Voka verwelkomt de ambitie van de Vlaamse regering om het publieke opleidingslandschap te hervormen. Meer afstemming, een duidelijke taakverdeling en sterkere arbeidsmarktgerichtheid zijn nodig. De conceptnota sluit daarmee aan bij belangrijke aanbevelingen uit onze paper 'leren om te groeien'. Tegelijk blijft de ambitie voorlopig te veel beperkt tot een op zichzelf staand publiek aanbod. Een volwaardig talentoffensief vraagt een bredere aanpak, waarin ook ondernemingen, sectoren en private opleidingsverstrekkers een centrale rol krijgen.
Meer samenhang en duidelijke keuzes
Het Vlaamse publieke opleidingslandschap is vandaag sterk versnipperd. De VDAB, Syntra en het volwassenenonderwijs (CVO) ontwikkelen elk hun eigen aanbod, zonder voldoende afstemming over wie welke opleidingen best organiseert. Dat leidt tot overlappingen, maar ook tot lacunes in het aanbod. Bovendien staan de budgetten onder druk en worden sommige beroepsopleidingen, die toeleiden naar knelpuntberoepen, afgebouwd.
Voka pleit daarom al langer voor meer regie over de verschillende beleidsdomeinen en opleidingsverstrekkers heen. De overheid moet duidelijke keuzes maken over de kerntaken van publieke opleidingsverstrekkers en hun onderlinge taakverdeling. Daarbij moet de aansluiting op de arbeidsmarkt veel sterker doorwegen.
Een volwaardig talentoffensief vraagt een bredere aanpak, waarin ook ondernemingen, sectoren en private opleidingsverstrekkers een centrale rol krijgen.
Regie moet samen met de arbeidsmarkt worden vormgegeven
Het huidige aanbod is nog te veel historisch gegroeid. Tegelijkertijd raken belangrijke knelpuntberoepen moeilijk ingevuld en ontstaan nieuwe competentietekorten door technologische en economische ontwikkelingen. Deze mechanismen zetten de productiviteitsgroei onder druk. Een talentstrategie moet daarom niet enkel kijken naar openstaande vacatures en vragen uit het verleden, maar ook naar de groeipolen van onze Vlaamse economie en de opkomende competentienoden.
Meer regie is nodig, maar we waarschuwen ook voor een te sterk overheidsgerichte aanpak. De strategie mag niet uitsluitend binnen de overheid en haar agentschappen worden uitgetekend. Ondernemingen en sectoren beschikken over essentiële kennis van de huidige en toekomstige competentienoden. Zij worden vaak als eerste geconfronteerd met nieuwe technologieën, veranderende productieprocessen en de bijbehorende nood aan nieuwe vaardigheden. Die terreinkennis moet structureel worden meegenomen bij het bepalen van de opleidingsstrategie.
De terreinkennis van ondernemingen en sectoren moet structureel meegenomen worden bij het bepalen van de opleidingsstrategie.
Het volledige opleidingslandschap mobiliseren
De conceptnota van de Vlaamse regering focust vrijwel uitsluitend op het publieke opleidingsaanbod. Nochtans gebeurt een belangrijk deel van de competentieontwikkeling bij ondernemingen, sectoren en private opleidingsverstrekkers. Bedrijfsacademies, werkplekleren, stages, sectorale opleidingsinitiatieven en private opleidingsverstrekkers leveren een grote bijdrage aan de ontwikkeling van talent. Ook de rol van het hoger onderwijs in levenslang leren kan verder verkend worden.
Die opleidingscapaciteit moet veel sterker worden betrokken bij de Vlaamse opleidingsstrategie. Dat betekent ook dat publieke opleidingsverstrekkers niet noodzakelijk alles zelf moeten organiseren. Waar ondernemingen, sectoren of private partners beter geplaatst zijn om opleidingen aan te bieden, moet samenwerking of complementariteit het uitgangspunt zijn. Door expertise, middelen en infrastructuur te bundelen, kunnen opleidingen sneller worden ontwikkeld, efficiënter worden georganiseerd en op grotere schaal worden aangeboden.
Voka pleit daarom voor een aanpak waarbij publieke en private partners samen oplossingen uitwerken voor de belangrijkste competentietekorten en toekomstige opleidingsbehoeften. Dat vraagt een duidelijke taakverdeling, maar ook ruimte voor gezamenlijke initiatieven en investeringen.
Maak van de hervorming een gezamenlijk talentoffensief
De hervorming van het publieke opleidingslandschap is een noodzakelijke stap, maar mag geen eindpunt zijn. Vlaanderen heeft nood aan een bredere skillsstrategie die het volledige opleidingslandschap omvat en vertrekt vanuit de noden van de arbeidsmarkt.
Voka vraagt daarom om ondernemingen en sectoren van bij het begin te betrekken bij de verdere uitwerking van de hervorming. Niet alleen als partners bij de uitvoering, maar ook bij het bepalen van de prioriteiten, de taakverdeling en de strategische keuzes. Met hun kennis van de arbeidsmarkt, hun expertise, infrastructuur en opleidingscapaciteit willen ze actief bijdragen aan een sterker en toekomstgericht opleidingslandschap.
