Van AI-gezichtsscans over samen sporten tot verborgen liften, de sleutels tot een geslaagd welzijnsbeleid

Tekst Kristina Rybouchkina

“Als je iemand vraagt hoe het gaat, volgt er een gevoelsmatig antwoord, vaak gelinkt aan het moment zelf, dat geen accurate weerspiegeling is van de realiteit. Daarom hebben wij onze werknemers een manier gegeven om hun welzijn objectief te meten”, vertelt Nathalie Brockotter, HR-verantwoordelijke welzijn, talent & ontwikkeling bij AZ Maria Middelares. Het gaat om een AI-gezichtsscan ontwikkeld door IntelliProof, die de meer dan 2.500 medewerkers van de zorgorganisatie gewoon kunnen uitvoeren met hun smartphone. “Die analyseert micropulseringen in hun gelaat, om meteen hun bloeddruk, hartslag en hartslagvariabiliteit te tonen. Het interessantste is dat, na een aantal scans, trends zichtbaar worden die bijvoorbeeld kunnen wijzen op chronische stress. Op basis van de bevindingen krijgen werknemers gepersonaliseerd advies.” Het kan onder meer gaan om een doorverwijzing naar een interne stress- en burn-outcoach, het preventieve gezondheidsprogramma Gezond.Gent voor begeleiding door medische specialisten zoals een diëtist of leefstijlarts, of naar het Employee Assistance Program. “Dit programma biedt medewerkers op een laagdrempelige en vertrouwelijke manier toegang tot psychologische, juridische en maatschappelijke begeleiding door externe specialisten. Zo kunnen we hen tijdig ondersteunen bij persoonlijke uitdagingen en voorkomen dat privéomstandigheden doorwegen op de werkvloer.”

De tool maakt deel uit van een doordacht welzijnsbeleid, dat Maria Middelares in 2024 herwerkte op basis van wetenschappelijke inzichten, zoals het job demands-resources model. Dat stelt dat werkstressoren en hulpbronnen die medewerkers ter beschikking hebben in balans moeten zijn. “Uit onze vijfjaarlijkse welzijnsbevraging bleek dat werknemers de perceptie hadden dat we minder aandacht hadden voor hun fysiek en mentaal welzijn. Nochtans deden we al heel veel. Maar blijkbaar misten we een deel van onze werknemerspopulatie. Het zijn vaak de medewerkers die al sporten of bezig zijn met gezonde voeding die zich aanmelden voor initiatieven hierrond. De nieuwe AI-scan, die op veel interesse kan rekenen, toont aan élke medewerker zwart op wit hoe het gaat. Zo zet die aan tot actie, waarbij we veel ondersteuning bieden.”

1.608,81 euro per werknemer

Actie is nodig: de verzuimcijfers in ons land kennen al decennialang een stijgende trend. “Vorig jaar bedroeg het verzuim 10,2%”, aldus Eline D'Hooge, legal consultant bij SD Worx. “Dat betekent dat 1 op de 10 werkdagen verloren zijn gegaan aan ziekte.” Het prijskaartje? 1.608,81 euro per voltijdse werknemer, becijferde de HR-dienstverlener. Niet per verzuimer, maar tout court. Heb je 100 voltijdse medewerkers, dan heb je dus ruwweg 160.000 euro uitgegeven aan niet-gepresteerde werkuren, om van onrechtstreekse kosten zoals productiviteitsverlies, stijgende werkdruk en de zoektocht naar vervanging nog te zwijgen. Nu de solidariteitsbijdrage in het leven is geroepen, dreigen die kosten nog meer te ontsporen.

Het hoge verzuim is natuurlijk een weerspiegeling van een complex maatschappelijk probleem, dat de muren van de werkvloer overstijgt. “Door de verhoging van de pensioenleeftijd zijn er meer afwezigen in de oudste leeftijdscategorie. Met de leeftijd neemt de kans op klachten toe. Al zijn er ook mensen die werkmoe zijn. Terwijl ze vroeger met vervroegd pensioen konden, belanden ze nu vaker op ziekte.” 

Dat ouderen moeten blijven doorwerken, heeft invloed op hun kinderen. “Het ‘ziektepotje’ loopt over: doordat grootouders niet kunnen bijspringen voor opvang, melden ouders zich vaker afwezig. Ten slotte zien we sinds covid een sterke toename van verzuim bij de jongste werknemers. Zij kwamen vlak na de lockdowns op de arbeidsmarkt, een periode waarin er minder aandacht was voor aanwezigheidsbeleid. Die generatie heeft ‘gemist’ hoe bedrijven naar afwezigheden kijken.”

(lees verder onder de foto)

Bij Jan de Nul zorgen ze voor een gevarieerd aanbod om zo veel mogelijk mensen mee te krijgen van diverse niveaus.

Zet je die redenen op een rij, dan wordt duidelijk dat er niet één oplossing is. En sowieso kan je als bedrijf onmogelijk al die uitdagingen alleen aan. Maar aangezien je de rekening betaalt, loont het - letterlijk - de moeite om verzuim via diverse sporen te bestrijden. Door een gezonde levensstijl te promoten, maar ook door in te zetten op een haalbare werk-privébalans én de motivatie van je mensen aan te wakkeren. “Er zijn ondernemingen die tegen een nulverzuim aanleunen”, zegt Eline van SD Worx. “Vaak start-ups in de IT-sector. Zij bieden veel flexibiliteit aan autonomie, en hebben medewerkers die dikwijls erg geëngageerd zijn. En ze zijn klein: hoe kleiner een onderneming, hoe minder afwezigheden, omdat iedereen nauw verbonden is en zich betrokken voelt. Al speelt het ook mee dat de drempel om je directeur te bellen om te zeggen dat je ziek bent groter is dan om een mail te sturen naar een anonieme HR-dienst.”

Samen sporten = meer productiviteit

Toch ben je als groter bedrijf niet kansloos, bewijst Camino Group. De meer dan 300 werknemers van deze bouwgroep zijn opvallend minder afwezig dan het sectorgemiddelde. “Uit een recente psychosociale analyse blijkt dat 85 procent van onze medewerkers blij is om naar het werk te komen”, zegt HR-directeur Femke Dhont. Dat aandacht voor welzijn verweven is in het DNA van het familiebedrijf, heeft daarmee te maken. “Authenticiteit is een van onze kernwaarden. Er is aandacht voor ieders volledige ‘zijn’, met alle rollen die mensen ook bekleden voor en na het werk. We beginnen vergaderingen vaak met een check-in, waarbij iedereen de kans krijgt om aan te geven hoe het gaat. Mensen zijn geen robotten. Je kan niet verwachten dat iemand die zich niet goed voelt de beste professionele beslissingen neemt. Als iemand aangeeft dat die een slechte nacht heeft gehad door een ziek kind en daardoor mogelijk wat kortaf is, kan er met meer begrip worden overlegd. Bovendien ontstaat zo een cultuur van openheid. Dat brengt werknemers dichter bij elkaar en bevordert de samenwerking.”

(lees verder onder de foto)

Het toekomstbestendig gebouw In The Yard van de Camino Group in Drongen bevat padelterreinen, die zowel voor, na als tijdens de werkuren kunnen worden gebruikt.

De thuisbasis van de Camino Group draagt bij aan de aangename en gezonde werksfeer. “Toen we de kans kregen om ons terrein uit te breiden, waren we vastberaden om een nieuw, toekomstbestendig gebouw neer te zetten. Niet alleen qua duurzaamheid, maar ook qua beleving. Bezoekers en medewerkers moesten er met een gelukzalig gevoel vertrekken, niet met het idee dat ze de hele dag zonder lucht hadden gezeten”, schetst directeur patrimonium Anaïs Bohez. Zo geschiedde: In The Yard is een unieke werk- en ontmoetingsruimte geworden, rond een groene binnentuin die uitermate geschikt is voor wandelvergaderingen. “Ons gebouw heeft de WELL Certified Gold-status: het voldoet aan de hoogste standaarden op het gebied van gezondheid, comfort en duurzaamheid. Zo volgt de verlichting automatisch het circadiaans ritme, wordt de luchtkwaliteit continu gemeten en geoptimaliseerd, en bieden de sobere materialen en werkruimtes rust aan werknemers en externen die zalen huren. Ook aan de positionering van ruimtes zoals het onthaal en de toiletten is gedacht, waardoor je gedwongen wordt in beweging te komen om er te geraken - via de trap, want de liften zijn verborgen.”

Kers op de taart zijn de fitnessruimte en de padelterreinen, die zowel voor, na als tijdens de werkuren worden gebruikt. “We geloven dat samen sporten resulteert in meer productiviteit", zegt Femke. “Iemand die zich een uur heeft kunnen uitleven is nadien soms dubbel zo geconcentreerd als iemand die een hele middag leeg voor zijn computer heeft gezeten. Bovendien versterkt samen bewegen de band tussen collega’s, wat leidt tot betere resultaten. Wie niet graag padelt komt doorgaans graag kijken naar onze Camino Open vanop de tribune, of neemt deel aan andere activiteiten. Zo was er een tijdje een groep vrouwen die het initiatief had genomen om samen te sporten tijdens de middagpauze, op een rustige manier. Zulke zaken worden altijd ondersteund van hogeraf. Je hoeft als bedrijf eigenlijk helemaal geen dure faciliteiten te hebben om het welzijn op de werkvloer te bevorderen: als je toont dat je belang hecht aan welzijn en ideeën van medewerkers faciliteert, maak je al een wereld van verschil.”

(lees verder onder de foto)

Het gebouw van de Camino Group is opgetrokken rond een groene binnentuin die uitermate geschikt is voor wandelvergaderingen.

Welzijn als retentie-instrument

Welzijnsinitiatieven bottom-up vorm laten krijgen blijkt ook bij bouwbedrijf Jan De Nul een schot in de roos. “Naast een top-down welzijnsbeleid, dat onder meer focust op opleidingen en leiderschapstrajecten omdat de juiste kennis en ervaring essentieel zijn om je goed te voelen in je job, hebben we ook een FIT-programma", vertelt FIT programme coordinator Nathalie De Bondt. "Dat staat voor food, in balance en training & sports en is ontstaan in 2017, vanuit het engagement van één collega. Intussen zijn er twintig vrijwilligers van uiteenlopende diensten die het mee trekken. Dat heeft ons de Sportbedrijf-Award 2025 opgeleverd.”

De FIT-container van Jan De Nul wordt elke week verplaatst naar een andere werf.

Blikvanger is de FIT-container, geïnspireerd door de Container Cup: “We verplaatsen de container elke week naar een andere werf, zodat we zo veel mogelijk collega’s bereiken. Zij worden uitgedaagd om sportieve challenges te doorlopen: fietsen, lopen, roeien, klimmen en een reflextest. De best scorende teams in diverse categorieën krijgen op onze kersthappening een prijs.” Naast de competitie organiseert het FIT-team nog veel meer. “Denk aan kookworkshops, keynotes rond mentale veerkracht, groepswandelingen tijdens de middagpauze, yoga- en meditatielessen… Om zo veel mogelijk mensen mee te krijgen zorgen we voor een gevarieerd aanbod, van diverse niveaus. We geloven dat er veel waarde in zit om collega’s van verschillende diensten, met uiteenlopende achtergronden, samen te brengen rond een gedeelde interesse. Of al die inspanningen een directe impact hebben op onze absenteïsmecijfers is moeilijk te meten, maar recruiters geven wel aan dat het FIT-programma vaak ter sprake komt in sollicitatiegesprekken. En dat kandidaat-werknemers met verschillende aanbiedingen er weleens door over de streep worden getrokken. Ook voor mij persoonlijk dragen de leuke initiatieven en het feit dat ik hier kan sporten bij aan mijn werkplezier. Het zorgt er mee voor dat ik hier wil blijven werken.”

Geef zelf het goede voorbeeld

Maar hoe pak je dit nu concreet aan als je werk wil maken van een (beter doordacht) welzijnsbeleid? “Losse initiatieven zoals af en toe een fruitmand of yogales hebben weinig nut”, weten Hannah Verhoeven en Jolien Joriskes, die als gezondheidspromotoren bij Mensura bedrijven ondersteunen bij het opzetten van een welzijnsbeleid. “Wat je wil bereiken, is een duurzame verandering in levensstijl. Dat lukt alleen met een gestructureerde, samenhangende aanpak, die gezonde keuzes stimuleert. Zorg in de eerste plaats dus voor een visie over hoe je als bedrijf naar welzijn kijkt, en koppel daar concrete doelen en acties aan. Die hoeven overigens helemaal niet duur of tijdrovend te zijn. Zolang je jouw visie maar communiceert, zodat medewerkers begrijpen waarom bepaalde workshops worden gegeven, of initiatieven in het leven worden geroepen.”

(lees verder onder de foto)

Nathalie Brockotter, HR-verantwoordelijke AZ Maria Middelares

“Zoek daarnaast ambassadeurs om mee hun schouders te zetten onder het welzijnsbeleid. Zij kunnen meedenken over passende acties en collega’s motiveren om deel te nemen. En geef als leidinggevende zelf het goede voorbeeld. Werk niet door tijdens de middagpauze, maar neem tijd om te connecteren met collega’s. Vraag ze eens mee voor een lunchwandeling. Creëer een cultuur die mensen toelaat om even los te koppelen tijdens de werkdag, dat biedt mentale rust. Hetzelfde geldt voor groen op kantoor, een aangename ontspanningsruimte en hr-keuzes die de werk-privébalans bevorderen, zoals flexibele werktijden.”

“Dat inzetten op welzijn loont, bewijst onderzoek van gezondheidseconoom Lieven Annemans. Een doordacht welzijnsbeleid kan het ziekteverzuim in een bedrijf tot twee derde doen dalen. Elke euro die je erin investeert, levert zo op termijn 2,5 euro op.”