Yrja Danner en Matthias Lannoo: "Vandaag is het boek belangrijker dan ooit"

Hij neemt er meteen een Franse krant bij. Die bericht over een rapport van het Franse parlement dat pleit om de technologiebedrijven achter krachtige AI-modellen auteurs te laten vergoeden. “De impact van artificiële intelligentie op ons vak is niet te onderschatten. Het is zowel een uitdaging van formaat als een fantastische opportuniteit”. Lannoo zegt dat hij niet mag vergeten het persbericht over Bookpact.ai mee te geven aan het einde van het gesprek. Dat is een platform van een coalitie Nederlandse uitgevers waarop die uitgevers bepalen of en hoe een boek gebruikt mag worden door AI-bedrijven.

Ondertussen zijn de fotograaf en Yrja Danner, de nieuwe CEO van Lannoo, ook aangekomen. “Met of zonder das?”, vraagt Matthias Lannoo. De fotograaf vindt het niet nodig. “Een das maakt het te stijf. Ik draag ook geen das”, bevestigt Yrja Danner. Tijdens de shoot vertelt Lannoo over de verweven geschiedenis van uitgeverij Lannoo en het Vlaams Economisch Verbond (VEV), de voorloper van Voka. In de jaren tachtig was Godfried Lannoo ook voorzitter van het provinciaal comité (West-Vlaanderen) van het VEV. “De missie van mijn grootvader was dezelfde als die van het VEV: Vlaamse ontvoogding verwezenlijken door middel van taal, cultuur en economie.”

Waar het bij Matthias Lannoo in de sterren geschreven stond dat hij als oudste zoon zijn vader zou opvolgen aan het hoofd van de uitgeverij, was dat pad voor Yrja Danner niet per se uitgestippeld. Na een master kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam koos de jonge Danner voor een job bij de Amerikaanse filmproducent Warner Bros.

Daar zou ze zeven jaar lang de kneepjes van het marketingvak leren. “Dat was héél commercieel. Veel draaide om cijfers. Maar na een tijd zocht ik toch een andere uitdaging. Ik wilde dat commerciële combineren met culturele relevantie. Ik heb onder andere stage gelopen in een museum, maar dat vond ik erg politiek. En ik dacht: laat ik het een keer proberen in het boekenvak.”

Wat sprak je zo aan in het boekenvak?

Danner: “Ik ben altijd een fervent lezer geweest. Het is zo’n prachtig product om aan te werken, maar ik had niet gedacht dat het me zou lukken om er ook deel van uit te maken.”

Je was marketing director van de Nederlandse uitgeverij Meulenhoff Boekerij toen je Matthias Lannoo voor het eerst ontmoette. Herinner jij je dat nog?

Danner: “Ja, dat weet ik nog. Dat was in het kader van de overname van Meulenhoff Boekerij door Lannoo. Ik geloof, Matthias, dat het bij de presentatie was van een nieuwe titel van de Amerikaanse thrillerauteur Harlan Coben. Toen was je enorm onder de indruk. Dat weet ik nog.”

Weet je nog waarom je zo onder de indruk was?

Lannoo: “Zij vertelt dat.” (glimlacht)

Ik probeer het te checken.

Danner: “Ja, ik kan zeggen wat ik wil.” (lacht)

Lannoo: “Nee, eerlijk. Ik ben nieuwsgierig van aard. Meulenhoff Boekerij was toen al gespecialiseerd in fictie, zowel commerciële als literaire. Dat was een stuk van het boekenuitgeven waar we bij Lannoo niet vertrouwd mee waren. Het bleek al heel snel dat we erg complementair waren.”

Lannoo: “Er zijn ook duidelijke afspraken om die druk weg te houden. Wanneer de CEO niet uit de familie komt, moet de voorzitter wel deel uitmaken van de familie. Mijn vader en ik hebben zo goed als altijd met externe voorzitters gewerkt. Denk aan wijlen Theo Peeters, Herman Daems, Luc Vansteenkiste en Yvonne Van Oort. ”

Had de familie iets te zeggen over de aanstelling van Yrja Danner?

Lannoo: “Nee, bij de selectieprocedure zijn ze niet direct betrokken geweest, al werd iedereen wel op de hoogte gehouden. De procedure was het werk van de onafhankelijke leden van de raad van bestuur. De beslissing had de volledige steun van de familie, ze kennen Yrja ook al jaren. Naast de raad van bestuur hebben we een familieraad, die zo’n vier keer per jaar samenkomt. Yrja wordt daar twee keer per jaar op uitgenodigd. Dat is in het belang van het familiebedrijf. We moeten daar de continuïteit verzekeren. De familie groeit. En hoe dunner het bloed, hoe meer inspanningen het vergt om iedereen samen te houden. De vijfde generatie is ondertussen aan de slag in het bedrijf, de zesde nog niet. Die familieraad houdt zich niet bezig met de strategie van de uitgeversgroep; ze moet wel geïnformeerd worden.”

Danner: “Als CEO run ik het hier ook niet in mijn eentje. Er is een directieteam waar ook familieleden van de vijfde generatie in zitten. Margot Lannoo is verantwoordelijk voor de Lannoo uitgeverij, Michaël Lannoo zorgt er als groeps-COO voor dat al het operationele draait. Daarnaast werkt Astrid Maes als derde lid van de vijfde generatie als marketingmanager van de algemene uitgeverij in Tielt.”

Lannoo: “Nu ik het zo hoor: je zit eigenlijk gesandwiched.”

Danner: “Dat woord lag op mijn tong, maar dat wilde ik niet gebruiken.” (lacht)

Voka-tijden

Het verhaal over de aanstelling van Matthias Lannoo als CEO begin jaren ʼ90 is bekend. “Ik zat in Berkeley en zou nog een stage doen van een maand of drie in San Francisco toen ik ’s nachts werd opgebeld door mijn vader (Godfried Lannoo, nvdr.). Die vond dat de speeltijd voorbij was, de uitgeverij had me nodig.” Matthias Lannoo bouwde de lokale uitgever in dertig jaar uit tot een van de belangrijkste spelers in het boekenvak in het Nederlandstalig gebied.

Zijn geheim? “Ik ben geen germanist of romanist, ik ben een econoom. En ik besefte snel dat je als uitgever niet afhankelijk mag zijn van individuele uitgevers in je organisatie. Je moet aan risicospreiding doen om te overleven. Daarnaast had ik in de Verenigde Staten geleerd hoe belangrijk automatisatie en processen waren. Daar heb ik vanaf dag één op ingezet. Ik heb hier bijvoorbeeld de eerste computer binnengebracht. Dat was de eerste digitaliseringsgolf.”