Met de goedkeuring van het ‘Actieprogramma Vergunningen’ eind 2025 engageerde de Vlaamse regering zich om werk te maken van een vergunningenbeleid dat sneller, robuuster en rechtszekerder is. Die ambitie kwam er na het uitgebreide advies van de Gemengde Commissie Vergunningen en sluit aan bij de problemen die Voka al geruime tijd op de agenda zet. Te veel projecten lopen vandaag vast in complexe procedures, lange doorlooptijden en juridische onzekerheid.
Met de eerste principiële goedkeuring van een nieuwe decretale hervorming, een zogenaamde ‘decretale trein’, zet de Vlaamse regering nu de eerste concrete stap om die ambities om te zetten in regelgeving. Dat is positief. Tegelijk is dit slechts het begin van een veel bredere hervorming die essentieel is om de huidige, acute vergunningsproblemen aan te pakken.
Eerste vergunningshervormingen krijgen vaste vorm
Op 29 mei 2026 keurde de Vlaamse regering een eerste decretale hervorming goed die verschillende maatregelen uit het Actieprogramma Vergunningen juridisch verankert. Daarmee wordt voor het eerst concreet uitvoering gegeven aan de aangekondigde vergunningenhervorming.
Die decretale trein bevat heel wat wijzigingen, maar de belangrijkste zijn:
- Recht op vooroverleg: iedere vergunningsaanvrager krijgt een decretaal verankerd recht op vooroverleg met de vergunningverlenende overheid. Dit betekent dat een initiatiefnemer vóór de indiening van een vergunningsaanvraag het recht heeft om zijn project te bespreken met de overheid. Het doel is om problemen, aandachtspunten en verwachtingen vroegtijdig te bespreken zodat de aanvraag later vlotter kan verlopen.
- Hervorming ontvankelijkheids- en volledigheidsonderzoek: het systeem van het ontvankelijkheids- en volledigheidsonderzoek aangepast, zodat dit niet langer kan worden misbruikt om de termijnen nodeloos te rekken. Daarom kiest men nu voor een duidelijke aanpak. Wanneer de overheid vaststelt dat essentiële informatie ontbreekt, vraagt zij de aanvrager om het dossier aan te vullen. Die vraag schorst de procedure totdat de aanvrager het dossier aanvult, aangeeft dat hij de aanvraag intrekt, of laat weten dat hij meent dat het dossier al volledig is. De aanvrager heeft dus altijd het laatste woord.
- Schrappen van bindende adviezen: het wordt duidelijk dat adviezen van adviesinstanties niet bindend zijn. Vandaag ontstaat al snel de indruk dat een negatief advies automatisch tot een weigering leidt. Adviesinstanties blijven advies verlenen, maar het is uiteindelijk de vergunningverlenende overheid die moet beslissen.
- Bijzondere bewijswaarde van wetenschappelijk studiewerk: voor studies die worden opgesteld door erkende deskundigen, zoals project-MER’s, passende beoordelingen, mobiliteitsstudies, enz., wordt een bijzondere bewijswaarde ingevoerd. Zo’n studies kunnen niet zomaar meer opzij worden geschoven. Wie de conclusies ervan wil betwisten, zal moeten aantonen dat er duidelijke fouten inzitten of dat de beoordeling onvoldoende onderbouwd is. Een loutere bewering dat de studie fout zou zijn, volstaat niet langer.
- Een nieuwe ‘herzieningsprocedure’: de Vlaamse regering voert een nieuwe herzieningsprocedure in tussen de administratieve beslissing en een eventueel beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Wie bezwaren heeft tegen een vergunningsbeslissing moet die eerst via deze herzieningsprocedure aan de overheid voorleggen, om erna toegang te kunnen krijgen tot de Raad voor Vergunningsbetwistingen.
Het is cruciaal dat de Vlaamse regering het huidige hervormingstempo aanhoudt en de verdere uitwerking zonder vertraging voortzet
Eerste stap gezet, nu tempo houden
De principiële goedkeuring van deze eerste decretale hervormingen is een cruciale stap vooruit, maar het werk is nog lang niet afgerond. Vooraleer de aangekondigde vergunningshervorming volledig werkelijkheid kan zijn, moeten het ontwerpdecreet nog een tweede principiële goedkeuring krijgen, definitief worden goedgekeurd door de Vlaamse regering én vervolgens worden behandeld door het Vlaams Parlement. Daarnaast moeten ook verschillende andere decreten en uitvoeringsbesluiten nog worden uitgewerkt en goedgekeurd.
De volledige uitvoering van het Actieprogramma Vergunningen zal daarom tijd vragen. De impact van de hervormingen zal niet van vandaag op morgen voelbaar zijn. Bovendien is het Actieprogramma een én-én-én-verhaal: alle actiepunten hangen met elkaar samen en moet dus allemaal coherent worden uitgerold.
Voka verwelkomt de principiële goedkeuring van deze eerste decretale hervormingen als een belangrijke stap vooruit in de noodzakelijke modernisering van het Vlaamse vergunningenbeleid. Met deze decretale trein worden voor het eerst concrete maatregelen uit het Actieprogramma Vergunningen juridisch verankerd, wat aantoont dat de Vlaamse regering haar engagement om werk te maken van snellere, robuustere en rechtszekerdere vergunningen begint om te zetten in regelgeving.
Tegelijk is dit slechts het begin van een veel omvangrijkere hervorming. Heel wat aangekondigde maatregelen moeten nog verder worden uitgewerkt, juridisch verankerd en geïmplementeerd. Bovendien moeten het ontwerpdecreet en diverse andere decreten en uitvoeringsbesluiten nog verschillende stappen doorlopen vooraleer de hervormingen volledig van kracht kunnen worden. De impact op het terrein zal daarom niet onmiddellijk voelbaar zijn.
Net daarom is het essentieel dat de Vlaamse regering het huidige hervormingstempo aanhoudt en de verdere uitrol van het Actieprogramma Vergunningen prioritair blijft behandelen. Het programma is een samenhangend geheel waarbij de verschillende maatregelen elkaar versterken. Om de structurele problemen van lange doorlooptijden, complexe procedures en juridische onzekerheid daadwerkelijk aan te pakken, moeten alle aangekondigde hervormingen consequent en zonder vertraging worden uitgevoerd.
Voor Voka blijft de boodschap dan ook duidelijk: de eerste stap is gezet, nu moet de Vlaamse regering de hervorming met hetzelfde tempo en dezelfde ambitie verderzetten.
