In de zesde aflevering van 'HITT Me' schuift Wouter Duyck aan bij Hilde Schuddinck en Jan Jaap van der Wal. Als professor Cognitieve Psychologie aan de UGent en auteur van 'Mijn kind, slim kind' is hij één van de meest uitgesproken stemmen in het Vlaamse onderwijsdebat. In de roze zetel maakt hij korte metten met enkele hardnekkige misvattingen over talent, intelligentie en de toekomst van leren.
Bekijk hier het volledige gesprek op YouTube
Of beluister hier de reeks op Spotify
"Het onderwijs moet erin slagen om kinderen voor te bereiden op een wereld waarin AI een belangrijk onderdeel van de job zal zijn", opent Wouter vrijwel meteen het gesprek. "En mijn antwoord op de vraag hoe je mensen daar het beste op voorbereidt, is dat je terug moet naar de basics. Leren denken, leren lezen en leren rekenen."
Het klinkt op het eerste gezicht eenvoudig, maar de realiteit leert anders. "In het jaar 2000 rekenden Vlaamse en Nederlandse kinderen beter dan Chinese kinderen. We waren wereldtop. Maar vandaag duurt het een jaar langer voor een tienjarig kind om even goed te kunnen lezen als een tienjarig kind in 2000. Een jaar langer. Dat kind zit amper vier jaar op school. En dat terwijl de hersenen van kinderen niet zijn veranderd. Onze kinderen zijn niet dommer geworden. Het heeft echt met keuzes te maken."
Die keuzes zijn meetbaar, zegt Wouter. "In het basisonderwijs wordt nog tien procent van de tijd gespendeerd aan cognitieve basisvaardigheden zoals lezen en rekenen. In 2000 was dat vijftien procent. We zijn een derde van de tijd verloren."
De staartdeling als mentale fitheid
Waarom moeten kinderen dan nog staartdelingen leren als ze dat nooit meer zullen gebruiken? "Daar gaat het natuurlijk niet om. Een staartdeling geeft je een soort cognitieve mentale fitheid. We zorgen ervoor dat hersenen slimmer worden."
Hij onderbouwt dat met onderzoek. "Een kind dat een jaar naar school gaat, stijgt twee IQ-punten. Twaalf jaar naar school gaan, geeft dus 24 IQ-punten. En twee IQ-punten betekent dat iemand gedurende zijn hele leven ongeveer tien procent meer zal verdienen. Maar bovendien daalt ook de kans dat iemand depressief wordt. Mensen die twee IQ-punten hoger scoren, eten minder ongezond en roken minder vaak."
Je moet eerst weten wat er in de box zit vooraleer je erbuiten kunt denken.
Wouter Duyck
Die link tussen intelligentie en creativiteit nuanceert hij ook meteen. "In het onderwijs spant men de kar voor het paard. Men zegt dat kritisch denken belangrijker is dan taalverwerving. Maar als kinderen niet kunnen lezen, kunnen ze niet kritisch denken. Creativiteit vereist dat je weet wat er in de box zit, voordat je erbuiten kunt denken. Picasso was een fantastisch figuratieve tekenaar voordat hij aan het kubisme begon."
AI als derde grote disruptie
Duyck ziet AI niet als een bedreiging, maar als een derde grote disruptie in de geschiedenis van de mensheid, na de landbouwrevolutie en de industriële revolutie. "Vandaag kunnen studenten hun thesis schrijven met AI, gebruiken boekhouders AI om skills die ze twintig jaar geoefend hebben op een andere manier in te zetten. Alle leerdoelen in het onderwijs moeten herdacht worden."
"Dat betekent ook dat beroepen fundamenteel zullen verschuiven. Een radioloog hoeft geen tumoren meer te herkennen op röntgenfoto's. AI doet dat al beter dan artsen. Maar we kunnen artsen dan wél aanleren om beter te praten met hun patiënten, meer betrokken te zijn bij het behandelplan. Boekhouders moeten misschien meer opgeleid worden om zakelijk advies te geven in plaats van facturen in te tikken."
En de loodgieter? "Die wint aan belang. In een wereld waar bepaalde profielen schaarser worden, dicteert de wet van vraag en aanbod de verloning. Mijn loodgieter verdient meer dan een psycholoog. En dat vind ik helemaal niet erg."
Help kinderen beter kiezen in waar ze sterk in zijn.
Wouter Duyck
Talent vinden, niet toewijzen
Een van de pijnpunten in het Vlaamse onderwijs is studiekeuze volgens Wouter. "Twintigduizend leerlingen veranderen elk jaar van studierichting. Dat is evenveel keer demotivatie en energieverlies. De oplossing die het beleid koos, de brede eerste graad, vindt Duyck onvoldoende. "Als kinderen 14 of 15 jaar worden, gaan ze op magische wijze perfect weten wat ze willen? Dat gebeurt niet."
Zijn pleidooi is anders: help kinderen beter kiezen. Zijn onderzoeksgroep aan de UGent ontwikkelde daarvoor (en mede gefinancierd door Voka) een tool die kinderen op het einde van het basisonderwijs inzicht geeft in wat ze graag doen en wat het onderwijs hen te bieden heeft (Talentcenter). "Maak techniek een positieve keuze. Niet iets waar je terechtkomt als iets anders niet lukt. Onbekend maakt onbemind."
De leraar blijft
"Kan een machine de leraar vervangen?", vraagt Jan Jaap zich af. "In de jaren vijftig voorspelde men dat schooltelevisie het onderwijs overbodig zou maken", zegt Wouter. "Dat is niet gebeurd. Bij de opkomst van het internet dachten we hetzelfde over MOOCs (online cursussen) van Harvard en MIT. Minder dan één procent van de mensen die een programma aanvatten, maakt het ook af. De menselijke interactie bij kennisoverdracht en opvoeding verdwijnt niet. De geschiedenis heeft dat al bewezen."
Meer over HITT Me?
HITT Me is de podcastreeks van Voka Oost-Vlaanderen, gebaseerd op het strategisch visieboek HITT | Health, Industry & Technology Tomorrow. Elke aflevering één centrale gast, één thema, en Hilde en Jan Jaap als hostduo.
