Wim De Waele, voorzitter van Voka Oost-Vlaanderen, opent het debat in ons magazine Ondernemers.
De impact van de klimaatverandering op onze maatschappij en haar burgers en ondernemingen, deed me onvermijdelijk nadenken over de spanning tussen het korte- en langetermijndenken. ‘In the long run we are all dead’, het is één van de bekendste citaten van John Maynard Keynes, de grote Britse economist, en het wordt vaak verkeerd geciteerd. Hij gebruikte het in de context van een meningsverschil met de klassieke economen, die argumenteerden dat op lange termijn de geldmarkt weer in evenwicht komt en die tegen een proactief monetair beleid waren. Keynes pleitte voor corrigerende actie in de markten, als reactie op de Grote Depressie. De economische miserie in Duitsland was zeker medeoorzaak van de opkomst van het fascisme in de jaren 30 en het Marshall-plan van de Verenigde Staten was duidelijk bedoeld om een herhaling daarvan na de Tweede Wereldoorlog te vermijden.
De mensheid heeft het moeilijk op lange termijn te denken en het ‘drill baby drill’-beleid van de huidige Amerikaanse president is een goed voorbeeld van hoe kortetermijnopportunisme primeert. Dit is niet nieuw. Ik was deze vakantie in Sicilië tijdens deze hete zomer. Het zo typische kale Siciliaanse landschap is het gevolg van de massale ontbossing van de Romeinen 2.000 jaar geleden en zindert letterlijk nog altijd voort. Ons Vlaamse landschap kwam in de middeleeuwen aan de beurt bij de opkomst van de stedelijke economie. Het is weinig waarschijnlijk dat Indiërs of Afrikanen die nu uit de miserie proberen te komen, plotsklaps hun gedrag volledig zullen veranderen. Een paar jaar geleden schreef Roman Krznaric het boek The Good Ancestor: How to Think Long Term in a Short-Term World over de vraag of we goede ‘voorouders’ zijn. Hij noemt onze huidige aanpak de ‘tirannie van het nu’ waarin kwartaalresultaten, verkiezingscycli en digitale platformen een alsmaar kortere beslissingshorizon veroorzaken met de gekende technologische en ecologische risico’s als gevolg. Ik vind zijn aanbevelingen om dit te corrigeren nogal vaag en onrealistisch, maar ben het wel eens met de analyse.
We zullen wetenschap en technologie moeten inzetten om de negatieve gevolgen van onze economische groei te remediëren. En dat kan misschien door grootschalige kathedraalprojecten rond technologie zoals kernfusie en quantumcomputing.”
Wim De Waele, voorzitter Voka - Kamer van Koophandel Oost-Vlaanderen
En één gedachte bleef bij me hangen, het zogenaamde ‘Cathedral Thinking’, de aanbeveling om projecten te starten die generaties overspannen, zoals de middeleeuwse kathedraalbouwers het ons voordeden, niet in het minst in Gent. Ik denk niet dat we in staat zullen zijn de mens via ons politiek systeem te veranderen tot een op lange termijn denkende en rationeel beslissende én handelende Dr. Spock. We zullen wetenschap en technologie moeten inzetten om de negatieve gevolgen van onze economische groei te remediëren. En dat kan misschien door grootschalige kathedraalprojecten rond technologie zoals kernfusie en quantumcomputing.
AI zal ons ongetwijfeld helpen om de wetenschappelijke vooruitgang te versnellen als we ze goed inzetten. De titel van dit voorwoord suggereert misschien een andere boodschap maar aan het doemdenken rond onze planeet heb ik weinig boodschap. Er is wel werk aan de winkel voor politici, wetenschappers én ondernemers, en dus niet alleen rond begrotingsoefeningen.
