De jaarlijkse taks op effectenrekeningen bedraagt momenteel 0,15 % en stijgt volgend jaar naar 0,30 %. Ze is van toepassing op effectenrekeningen waarvan de belastbare grondslag de gemiddelde waarde is van de belastbare financiële instrumenten die tijdens de referentieperiode werden aangehouden. Deze gemiddelde waarde wordt berekend aan de hand van vier referentiepunten: 31 december, 31 maart, 30 juni en 30 september.
De taks is enkel verschuldigd wanneer de gemiddelde waarde van de effectenrekening meer dan 1.000.000 euro bedraagt. Het is onbelangrijk wie eigenaar van de rekening is, één of meerdere natuurlijke of rechtspersonen.
Nieuwe specifieke antimisbruikbepaling
De wetgever voerde een weerlegbaar vermoeden van fiscaal misbruik in via een specifieke antimisbruikbepaling, gekoppeld aan een meldplicht voor financiële tussenpersonen. Dit vermoeden slaat op (i) omzettingen van effecten die op een effectenrekening staan naar effecten die niet op een effectenrekening zijn ingeschreven en (ii) het overbrengen van belastbare effecten van een effectenrekening met een gemiddelde waarde van minstens 1.000.000 euro naar een andere effectenrekening. Als aan de algemene voorwaarden is voldaan (rechtshandeling in strijd met het doel van de wet en een fiscaal voordeel als hoofddoel), kan de algemene antimisbruikbepaling ook worden ingeroepen.
Weerlegging van het vermoeden als motieven van niet-fiscale aard
Omzettingen van financiële instrumenten op een effectenrekening naar nominatieve financiële instrumenten (bv. aandelen op naam die ingeschreven staan in het aandelenregister van een vennootschap) en overdrachten naar een andere effectenrekening kunnen niet aan de fiscus worden tegengeworpen, tenzij de belastingplichtige aantoont dat de verrichting hoofdzakelijk door niet-fiscale motieven wordt verantwoord.
De memorie van toelichting vermeldt twee voorbeelden die geen misbruik vormen wegens een voldoende nietfiscaal motief: (i) een schenking door een ouder aan zijn kinderen met voorbehoud van vruchtgebruik en (ii) verrichtingen buiten de wil van de titularis om, zoals een splitsing van de rekening bij echtscheiding, overlijden, operationele bankredenen of de beslissing van de emittent om gedematerialiseerde obligaties om te zetten in aandelen op naam.
Verder worden ook twee situaties genoemd die doen vermoeden dat het motief wel hoofdzakelijk het vermijden van taks is: (i) het splitsen van een effectenrekening om een deel op korte en een deel op lange termijn te beleggen en (ii) een omzetting op naam om bankkosten te vermijden. Wat bij het overbrengen van effecten naar een andere bank wegens ontevredenheid of om opnieuw zelf een deel van een discretionair beheerde portefeuille te beheren? Dit lijkt ons eveneens een voldoende niet-fiscaal motief om het vermoeden van misbruik te weerleggen.
Splitsen van de maatschap
Wanneer in een maatschap met twee kinderen als hoofdaandeelhouders bv. 5.000.000 euro wordt belegd bij drie banken (ongeveer gelijk gespreid), is jaarlijks 0,3 % effectentaks verschuldigd (15.000 euro). Men kan opteren om de maatschap te splitsen tussen beide kinderen, mits telkens minstens twee aandeelhouders per maatschap. Zo blijft elke rekening onder de drempel van 1.000.000 euro. Dit heeft ook niet-fiscale redenen: de kinderen kunnen elk een verschillend beleggingsprofiel verkiezen, of hebben andere financiële noden, zoals bv. bij de aankoop van een woning. Elk kind kan dan putten uit zijn eigen pot in functie van zijn behoeftes.
Meldingsplicht bij omzetting of overdracht
Bij elke omzetting op naam of overdracht van belastbare financiële instrumenten moet de titularis zijn Belgische tussenpersoon (of aansprakelijke vertegenwoordiger) informeren omdat hij die tussenpersoon nodig heeft om de handeling uit te voeren. Deze moet dit uiterlijk op de laatste dag van de maand die volgt op het einde van de referentieperiode melden aan de fiscus. Deze meldingsplicht zal gelden vanaf 31 december 2025. Als de effectenrekening in het buitenland wordt aangehouden zonder tussenpersoon of aansprakelijke vertegenwoordiger, dan moet de titularis zelf de omzetting of overdracht melden.
Toegang tot het CAP
Vanaf 1 december 2026 krijgt de fiscus toegang tot het CAP (Centraal Aanspreekpunt bij de Nationale Bank van België) voor de toepassing en controle van de effectentaks. Ook datamining via het CAP wordt dan mogelijk.
Mark Delboo
