Digitaliseren, hoe doe je dat concreet? Welke voorbeelden zijn er om de efficiëntie en concurrentiekracht gevoelig te verhogen? De antwoorden komen van SALK Turbo maturiteitsversnelling 4.0, het programma dat Sirris en Voka – KvK Limburg zopas voor twaalf Limburgse maakbedrijven hebben uitgevoerd. Zij volgden een intensief begeleidingstraject in hun digitale transformatie. Peter Ten Haaf, Program Manager Manufacturing Systems and Technologies bij Sirris, legt uit hoe ze met dit project zijn gekomen van abstracte ambities rond digitalisering naar concrete acties. De middelen van het SALK Turbo-fonds van de Provincie Limburg gaven de kans om versneld stappen te zetten richting een toekomstbestendige productieomgeving.
Voor veel bedrijven is de noodzaak tot digitalisering geen discussiepunt meer. De uitdaging ligt in de vertaalslag: wat moeten we precies doen, in welke volgorde en met welke prioriteit? SALK Turbo maturiteitsversnelling 4.0 speelde in op die concrete vragen en bood een helder kader om strategische keuzes te onderbouwen.
“Veel bedrijven beseffen dat ze moeten digitaliseren”, stelt Peter Ten Haaf. “Maar de echte vraag is: hoe begin je eraan? De markt wordt overspoeld met oplossingen onder de noemer Industrie 4.0, van sensoren en dashboards tot artificiële intelligentie. Voor kmo’s is het vaak onduidelijk wat relevant is voor hun specifieke context en welke investeringen eerst moeten gebeuren.”
Sirris ging daarom op zoek naar een beproefde methodiek en vond inspiratie bij de universiteit van Aken in Duitsland. “Daar werd een praktisch stappenmodel ontwikkeld dat vertrekt vanuit ogenschijnlijk eenvoudige vragen”, stelt Ten Haaf. “Die eenvoud blijkt een kracht: niet de technologie staat centraal, maar het inzicht in de eigen processen en doelstellingen. De vragen zijn simpel, maar de antwoorden zijn vaak complex. Net daarom werken ze zo goed als vertrekpunt voor kmo’s.”
Vier maturiteitsfasen
Het model onderscheidt vier duidelijke fasen. De eerste stap is visibiliteit. Beschikt het bedrijf over de juiste digitale infrastructuur? Zijn machines verbonden? Kan men in real time opvolgen welke orders lopen en welke machines draaien? “Veel bedrijven zitten vandaag nog in deze fase”, aldus Ten Haaf. “Ze proberen vooral data te verzamelen en zicht te krijgen op wat er effectief gebeurt op de werkvloer.”
De tweede stap draait rond analyse. “Waarom gebeuren bepaalde zaken? Waarom valt een machine stil? Waarom ontstaat er een vertraging in een order? Hier komt artificiële intelligentie in beeld, als hulpmiddel om data uit verschillende bronnen te combineren en patronen te detecteren. Het doel is niet alleen registreren wat er gebeurt, maar begrijpen waarom het gebeurt.”
“In een derde fase wordt voorspellend gewerkt”, legt de manager van Sirris uit. “Kan men anticiperen op onderhoud? Kunnen potentiële bottlenecks in de planning tijdig worden geïdentificeerd? Door historische data te koppelen aan slimme algoritmes kan men voorspellen wanneer een machine onderhoud nodig heeft of wanneer een bepaalde orderstroom voor capaciteitsproblemen zal zorgen. Door te voorspellen kan je problemen voorkomen vóór ze zich stellen.”
Wie vandaag investeert in visibiliteit en analyse, legt de basis voor voorspellende en autonome systemen morgen.
Peter Ten Haaf, Sirris
De ultieme fase is autonomie. “Systemen worden dan zodanig intelligent dat ze zelf ingrijpen: een planning die automatisch wordt aangepast bij laattijdige leveringen, een onderhoudstechnieker die wordt aangestuurd nog vóór een machine uitvalt, of een klant die automatisch op de hoogte wordt gebracht van wijzigingen.
Afin, dat is het ideaalbeeld”, nuanceert hij. “In de praktijk zitten de meeste bedrijven nog niet in die fase. Maar het helpt om te weten waar je naartoe kan groeien.”
Selectie en nulmeting: vertrekken vanuit realiteit
Voor het project werden twaalf bedrijven geselecteerd via een pitch voor een onafhankelijke jury. Acht bedrijven doorliepen het volledige traject tot het einde. De focus lag bewust op kmo’s. “Grotere ondernemingen hebben vaak al interne trajecten lopen of krijgen vanuit hun hoofdzetel impulsen om te digitaliseren”, zegt Peter Ten Haaf. “Bij kleinere bedrijven zien we nog een duidelijke inhaalbeweging, én een sterke bereidheid om begeleiding te krijgen.”
Bij de start werd een nulmeting uitgevoerd. Via bevragingen en workshops werd in kaart gebracht waar het bedrijf vandaag staat en waar het naartoe wil. Opvallend was dat sommige ondernemingen artificiële intelligentie als wondermiddel beschouwden. “AI lost geen chaos op als de basis niet op orde is”, benadrukt Ten Haaf. “Je moet eerst weten waarom je digitaliseert, welke processen prioritair zijn en welke doelstellingen je wil realiseren.”
Van strategie naar concrete implementatie
Na de analysefase werden per bedrijf concrete acties gedefinieerd. Dat ging van het connecteren van machines en het opzetten van dashboards tot de selectie of vervanging van een ERP-systeem. In verschillende workshops werden marktopties toegelicht en bezochten deelnemers voorbeeldbedrijven in de regio om inspiratie op te doen.
Sirris nam de technische begeleiding op zich, terwijl Voka – KvK Limburg het netwerk openstelde en werkte aan bewustwording en mindset. “Digitalisering vraagt immers meer dan technologie alleen”, weet Peter Ten Haaf. “Het impliceert een cultuurverandering, een bereidheid om processen kritisch te bekijken en beslissingen te nemen op basis van data in plaats van buikgevoel.
Concreet zijn verschillende bedrijven vandaag bezig met de implementatie van een nieuw ERP-systeem, de installatie van productie-dashboards of het hertekenen van hun planningsmethodiek. Hoewel het nog te vroeg is om harde cijfers over productiviteitsstijging of kostenreductie te presenteren, zijn de eerste signalen positief. Het visualiseren van data brengt onmiddellijk pijnpunten aan het licht”, aldus de projectleider bij Sirris. “Bottlenecks worden zichtbaar, stilstanden worden meetbaar en discussies worden objectiever. Dat creëert een andere dynamiek in de organisatie en versnelt besluitvorming.” De echte effecten worden binnen zes maanden verwacht, zodra de systemen volledig operationeel zijn.
Financiering als katalysator
Het project werd mogelijk gemaakt dankzij steun van de Provincie Limburg via het SALK Turbo-programma, dat inzet op groeiversnelling binnen de regionale economie. “Die ondersteuning was de motor van het traject”, aldus Ten Haaf. “Ze gaf bedrijven de ruimte om strategisch na te denken en externe expertise in te schakelen.”
Digitalisering impliceert een cultuurverandering, een bereidheid om processen kritisch te bekijken en beslissingen te nemen op basis van data in plaats van buikgevoel.
Peter Ten Haaf, Sirris
Voor vervolgtrajecten kunnen bedrijven een beroep doen op andere financieringskanalen, zoals de instrumenten van VLAIO of specifieke advies- en innovatieprojecten bij Sirris, Flanders Make en kennisinstellingen. Zo wordt de initiële impuls van SALK Turbo verder uitgerold in een bredere waaier van ondersteuningsmogelijkheden.
Vooruitblik: verbreding en verdieping
Sirris en Voka – KvK Limburg onderzoeken momenteel een vervolginitiatief, in samenwerking met bijkomende partners zoals Agoria, Flanders Make en POM Limburg. Het doel is om bedrijven die de eerste maturiteitsstap hebben gezet, te begeleiden in een groeitraject richting hogere vormen van digitalisering en automatisering.
Volgens Peter Ten Haaf ligt daar een belangrijke strategische opportuniteit voor de Limburgse maakindustrie. “Digitalisering is geen eenmalig project, maar een continu proces. Wie vandaag investeert in visibiliteit en analyse, legt de basis voor voorspellende en autonome systemen morgen. Het gaat uiteindelijk om competitiviteit, flexibiliteit en veerkracht.”
Conclusie: van inzicht naar duurzame impact
SALK Turbo maturiteitsversnelling 4.0 toont aan dat gestructureerde begeleiding essentieel is om digitalisering tastbaar en strategisch relevant te maken voor kmo’s. Door te vertrekken vanuit heldere vragen, een realistische nulmeting en concrete actiepunten, worden bedrijven niet alleen technologisch sterker, maar ook organisatorisch matuurder.
AI lost geen chaos op als de basis niet op orde is.
Peter Ten Haaf, Sirris
De combinatie van technische expertise van Sirris, het netwerk en de sensibilisering van Voka – KvK Limburg en de financiële hefboom van SALK Turbo creëert een geïntegreerde aanpak. Voor Limburgse bedrijven betekent dit een duidelijke roadmap: van inzicht in data naar structurele groei en toekomstbestendige productie.
