Artificiële intelligentie is uitgegroeid tot een sleuteltechnologie voor economische groei en productiviteit. Wat deze transitie uitzonderlijk maakt, is niet alleen de impact, maar ook de snelheid: AI‑capaciteiten evolueren exponentieel en verleggen in snel tempo de grenzen van wat mogelijk is. Klassieke, incrementele beleidsreacties volstaan niet langer: wie wacht, dreigt terrein te verliezen in een mondiale AI‑wedloop.
Vlaanderen nam in 2019 een voortrekkersrol op met het AI‑beleidsplan, met focus op onderzoek, implementatie en flankerend beleid. Voka staat als een van de founding partners van dit plan mee aan de basis van dit ecosysteem. Vandaag is de context echter fundamenteel veranderd. AI is geëvolueerd naar een brede systeemtechnologie met impact op de volledige economie: van productiviteit en innovatie tot arbeidsmarkt, onderwijs en strategische autonomie. In die context is een verbreding en actualisering van het beleid noodzakelijk, een oproep die Voka de voorbije periode ook expliciet heeft gedaan.
Voka verwelkomt versterkte AI-ambitie
We verwelkomen dat de Vlaamse regering deze noodzaak erkent en net naar buiten kwam met een vernieuwde visietekst en bijkomende acties. De versterkte focus op AI‑vaardigheden en onderwijs, met een investering van 10 miljoen euro, evenals de oprichting van een ‘Hoge AI‑raad’ om de strategische samenhang te bewaken, zijn duidelijke stappen in de richting van een meer geïntegreerd en toekomstgericht beleid.
Het is essentieel om de AI-transitie doordacht en met breed draagvlak te begeleiden
AI zal ook leiden tot ingrijpende veranderingen in onze economie. Het is essentieel om deze transitie doordacht en met breed draagvlak te begeleiden. Voka wil hierin een constructieve partner zijn. Samen met de Vlaamse overheid en het bredere ecosysteem willen we dit vernieuwde AI‑beleid verder concretiseren, met één duidelijke ambitie: AI maximaal laten bijdragen aan productiviteit, economische groei en welvaart in Vlaanderen.
6 prioriteiten voor een transformatief AI-beleid
Vanuit het perspectief van ondernemingen schuift Voka zes prioriteiten naar voren die bepalend zijn voor het succes van het vernieuwde AI‑beleid:
- Versnel brede adoptie en implementatie in de economie: het grootste economische potentieel van AI ligt niet bij een beperkte groep koplopers, maar in brede toepassing over alle sectoren. De uitdaging is vandaag niet langer experimentatie, maar vooral diffusie en opschaling, in het bijzonder bij kmo’s.
- Bouw een coherente talentstrategie uit: AI verandert functies en vaardigheden sneller dan klassieke systemen kunnen volgen. Vlaanderen heeft nood aan een wendbare talentstrategie die onderwijs, arbeidsmarkt en levenslang leren verbindt, met een sterke inzet op up‑ en reskilling.
- Versterk de randvoorwaarden voor innovatie en groei: AI‑start‑ups en scale‑ups zijn cruciaal voor waardecreatie, maar botsen op beperkingen in talent, kapitaal, data en rekenkracht. Gerichte versterking van deze randvoorwaarden is nodig om groei en opschaling mogelijk te maken.
- Verzeker strategische autonomie en toegang tot technologie: Vlaanderen, en ruimer Europa, is vandaag sterk afhankelijk van niet‑Europese AI‑spelers, terwijl de controle over cruciale lagen van de AI‑stack steeds meer geconcentreerd raakt bij een beperkt aantal mondiale actoren. Recente ontwikkelingen (bijvoorbeeld bij Anthropic), tonen hoe reëel deze afhankelijkheid is: beslissingen van buitenlandse spelers of overheden over de beschikbaarheid van geavanceerde modellen hebben directe impact op ondernemingen en innovatiecapaciteit in Europa. Toegang tot AI‑technologie is dus geen evidentie, maar een strategische hefboom waarvoor Vlaanderen gericht positie moet innemen. Strategische autonomie moet logischerwijze meer aandacht krijgen.
- Bouw gericht technologische sterktes uit: Vlaanderen moet inzetten op het versterken van gerichte strategische sterktes en het opbouwen van wederzijdse afhankelijkheden. In niches zoals bijvoorbeeld edge AI, energie‑efficiënte systemen, fotonica en chipdesign beschikt Vlaanderen over duidelijke internationale troeven. Door AI doelgericht te koppelen aan deze domeinen en aan sterke sectoren zoals industrie, health, energie en logistiek, kan Vlaanderen niet alleen economische waarde verankeren, maar ook zijn positie versterken binnen Europese en mondiale waardeketens.
- Zet in op proactiviteit en Europese alignering: De AI‑ontwikkelingen worden steeds meer bepaald op Europese schaal, zowel op vlak van regelgeving (onder andere AI-Act) als infrastructuur, financiering en industriële programma’s. Voor Vlaanderen is het essentieel om niet reactief, maar strategisch vooruit te handelen: door actief in te spelen op Europese initiatieven, door Vlaamse sterktes daarin te positioneren en door onze bedrijven maximaal toegang te geven tot Europese ecosystemen, middelen en infrastructuren. Dit vereist logischerwijze een toekomstgerichte digitaliseringsagenda.
Van visie naar versnelling in de praktijk
De vernieuwde AI visie van de Vlaamse regering markeert een belangrijke volgende stap. De uitdaging is nu om deze ambitie te vertalen naar een versnelling in de praktijk. Voor Voka is de inzet duidelijk: AI moet uitgroeien tot een structurele motor van productiviteit, competitiviteit en strategische positionering van Vlaanderen binnen Europa en in een snel evoluerend mondiaal AI landschap.
