Werkgevers willen inspanningen doen rond preventie en re-integratie van langdurig zieke medewerkers. Daarvoor hebben ze meer hefbomen nodig dan vandaag. Die vraag stelt Voka aan federaal minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke. Sinds begin dit jaar moeten werkgevers een solidariteitsbijdrage betalen voor zieke medewerkers. Ondernemingen worden op die manier financieel bestraft, terwijl ze niet alle middelen krijgen om een doeltreffend preventie- en re-integratiebeleid te voeren. Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen, vraagt de minister om op 5 concrete domeinen actie te ondernemen. Colruyt Group doet als mensgerichte onderneming al jaar en dag extra inspanningen om langdurig zieke medewerkers terug aan de slag te krijgen en gaf daar vandaag wat tekst en uitleg bij.
“Bij ongewijzigd beleid gaat het aantal langdurig zieken in dit land doorstijgen tot bijna 700.000 mensen tegen 2030. Dat is maatschappelijk en economisch gesproken echt niet aanvaardbaar. Het beleid moet dus anders. Voka wil een partner zijn en vraagt minister Vandenbroucke om bij te sturen op 5 concrete punten. Alle actoren, niet enkel de werkgevers, moeten meewerken om het roer om te gooien en verbetering mogelijk te maken”, zegt Frank Beckx, gedelegeerd bestuurder van Voka.
Bij ongewijzigd beleid gaat het aantal langdurig zieken in dit land doorstijgen tot bijna 700.000 mensen tegen 2030.
Vijf concrete bijsturingen nodig
1. Een echte responsabilisering gaat verder dan bestraffen alleen
Sinds begin dit jaar zijn werkgevers een nieuwe bijdrage verschuldigd voor mensen die ziek uitvallen. Het gaat om een zogenaamde solidariteitsbijdrage tijdens de tweede en de derde maand van de ziekteperiode ten belope van 30% van de RIZIV-uitkering. Die nieuwe solidariteitsbijdrage wordt einde maart voor het eerst berekend bij de opmaak van de driemaandelijkse werkgeversbijdragen. Volgend jaar zal ook voor de vierde en vijfde maand ziekte zo’n solidariteitsbijdrage verschuldigd zijn.
Voka vindt dit geen echte responsabilisering. Ondernemingen worden financieel bestraft en moeten extra betalen voor zieke medewerkers. In vele bedrijven leeft de zorg dat hoe goed ze ook hun best doen, ze te beperkt vat hebben op het stijgende ziekteverzuim. Ze worden geconfronteerd met aandoeningen die niet gebonden zijn aan het werk en met elementen uit het privéleven van de werknemer of de verschillende therapeutische zienswijzen bij de artsen. Toch zal de solidariteitsbijdrage aanzienlijk zijn voor ondernemingen in economisch moeilijke tijden. Een echte responsabilisering beloont en bestraft enkel op die elementen die werkgerelateerd zijn.
2. Preventiemaatregelen mogen niet als loonvoordelen behandeld worden
Bedrijven die in het kader van een preventiebeleid hun medewerkers willen ondersteunen om gezonde keuzes te maken botsen op een starre overheid. Extra inspanningen rond preventie die wél het verschil kunnen maken, worden door de overheid als loonvoordelen aanzien, met een strenge fiscale behandeling tot gevolg. Het gaat dan om toegang tot kinderopvang, de sportschool, gezonde voeding, slaapcoaching tot en met extra psychologisch consult.
De overheid zou bedrijven net moeten aanmoedigen om dit soort initiatieven te nemen. Voka vraagt dan ook dat zowel de RSZ- als de belastingadministratie deze maatregelen niet als loon of een voordeel van alle aard bestempelen en hiertoe een rechtszeker kader wordt uitgewerkt, bijvoorbeeld via cafetariaplan.
3. De algemene lastenverlaging die in het vooruitzicht werd gesteld, ontbreekt
De federale regering stelde vorig jaar een algemene lastenverlaging in het vooruitzicht. Het zou gaan om een verlaging van de werkgeversbijdragen. Op die manier wil de minister van Sociale Zaken de nieuw ingevoerde solidariteitsbijdragen laten terugvloeien naar de werkgevers als een vorm van bonus malus. Het blijft echter wachten op de concrete uitvoering. Hetzelfde geldt voor het Terug Naar Werk-fonds, waarin werkgevers bijdragen storten bij ontslag om medische redenen. Het fonds moet medewerkers aan opleiding en jobcoaching helpen, maar wordt amper gebruikt.
Voka roept de minister op om met spoed werk te maken van die beloofde lastenverlaging en het activeren van het Terug Naar Werk-fonds.
4. Ook werknemers, artsen en ziekenfondsen moeten meer inspanningen leveren
Een heel scala aan actoren speelt een rol bij het preventie- en re-integratiebeleid. Werkgevers worden sinds dit jaar financieel bestraft in tegenstelling tot de andere actoren die veeleer worden opgevolgd, gebenchmarkt en aangemoedigd. Waar de werkgevers de rekening betalen, blijven voor de andere partijen ontsnappingsroutes bestaan.
Voka roept de minister op om ook ten aanzien van werknemers, artsen en ziekenfondsen een dwingender beleid te voeren. Pas als alle schakels volwaardig in de ketting betrokken zijn, kunnen concrete resultaten worden geboekt.
5. Eenvoud graag
Het re-integratieproces verloopt zeer complex. Zo moeten werknemers zowel bij de huisarts, de arbeidsarts als de adviserend arts telkens opnieuw hun toestemming geven voor de inschatting van het arbeidspotentieel. Bovendien gebruikt elk van deze artsen een eigen methode om het arbeidspotentieel in te schatten. Het RIZIV zal dan weer via een eigen aanpak de thematische controles op langdurig zieken uitvoeren. Intussen loopt de communicatie tussen de artsen los van het patiëntendossier.
Voor Voka kan het eenvoudiger: zorg dat alle betrokken artsen dezelfde methode gebruiken om het arbeidspotentieel in te schatten. Maak dat de gegevens om de inschatting correct te maken – zowel de medische gegevens als de arbeidsrisico’s - gewoon in hun dossier beschikbaar zijn.
De aanpak van Colruyt Group: “Werken aan de afwezigheid doe je tijdens aanwezigheid”
Met de leuze “Werken aan de afwezigheid doe je tijdens aanwezigheid” investeert Colruyt Group al jaren in een positief aanwezigheidsbeleid. De Belgische retailgroep zet sterk in op de mentale, fysieke en sociale gezondheid van haar 30.000 medewerkers, via preventiemaatregelen zoals ergonomie op de werkvloer, opleidingen, en ruimte voor echte gesprekken tussen medewerkers en leidinggevenden.
HR-directeur Liesbeth Sabbe benadrukt: “Re-integratie is geen losstaand traject, maar het resultaat van hoe je werk, welzijn en leiderschap organiseert. We wachten niet tot iemand uitvalt, maar werken proactief aan aanwezigheid, betrokkenheid en gezondheid.”
Wanneer medewerkers toch uitvallen, biedt Colruyt Group al meer dan tien jaar ondersteuning via De Schakel, de interne sociale dienst die jaarlijks duizenden contactmomenten verzorgt rond persoonlijke, familiale en werkgerelateerde problemen. Leidinggevenden houden contact met afwezige medewerkers en de groep zet actief in op re-integratie, progressieve werkhervatting en interne mobiliteit (waarbij medewerkers binnen de groep een andere job kunnen aanvatten) als hefboom voor een duurzame terugkeer. Dat gebeurde ook voor Alex. Hij startte zijn loopbaan als rondhaler in de distributiecentra, maar kon dit door een fysiek letsel niet verderzetten. Hij kon zich bijscholen via de Technische School van de groep en is nu aan de slag bij Colruyt Group Technics als elektricien.
Nieuwe Voka Wijzer
In een nieuwe Voka Wijzer, een praktische gids voor werkgevers, wijst Voka de weg doorheen snel veranderende wetgeving. De Voka Wijzer lijst goede praktijken op en wil werkgevers inspireren om een doeltreffend preventie- en re-integratiebeleid vorm te geven.
De Voka Wijzer wordt verdeeld bij de 18.000 leden van Voka en is ook digitaal beschikbaar. De Voka Wijzer kwam tot stand in samenwerking met Assuralia, Domus Medica, Lydian, Mediwe, Mensura, OZ Onafhankelijk Ziekenfonds, SD Worx en Securex.
Lees de volledige Voka Wijzer hier: voka.be/langdurigzieken
