en onderinvesteringen speelt het geen relevante rol in de olieproductie op wereldvlak.

Iran is goed voor minder dan 3% van de dagelijkse globale olieproductie. Mocht die productie op korte termijn volledig wegvallen (weinig waarschijnlijk gezien de olie-inkomsten cruciaal zijn voor het Iraanse regime), dan zou dat weinig impact hebben op de wereldmarkt. Andere olieproducenten gaven al signalen dat ze bereid zijn om hun productie op te voeren.

De indirecte impact op de energiemarkten

De echte impact die Iran kan hebben op de energiemarkten is via een verstoring van de trafiek door de Straat van Hormuz. 25% van alle olie en 20% van alle LNG op de wereldmarkt moeten daar passeren. Een verstoring of blokkade van de scheepvaart door die zeestraat zou wel meteen een grote impact hebben op de energieprijzen op de wereldmarkt.

Iran heeft de mogelijkheden om de trafiek ernstig te verstoren - ook al schiet het daarmee zichzelf in de voet (en vooral ook China, één van de weinige bondgenoten van Iran). De olie- en gasprijzen gaan daardoor op korte termijn gevoelig hoger. Het risico op een langdurige verstoring van de energiemarkt blijft beperkter.

Een extremer risico zou zijn dat Iran terugslaat door olie- en gasvelden in Saudi-Arabië of de Verenigde Arabische Emiraten rechtstreeks te raken (die liggen binnen bereik van Iraanse raketten en zijn moeilijk te verdedigen). Dat zou de olieproductie wel ernstig kunnen verstoren. Maar het lijkt weinig waarschijnlijk dat Iran zo ver zou willen gaan. Dat extreme risico blijft dan ook eerder beperkt.

Op onze website vind je een uitgebreide FAQ over de implicaties van het conflict.