Met de aankondiging van een vredesdeal tussen de Verenigde Staten en Iran kwam er de voorbije weken hoop op beterschap in één van de grote schokken die de voorbije maanden de wereldeconomie raakten. Daarmee is zeker niet alles meteen opgelost, maar het impliceert op z’n minst dat een verdere escalatie (ook van de negatieve economische impact) in de komende maanden minder waarschijnlijk geworden is.
Ontspanning op de energiemarkten
Met de vredesonderhandelingen kwam de voorbije weken ook een zekere ontspanning op de energiemarkten. De Europese olieprijs zakte terug van zo’n 112 dollar per vat midden mei tot 73 dollar vandaag. De Europese gasprijs ging in dezelfde periode van 52 euro per Mwh naar 41 euro. Daarmee blijven de energieprijzen wel nog altijd duidelijk hoger dan begin dit jaar, respectievelijk 20 en 45% hoger, maar de energieschok is wel al een pak minder uitgesproken dan een paar weken geleden.
Niettemin is het weinig waarschijnlijk dat de energieprijzen nu snel terugkeren naar de niveaus van voor de oorlog in Iran. Het duurt immers geruime tijd om de gas- en olieproductie en -transport terug op niveau te krijgen. En het duurt uiteraard nog langer om de beschadigde energieproductie-infrastructuur in de regio te herstellen. Daarnaast is er nu een structurele risicofactor bijgekomen voor de energiemarkt. Iran heeft duidelijk geïllustreerd dat het de capaciteit heeft om wanneer het maar wil druk te zetten op de energiemarkten door de verstoring van de trafiek door de Straat van Hormuz. Dat suggereert een structurele risicopremie in de energieprijzen.
Economische schade voor dit jaar al grotendeels ingebakken
Een vredesakkoord in het Midden-Oosten is uiteraard ook goed nieuws voor de wereldeconomie. Maar het zal ook niet meteen alle zorgen wegnemen. De negatieve impact van de oorlog blijft wel nog een tijd nazinderen, en bovendien is het afwachten of dit standhoudt. Volgens de nieuwste vooruitzichten van de Nationale Bank zal de groei van de Belgische economie dit jaar vertragen tot een magere 0,6%, terwijl we voor de oorlog in Iran nog op weg waren naar 1,1%. Ruw geschat impliceert dat dat de oorlog ons een halve procent groei kost, wat op Belgisch niveau overeenkomt met een dikke drie miljard euro. Mochten de energiemarkten nu snel normaliseren, kan dat nog iets beter meevallen, maar een grote verbetering zit er allicht niet in.
Daarnaast is ook de impact op de inflatie al duidelijk. Waar we begin dit jaar nog op weg leken naar een inflatie van zo’n 2% dit jaar, liggen we nu eerder op koers voor zo’n 4%. Voor bedrijven impliceert dat meteen ook (opnieuw) een hoger dan normale loonindexering. Met iets lagere energieprijzen kan die inflatieschok iets kleiner uitvallen, maar bedrijven houden voor dit jaar best rekening met een indexering tussen 3 en 4%.
Bescheiden vertrouwensherstel
Dat patroon komt ook naar voor uit de nieuwste vertrouwensindicatoren van de Nationale Bank. Zowel het consumenten- als het ondernemersvertrouwen verbeterde in juni, maar allebei zeer licht. Beide blijven ook onder normale niveaus, het ondernemersvertrouwen blijft eigenlijk hangen rond de lage niveaus van de voorbije drie jaar. Dat bevestigt dat de vooruitzichten onzeker blijven, ook met de terug dalende energieprijzen. Het ondernemersvertrouwen zit vandaag op een niveau dat in het verleden overeenkwam met een stagnerende economische activiteit. Daar zal de komende maanden allicht geleidelijk verbetering in komen, maar een spectaculair herstel zit er niet meteen in. Op dit moment blijven de verwachtingen voor de vraag in de komende zes maanden in de belangrijkste sectoren nog ver onder normale niveaus.
Een scenario van aanhoudend lage economische groei blijft het meest waarschijnlijke scenario
Elke de-escalatie van de situatie in het Midden-Oosten is uiteraard goed nieuws, ook voor onze economie. Maar het is natuurlijk ook niet zo dat alle problemen daarmee van de baan zijn, en de economie nu gelanceerd is voor een krachtig herstel in de komende maanden. Daarvoor blijft de onzekerheid te hoog. Een scenario van aanhoudend lage economische groei blijft het meest waarschijnlijke scenario.
