Hoe verander je als onderneming niet alleen je eigen werking, maar een volledige sector? Tony’s Chocolonely probeert dat al meer dan twintig jaar in de internationale cacaoketen. Via Tony’s Open Chain betrekt het bedrijf ook andere spelers bij die missie. Kim van ’t Pad Bosch, mission ally partnership manager, vertelt waarom echte impact verder gaat dan goede intenties en waarom samenwerking, transparantie en moeilijke keuzes nodig zijn om een systeem in beweging te krijgen.
Chocolade maken om de sector te veranderen
“Tony’s Chocolonely is een impactbedrijf dat chocolade maakt”, zegt Kim van ’t Pad Bosch. Het bedrijf werd in 2005 opgericht om uitbuiting in cacao, waaronder kinderarbeid en ontbossing, tegen te gaan. Intussen groeide Tony’s uit tot één van de grootste chocolademerken van Nederland en is het merk internationaal actief.
Maar de ambitie gaat verder dan de eigen chocoladerepen. Tony’s werkt met vijf inkoopprincipes: 100% traceerbare cacao, een hogere prijs, sterke boeren, langetermijnrelaties en aandacht voor kwaliteit en productiviteit. “We betalen altijd een hogere prijs voor 100% traceerbare cacao, gaan langetermijnsamenwerkingen aan en ondersteunen boeren om weerbaarder te worden tegen klimaatverandering”, legt Kim uit. Zo wil Tony’s boeren helpen een leefbaar inkomen te verdienen en tegelijk kinderarbeid en ontbossing aanpakken.
Traceerbaarheid is essentieel, maar leidt op zichzelf niet automatisch tot impact. Echte verandering vraagt om het aanpakken van onderliggende oorzaken zoals armoede.
Traceerbaarheid alleen is niet genoeg
Eén van de grootste misvattingen is volgens Kim dat één maatregel voldoende is om cacao duurzaam te maken. “Traceerbaarheid is essentieel, maar leidt op zichzelf niet automatisch tot impact. Echte verandering vraagt om het aanpakken van onderliggende oorzaken zoals armoede.”
Ook kinderarbeid en ontbossing kunnen volgens haar niet los van elkaar worden gezien. “Die uitdagingen zijn nauw met elkaar verbonden. Duurzame verandering is alleen mogelijk via een integrale aanpak, gebaseerd op samenwerking, transparantie en langetermijninvesteringen in de hele keten.” Niet alleen vaststellen wat er fout loopt dus, maar ingrijpen op de oorzaken ervan.
Je verandert geen sector in je eentje
Vanuit die overtuiging richtte Tony’s in 2019 Tony’s Open Chain op. Daarmee werd het eigen inkoopmodel toegankelijk voor andere bedrijven, die als ‘Mission Ally’ cacao kunnen inkopen volgens dezelfde vijf principes.
Die samenwerking is essentieel. “De belangrijkste problemen in de cacaosector – armoede, illegale arbeid en ontbossing – worden nog steeds onvoldoende aangepakt”, zegt Kim. “Wij geloven dat we alleen door samenwerking een einde kunnen maken aan uitbuiting in de cacaosector.” Tony’s wil daarom niet het enige bedrijf zijn dat het anders doet, maar aantonen dat een ander model ook op grote schaal kan werken.
Door de veerkracht en productiviteit van boerderijen te verbeteren, verminderen we ook de blootstelling aan verstoringen door klimaatverandering of gewasziekten.
Impact en zakelijk succes hoeven geen tegenstelling te zijn
Andere bedrijven meekrijgen vraagt wel meer dan een ethisch argument. Kim krijgt dan ook vaak de vraag naar de financiële meerwaarde: “De ethische redenen zijn duidelijk, maar hoe levert deze aanpak financiële waarde op?”
Een deel van het antwoord zit in schaal. Door middelen te bundelen, vermijden bedrijven dubbel werk en kunnen ze investeringen efficiënter inzetten. “Mission Allies zijn beter af dan wanneer ze in hun eentje impact proberen te maken. Ze profiteren van schaalvoordelen en creëren waarde op lange termijn voor mens, milieu en winst.”
Ook investeren in cacaoboeren heeft een zakelijke meerwaarde. Betere infrastructuur, training en landbouwmethoden verhogen de productiviteit en maken boerderijen weerbaarder. “Door de veerkracht en productiviteit van boerderijen te verbeteren, verminderen we ook de blootstelling aan verstoringen door klimaatverandering of gewasziekten”, aldus Kim. Een sterkere boer betekent zo ook een sterkere toeleveringsketen.
Pak de oorzaak aan, niet alleen het symptoom
Die langetermijnblik zie je ook in de aanpak van kinderarbeid. “Symptomen bestrijden is duur”, zegt Kim. Individuele gevallen aanpakken blijft nodig, maar Tony’s investeert ook in onderwijs en gemeenschapsontwikkeling. “Kinderarbeid komt vaak voort uit een gebrek aan toegang tot onderwijs en maaltijden. Het aanpakken van die belemmeringen helpt het probleem te voorkomen voordat het zich voordoet.”
De partnercoöperaties in Ghana en Ivoorkust spelen daarin een centrale rol. Zij voeren de vijf inkoopprincipes lokaal uit, krijgen financiële ondersteuning en blijven eigenaar van hun data. “Zo hebben zij de financiële zekerheid en meetbare inzichten die nodig zijn om een directe, positieve impact te hebben op cacaoboeren”, legt Kim uit.
Transparantie is meer dan rapportering. Het is een instrument voor management, besluitvorming en risicobeoordeling.
Wat kunnen Vlaamse ondernemingen hiervan leren?
De cacaosector is specifiek, maar de principes erachter zijn volgens Kim veel breder toepasbaar. “De vijf samenwerkingsprincipes zijn overdraagbaar en niet uniek voor cacao. Door langdurige samenwerking en partnerschappen bouw je aan een veerkrachtige toeleveringsketen op lange termijn.”
Ook transparantie is daarbij meer dan rapportering. Kim ziet het als “een instrument voor management, besluitvorming en risicobeoordeling”. De vraag voor ondernemingen wordt dan: hoe goed ken je je keten, waar zitten de structurele risico’s en waar kan je samen met partners het verschil maken?
Impact toont zich wanneer het moeilijk wordt
Dat sluit aan bij het thema ‘Impactmakers’ van de Voka Dag Duurzaam Ondernemen. Wanneer mag een onderneming zich volgens Tony’s echt een impactmaker noemen? “Voor ons bewijst impact zich niet in woorden, maar in de keuzes die we maken wanneer het er echt toe doet”, zegt Kim.
De sterke stijging van de cacaoprijzen is daar een voorbeeld van. Ook in een uitdagende markt blijft Tony’s vasthouden aan zijn principes en verlaagt het bedrijf het cacaogehalte van zijn chocolade niet. “Een echte impactmaker laat zich niet leiden door de makkelijkste weg, maar door de verandering die hij wil realiseren, ook als dat op korte termijn meer vraagt.”
Dat betekent niet dat alles van bij de start perfect liep. “We leren gaandeweg”, erkent Kim. Zo voerde Tony’s een beheersvergoeding voor coöperaties in toen bleek dat zij voldoende middelen nodig hadden om hun organisatie en duurzaamheidssystemen te beheren zonder daarvoor de premies voor boeren te verlagen.
Wat vandaag onmogelijk lijkt, kan morgen de norm zijn
Toen Tony’s in 2012 met volledig traceerbare cacao begon, “werd dat door velen als onhaalbaar beschouwd”. Vandaag wordt traceerbaarheid steeds meer verwacht en speelt ze ook een belangrijke rol in regelgeving zoals de EUDR. Voor Kim bewijst dat dat “systeemverandering tijd kost, maar dat ambitie, samenwerking en doorzettingsvermogen uiteindelijk tot nieuwe standaarden kunnen leiden”.
Die boodschap neemt ze ook mee naar de Voka Dag Duurzaam Ondernemen. Ondernemingen hoeven volgens haar niet te wachten tot regelgeving hen tot actie dwingt. “Verandering begint wanneer bedrijven verder gaan dan alleen voldoen aan de regels en hun invloed gebruiken om de systemen waarin ze opereren te hervormen.”
Want impact en commercieel succes hoeven geen tegengestelden te zijn. “Anders ondernemen is steeds meer een voorwaarde voor veerkracht op de lange termijn.” En daarvoor is samenwerking cruciaal: “De grootste duurzaamheidsuitdagingen worden niet opgelost door één perfect bedrijf, maar door vele bedrijven die samen verantwoordelijkheid nemen.”
Voka Dag Duurzaam Ondernemen | 22 oktober 2026
Op donderdag 22 oktober, tijdens de 9de Voka Dag Duurzaam Ondernemen, laten we ons leiden door échte impactmakers, bedrijven die voorbij hun eigen muren kijken en hun duurzaamheidsimpact maximaliseren. Een krachtig programma en hands-on break-outs wijzen je de weg.
