In de lente viel de economische groei in België volledig stil. Daarmee hoorde ons land, samen met Frankrijk en Oostenrijk, bij de slechtste leerlingen van de Europese klas. Ter vergelijking, Duitsland en Nederland lieten in het tweede kwartaal een groei van 0,4% optekenen. Volgens de eerste (voorlopige) ramingen van de Nationale Bank pikte onze economie in de zomermaanden terug aan bij de rest van Europa. Voor het derde kwartaal verwacht de Nationale Bank terug een groei van 0,3% (wat de ‘beste’ prestatie zou zijn in anderhalf jaar). Maar het ziet er niet naar uit dat onze economie daarmee terug vertrokken is. Integendeel, recessierisico’s blijven voor de komende maanden zeer reëel.
Duurdere energie
De voorbije maanden kwam er duidelijk beterschap in de voorlopende indicatoren voor de Europese economie. Maar die prille positieve signalen werden ondertussen alweer gecounterd door de hernieuwde onzekerheid over de situatie in het Midden-Oosten. De voorbije maanden gingen de Europese olie- en gasprijzen respectievelijk 20 en 30% hoger. De olieprijs staat vandaag 80% hoger dan begin dit jaar. Voor de gasprijs is dat 180% hoger. En voorlopig is er geen zicht op een snelle oplossing van de situatie. Daarbovenop komt nog dat Europa met vrij lage gasvoorraden de winter ingaat. Ook al valt dat vandaag onmogelijk te voorspellen, is het risico dus reëel dat de energieprijzen de komende maanden nog hoger klimmen. Dat is uiteraard slecht nieuws voor onze economie die bovendien gevoeliger is voor schommelingen in energieprijzen dan de meeste andere Europese landen, vooral door de relatief hoge energie-intensiteit van onze economie.
Hogere inflatie en loonkosten
Die hernieuwde stijging van de energieprijzen heeft uiteraard ook implicaties voor de inflatie. Volgens de vooruitzichten van het Planbureau van begin september zou de inflatie rond de jaarwisseling naar 5% klimmen, om daarna doorheen 2027 terug af te koelen. Met de extra stijging van de energieprijzen zal die piek nog wat hoger liggen, en zal ook de daaropvolgende afkoeling langer op zich laten wachten, tenzij uiteraard het sentiment op de energiemarkten snel zou omslaan, maar dat lijkt op dit moment weinig waarschijnlijk. Die hogere inflatie zal zich via de automatische loonindexering ook vertalen in een sterkere stijging van de loonkosten. Die stijging wordt wat afgezwakt door de toepassing van de centenindex, maar hoe dan ook zal onze concurrentiepositie ten opzichte van de landen rondom ons terug onder druk komen, daar stijgt de inflatie immers veel minder snel.
Hogere rente
Verder zorgt de combinatie van hogere inflatie, de verwachting van renteverhogingen door centrale banken en de moeilijke budgettaire situatie in veel landen, met de VS op kop, voor opwaartse druk op de rente. De rente op langere looptijden in België bereikte ondertussen het hoogste niveau in meer dan tien jaar, een vol procentpunt hoger dan gemiddeld in 2025. Die stijging vertaalt zich ook in hypotheekrentes, wat een rem zet op de bouw- en vastgoedactiviteit, en allerlei rentes voor ondernemingen, wat weegt op de bedrijfsinvesteringen.
De combinatie van hogere energieprijzen, hogere loonkosten en hogere rente zal de komende maanden onvermijdelijk wegen op de economische activiteit.
Onzekere vooruitzichten
De combinatie van hogere energieprijzen, hogere loonkosten en hogere rente zal de komende maanden onvermijdelijk wegen op de economische activiteit. Hoe hard die negatieve impact zal doorkomen, zal afhangen van een hele reeks onzekere factoren: hoe lang houdt de instabiliteit in het Midden-Oosten nog aan, hoe reageert Trump op de toenemende kans op een nederlaag in de midterms, hoe koud wordt de winter, hoe evolueert het internationale conjunctuurplaatje, hoe reageert het beleid…
Positieve verrassingen blijven uiteraard mogelijk, maar het algemene plaatje ziet er voor de komende maanden toch vrij somber uit, en de aanhoudende onzekerheid speelt daarbij een belangrijke rol. Totnogtoe hield onze economie post-covid redelijk goed stand, ondanks een opeenvolging van schokken. De vraag is of dat blijft duren. We vertrekken al van een lage economische groei, en daar komen nog een paar extra negatieve schokken bovenop. Tegen die achtergrond vallen recessiescenario’s niet uit te sluiten.
