Jarenlang leefden we in de beste omstandigheden die Europa ooit gekend heeft. Maar we zijn vergeten dat welvaart nooit vanzelfsprekend is. Dat is de waarschuwing die zit in het boek ‘Belgium 2040. Van stilstand naar strategie’ dat econoom en ondernemer Peter De Keyzer samen met Rudy Aernoudt schreef. Een waarschuwing die hij ook bracht voor de lokale ondernemers van Voka Lokaal Noord tijdens hun voorjaarsevent bij Groep Van Roey in Rijkevorsel. “Ons boek is geen doemscenario”, benadrukt Peter De Keyzer. “Wel is het een oproep tot ambitie. België heeft nog altijd enorm veel potentieel. Alleen moeten we opnieuw leren verantwoordelijkheid nemen, risico nemen en de lat hoger leggen.”
Met een scherpe analyse schetste Peter De Keyzer de uitdagingen waar België en Europa vandaag voor staan. Tegelijk bracht hij ook een opvallend constructieve boodschap: wie bereid is te hervormen, kan van België opnieuw een van de sterkste economieën van Europa maken. “We leven op een historisch kantelpunt”, vertelt Peter De Keyzer. “Decennialang kon Europa rekenen op een comfortabele positie. Onze veiligheid besteedden we uit aan de Verenigde Staten, energie bleef goedkoop dankzij Russisch gas en China was vooral een producent van goedkope goederen.
Maar vandaag zijn al die zekerheden weggevallen. China groeide uit tot een technologische grootmacht en directe concurrent van Europa en de Verenigde Staten kiezen steeds nadrukkelijker voor hun eigen economische belangen. Tegelijk worstelt Europa met dure energie, een slabakkende industrie en een groeiende regeldruk. Europa wil geopolitiek meetellen, maar liefst alleen van negen tot vijf. Neem daar nog eens bij dat we ons in Europa te afhankelijk gemaakt hebben van regels en ons vastgezet hebben in een web van procedures. We leggen onze bedrijven gigantisch veel regelgeving op, maken energie duurder en proberen dat daarna te compenseren met subsidies. Maar subsidies lossen het fundamentele probleem niet op.”
Europa wil geopolitiek meetellen, maar liefst alleen van negen tot vijf.
Peter De Keyzer
Stilstand door comfort
De centrale boodschap van Belgium 2040 is dan ook duidelijk: België dreigt stil te vallen omdat het te lang comfortabel is geweest. “We zijn de voorbije decennia in slaap gewiegd door vrede, stabiliteit en welvaart”, zegt Peter De Keyzer. “Daardoor zijn we onze ambitie kwijtgeraakt.” Die stilstand ziet De Keyzer op verschillende domeinen terugkomen. Economische groei blijft beperkt, belastingen op arbeid behoren tot de hoogste ter wereld en het onderwijs boert achteruit. “Onze STEM-richtingen smeken om leerlingen, terwijl we blijven denken vanuit diploma’s en structuren in plaats van vanuit noden en talenten.”
Ook de overheid moet volgens hem fundamenteel anders gaan werken. “We hebben in België meer politici met een mandaat dan militairen. Dat zegt veel over onze prioriteiten.” De Keyzer pleit voor een overheid die zich opnieuw focust op haar kerntaken, efficiënter werkt en minder middelen verspilt. “Inactiviteit mag geen normaal alternatief worden voor werk.”
Van analyse naar strategie
Met hun boek willen Peter De Keyzer en Rudy Aernoudt bewust verder gaan dan klassieke analyses. “Er bestaan al genoeg rapporten die uitleggen wat er fout loopt”, weet Peter De Keyzer. “Wij wilden vooral tonen hoe het anders kan.” Daarom schuiven de auteurs concrete hervormingen naar voren rond onderwijs, arbeidsmarkt, ondernemerschap, defensie, migratie en fiscaliteit. De rode draad daarbij is een cultuur van verantwoordelijkheid en ambitie. “Hard werken moet opnieuw lonen”, stelt Peter De Keyzer. “Vandaag verdwijnt ongeveer de helft van een loon naar belastingen. Dan mag je niet verbaasd zijn dat motivatie afneemt. Op de arbeidsmarkt moeten we af van het rigide gelijkheidsdenken. De best presterende medewerker moet ook de best betaalde kunnen zijn. Niet automatisch degene met de meeste anciënniteit.”
Minder regels, meer ondernemers
Een van de meest opvallende pleidooien in het boek is dat voor meer ondernemerschap. Volgens De Keyzer heeft Europa nood aan een veel ambitieuzere mindset. De vraag moet zijn: hoe zorgen we ervoor dat wij over tien jaar opnieuw wereldspelers zijn? Niet: welke extra regels kunnen we nog bedenken? En die ondernemende houding beperkt zich volgens hem niet tot ondernemers alleen. “Ondernemerschap is geen titel, maar een mentaliteit. Ook werknemers, ambtenaren of leidinggevenden kunnen ondernemend zijn door initiatief te nemen en verantwoordelijkheid op te nemen.”
De econoom waarschuwt tegelijk voor een overdreven afhankelijkheid van subsidies. “Subsidies wijzen vaak op een gebrek aan verantwoordelijkheid”, verduidelijkt hij. “Ondernemerschap betekent dat je op eigen kracht wil groeien.” Zelf weigert Peter De Keyzer bewust alle subsidies voor zijn eigen bedrijf. “Own your shit”, vat hij het kernachtig samen.
Een wake-upcall mét optimisme
Ondanks de scherpe analyse is Belgium 2040 geen pessimistisch boek. Integendeel. Volgens De Keyzer beschikt België nog steeds over enorme troeven: een centrale ligging, sterke bedrijven, hoogopgeleide mensen en veel vakmanschap. “We benutten dat potentieel alleen onvoldoende”, besluit hij. “Ons boek moet daarom vooral een positieve wake-upcall zijn. België is niet verloren. We zeggen net dat het beter kan - veel beter zelfs. Maar dan moeten we wel opnieuw ambitie durven tonen. En we, dat is iedereen. De toekomst van België hangt niet alleen af van beleid. Die hangt af van de cultuur die wij als samenleving kiezen en waarvoor we allemaal samen knokken.”
