Onze federale regering staat voor een gigantische opdracht: de overheidsfinanciën saneren zonder de motor van onze welvaart stil te leggen. Ze moet moeilijke keuzes maken in een politiek landschap waarin elke ingreep op weerstand botst. Maar uitstel maakt de rekening groter. Als de regering zelf geen geloofwaardige koers uitzet, zullen de financiële markten dat voor haar doen. Dan betalen gezinnen en ondernemingen de prijs van hogere rente en verder afbrokkelend vertrouwen. Politieke moed betekent vandaag: beslissen wat noodzakelijk is, ook als dat applaus kost.
‘Wees impopulair’ was de titel van Isabel Albers in een recent edito in De Tijd. Een terechte oproep. Wie verantwoordelijkheid draagt, kan niet tegelijk elke achterban ontzien en onze financiële toekomst veiligstellen. De inzet overstijgt de begrotingsoefening van 10 miljard euro. Het gaat om de vraag of België nog in staat is zichzelf te hervormen, vóór anderen ons daartoe dwingen. Onze hoofdeconoom Bart Van Craeynest houdt ons daarbij een ongemakkelijke spiegel voor: Frankrijk. We kijken met enige ongerustheid naar de politieke verlamming bij onze zuiderburen, hun oplopende schuld en het wantrouwen van beleggers. Maar op te veel vlakken doet België het even slecht of slechter. Zelfgenoegzaamheid is dus het laatste wat we ons kunnen veroorloven.
De cijfers spreken. Tegenover een Frans begrotingstekort van 5,4% van het bbp staat bij ons 5,3%. Hun overheidsschuld bedraagt 118%, de onze 110%. Voor de komende 5 jaar verwacht het IMF gemiddeld amper 1,3% groei in België. Frankrijk strandt op 1,1%. Dat verschil biedt weinig reden tot geruststelling: beide landen groeien te traag om hun oplopende verplichtingen comfortabel te dragen.
Onder die budgettaire cijfers schuilt een structureel probleem. In België werkt 72,8% van de bevolking op arbeidsleeftijd, tegenover 75,4% in Frankrijk. We gaan gemiddeld vroeger met pensioen en onze loopbanen zijn korter. Ook voor het aandeel scale-ups en de inzet van risicokapitaal blijven we achter. We benutten te weinig talent en zetten te weinig economisch potentieel om in groei. Dat los je niet op met nog een belasting op wie onderneemt, investeert of extra verantwoordelijkheid opneemt.
Bovendien is 10 miljard geen eindpunt. Volgens de analyse van Bart is ruim 30 miljard euro nodig om onze schuld bij de huidige rente en groeivooruitzichten alleen al te stabiliseren. Rekenen we de vergrijzing en de afgesproken extra defensie-uitgaven mee, dan loopt de noodzakelijke inspanning op tot 7,8% van het bbp. Meer dan in Frankrijk. Het voordeel dat wij vandaag nog genieten, is vooral politiek: de markten geloven voorlopig dat België wel tot oplossingen kan komen. Dat vertrouwen moeten we verdienen.
De echte toets is niet hoeveel protest een beslissing vandaag oproept, maar of ze ons land morgen sterker maakt.
Bert Mons, Gedelegeerd bestuurder
Daarom moet deze regering verder kijken dan een akkoord waarmee iedere partij thuis een trofee kan tonen. Begin bij een overheid die eenvoudiger, efficiënter en doelmatiger werkt. Durf structuren, uitgaven en subsidies te toetsen op hun resultaat. Ook in de gezondheidszorg moeten kwaliteit en toegankelijkheid samengaan met een betere inzet van middelen. En voer hervormingen daadwerkelijk uit: mensen begeleiden naar werk vraagt concrete resultaten, geen begrotingsopbrengsten die alleen op papier bestaan.
Maar saneren volstaat niet. Een geloofwaardig meerjarenplan heeft ook een groeistrategie nodig. Meer mensen aan het werk, langere loopbanen, minder administratieve lasten en meer ruimte voor ondernemerschap. Geef bedrijven zekerheid om te investeren, versnel vergunningen en maak innovatie en opschaling mogelijk. Voor onze West-Vlaamse ondernemingen, die dagelijks opboksen tegen internationale concurrentie, zijn dat voorwaarden om hier te blijven produceren, groeien en banen creëren.
Wie het begrotingstekort wil verkleinen, moet ook de economische basis versterken die onze sociale bescherming financiert. Nieuwe lasten die investeringen afremmen of ondernemerschap ontmoedigen, ondergraven die basis. Offers zullen nodig zijn. Maar ze moeten passen in een koers die uitzicht biedt op meer welvaart, niet alleen op een kleinere ontsporing.
Wees dus impopulair waar het moet. Durf te hervormen, durf te besparen en durf voor groei te kiezen. De echte toets is niet hoeveel protest een beslissing vandaag oproept, maar of ze ons land morgen sterker maakt. België hoeft Frankrijk niet achterna te gaan. Dan moet de regering nu wel bewijzen dat ze een andere weg kan inslaan.
