Nauwelijks enkele dagen nadat President Trump Beijing heeft verlaten, kwam President Poetin er over dezelfde rode loper binnengewandeld. Hiermee geeft Xi Jinping een duidelijk signaal aan de internationale gemeenschap: wij zijn de echte grootmacht die met iederéén praat, naar iederéén luistert en met iederéén zaken kan doen. Daarnaast lacht Xi nog om een andere reden in zijn vuistje: omdat zijn beide collega-leiders zich hopeloos hebben klemgereden in hun militaire avonturen, had hij duidelijk de bovenhand in de gesprekken, al zal Trump wel wat anders beweren.
Trump probeerde bij zijn terugkeer in de VS zijn zakelijke ‘wins’ aan de bevolking te verkopen. De Amerikaanse pers beschreef deze economische winst voor de VS als ‘Beans and Boeings’. China gaat 200 vliegtuigen van Boeing kopen, de eerste aankoop van de veelgeplaagde Amerikaanse vliegtuigconstructeur sinds 2017. Dus dit is niet zonder betekenis. Verder verbond China zich ertoe voor 17 bln US dollar per jaar aan Amerikaanse landbouwproducten te kopen in 2026, 2027 en 2028. Ten slotte waren er nog wat vage beloftes om meer Amerikaanse olie te kopen en om beter samen te werken inzake de aanvoer van zeldzame aardmetalen. Typisch voor Trump is het gebrek aan detail over uitvoeringstermijnen en al dan niet bindende termen dat veel van deze akkoorden vertonen. Ten slotte kwamen China en de VS overeen om overlegorganen voor handel en investeringen (Board of Trade and Board of Investments) op te richten. Trump gaat daarmee dezelfde weg op als met zijn fameuze ‘Board of Peace’: bilaterale organen onder zijn controle die de in zijn ogen falende multilaterale organen (de Verenigde Naties en de WTO) moeten vervangen. Maar net als de nagelnieuwe Board of Peace er niet is in geslaagd een conflict in het Midden- Oosten te voorkomen, ziet niemand goed in waarom een bilateraal overlegorgaan de vele handelsgeschillen tussen de VS en China kan oplossen gegeven de animositeit in de handelsrelaties tussen beide landen.
Voor de Chinezen zijn er weinig tot geen nadelen aan al deze maatregelen verbonden. Integendeel, met typisch Oosterse zin voor het vermijden van gezichtsverlies voor hun gast, gunnen ze Trump graag wat flitsende aankondigingen voor zijn thuispubliek als hem dat gelukkig maakt. Dat geldt evenzeer voor de meer strategische aankondigingen. China ging volmondig akkoord met de Amerikaanse standpunten dat Iran geen kernwapens mag bezitten en dat de Straat van Hormuz dringend open moet, standpunten die overigens ook geheel in het Chinese belang zijn. Ook dit is een lege doos met een grote strik, die Trump binnenlands kan uitpakken. Maar hier kwam wel de werkelijke Chinese eis op tafel: de toekomst van Taiwan. Xi heeft heel duidelijk gemaakt dat de Amerikanen zich hier afzijdig moeten houden. En hoewel buitenlandminister Rubio na de top dapper bleef volhouden dat de Amerikaanse houding inzake Taiwan ongewijzigd bleef, werd hij hier het gras onder de voeten weggemaaid door Trump. In zijn eerste grote interview na de top stelde de president dat hij weinig zin heeft om 9.500 mijl verder te trekken om een oorlog met China uit te vechten.
Daarmee heeft Xi wat hij echt wilde: een verdere aantasting van de Amerikaanse bereidheid Taiwan militair te steunen, mocht het tot een open conflict met China komen. Dat andere varkentje dat hij nog te wassen had, de kwetsbare Chinese energiebevoorrading, regelt hij wel even met Poetin. Nu de Russische economie na 4 jaar oorlog zowat op zijn tandvlees zit, is het duidelijk dat Rusland helemaal geen evenwaardige partner is in de ‘strategische alliantie’ tussen beide landen, maar dat het verzwakte land helemaal afhankelijk is van blijvende Chinese economische en diplomatieke steun. Om het op zijn Trumps te zeggen: het is duidelijk dat China de beste kaarten heeft in het geopolitieke machtsspel. Xi kan het zich permitteren het spel op lange termijn te spelen, terwijl zijn tegenstanders onder toenemende tijdsdruk staan nu ze domestiek erg verzwakt zijn door een steeds luider morrende bevolking. Daarmee is China de lachende derde geworden in het geopolitieke spel.
Bart Mortier, Kantoordirecteur Oost- en West-Vlaanderen
CapitalatWork nv
