De nieuwe meerwaardebelasting van in principe 10% op de meerwaarde op financiële activa zorgt voor wat hertekenwerk van de beheersstructuren. In heel wat familiale situaties wordt na een schenking gewerkt met een maatschap om de beheerafspraken tussen de vennoten, ouders en kinderen of kinderen onderling te regelen.
Een maatschap veronderstelt in principe een onverdeeldheid. Wie activa in onverdeeldheid brengt, creëert – als dat tegen vergoeding gebeurt – in de lezing die de wetgever voor ogen heeft een ‘realisatiemoment’: een ogenblik waarop een meerwaarde fiscaal gerealiseerd wordt en dus belastbaar kan zijn.
De materie is complex en de nuance moeilijk. Toch is het zinvol om een paar elementen als voorlopige richtlijnen te formuleren. Daarbij is het ook verschillend of het gaat om overdracht van bv. een beleggingsportefeuille of van aandelen van een familiale vennootschap waarin men een aanmerkelijk belang heeft.
Beleggingsportefeuilles
Indien ouders een beleggingsportefeuille schenken aan de kinderen in onverdeeldheid (elk kind ontvangt een deel van de bestaande beleggingsportefeuille) en de kinderen brengen vervolgens de onverdeelde beleggingsportefeuille in in de maatschap, realiseer je geen meerwaarde. De overdracht naar de kinderen is onbelast op het vlak van de inkomstenbelasting want het is een overdracht om niet en de inbreng in de maatschap is geen overdracht in onverdeeldheid want de onverdeeldheid bestaat al.
Anders wordt het als bv. Kind 1 een som geld inbrengt en Kind 2 een beleggingsportefeuille van een gelijke waarde. Die inbreng in een maatschap creëert wel een nieuwe onverdeeldheid en zal tot meerwaardebelasting leiden voor zover in de beleggingsportefeuille financiële activa zitten die geen aandelen zijn en waarop een meerwaarde rust. Kind 1 realiseert dan 1/2de van zijn meerwaarde daarop en zou daarop dan 10% meerwaardebelasting moeten betalen. De mogelijke meerwaarde op de ingebrachte aandelen van de beleggingsportefeuille zijn voorlopig vrijgesteld en worden doorgerold tot die gerealiseerd worden en zullen alsdan worden belast.
Ontbinding van de maatschap waarbij het vermogen tussen de maten wordt verdeeld, zal wel tot meerwaardebelasting aanleiding geven, met name gaat elk belast worden op 50% van 50% van de meerwaarde. De eerste 50% omdat men maar de helft krijgt en de tweede 50% omdat men in deze situatie al voor de helft eigenaar is en er maar de andere helft bijkrijgt. Gedeeltelijke ontbinding moet proportioneel worden berekend. Enkel de uitstap kan belast worden aangezien enkel die realiseert.
Aanmerkelijke belangen
De situatie van de familiale vennootschappen die via een maatschap worden gestructureerd verdienen bijzondere aandacht.
De schenking van die aandelen en de inbreng ervan in de maatschap zullen niet worden belast. Door de inbreng creëer je wel een onverdeeldheid tussen de deelgenoten van de maatschap. Dat betekent dat de ontbinding van de maatschap en de verdeling van het vermogen van de maatschap wel een belastbaar moment creëert (tenzij binnen de drie jaar na overlijden van een vennoot). De belasting zou dan als volgt zijn: Kind 1 bracht 10 aandelen van een vennootschap in in de maatschap waarbij één aandeel op 31/12/2025 een waarde van 1.000 had en Kind 2 doet hetzelfde. In 2045 ontbinden ze de maatschap. Kind 1 verkrijgt 10 aandelen en Kind 2 verkrijgt 10 aandelen. De waarde van een aandeel is ondertussen 2.000. De meerwaarde die Kind 1 en Kind 2 maken is 50% van 50% of elk 25%. Van de 20.000 meerwaarde zal Kind 1 dus op 5.000 belast worden en Kind 2 ook. Eventueel zijn de vrijstelling en getrapte tarieven van de aanmerkelijke belangheffing van toepassing. Maar indien dit niet zo is of niet voldoende, is dit een zeer vervelende belasting. Niemand krijgt geld en toch moet men belasting betalen.
Aan de tekentafel zou je dan zeggen, structureer het anders, zodat er geen onverdeeldheid meer is tussen de vennoten. Eerder dan via een stichting of eventueel via een beheersvolmacht of heel misschien een uitgewerkte aandeelhoudersovereenkomst.
Mark Delboo
