Overslaan en naar de inhoud gaan
  • Vlaanderen
  • Tien jaar na de Brexit, schuift het Verenigd Koninkrijk opnieuw richting Europa

Tien jaar na de Brexit, schuift het Verenigd Koninkrijk opnieuw richting Europa

Voka nationaal
  • 16/11/2026

Tien jaar na het referendum van 23 juni 2016 zegt de Premier van het Verenigd Koninkrijk voor het eerst openlijk dat de Brexit het land 'meer kwaad dan goed' heeft gedaan. Andy Burnham volgde in juli 2026 Keir Starmer op en is de zevende premier sinds het referendum. Op 20 november ontmoet hij in Brussel Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en andere Europese leiders. Zo lijken de eerst stappen gezet voor een betere relatie tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk.

Deze relatie is ook voor Vlaanderen heel belangrijk. Het Verenigd Koninkrijk blijft een van onze grootste afzetmarkten, en volgens Voka betalen ook Vlaamse bedrijven een stevige prijs voor de breuk. De vraag is nu of de Britse koerswijziging die rekening kan verlichten.

De economische rekening voor Vlaanderen

De Brexit kost Vlaamse exporteurs tot 15,5 miljard euro per jaar. Zoveel meer zouden ze naar het Verenigd Konkrijk uitvoeren als die handel even snel was gegroeid als die met onze buurlanden. Het gaat om gemiste omzet, minder schaalvoordelen en uiteindelijk minder groei en jobs. De Britse economie zelf is volgens dezelfde bron naar schatting 6 tot 8 procent kleiner dan zonder Brexit, met minder investeringen en een lagere productiviteit. Een krimpende Britse markt is ook een kleinere markt voor Vlaamse leveranciers.

Hoe dan ook bevindt België zich in een precaire economische situatie, met een groei die rond nul procent schommelt. Het Verenigd Koninkrijk doet het beter, daar wordt de groei op 1,5 procent geraamd. De Britse vraag neemt dus toe, en dat is een kans voor Vlaamse bedrijven die we niet onbenut mogen laten.
Het Verenigd Koninkrijk blijft een top-5 klant, en België verdient er netto ruim 13 miljard euro aan. Maar het Britse aandeel in de Vlaamse export daalde tussen 2020 en 2022 en herstelt sindsdien maar licht. In 2025 kromp de Belgische uitvoer naar het Verenigd Koninkrijk opnieuw met bijna 9 procent.

Nieuwe wind dankzij Andy Burnham?

Wanneer Andy Burnham zijn intrek nam in Downing Street kwamen de eerste positieve signalen al snel naar buiten. Hij verklaarde dat hij dichter bij de Europese Unie wilde komen, zonder het Brexit-debat volledig te heropenen. Vooral een terugkeer naar het vrij verkeer van personen zonder referendum ligt gevoelig. 

Op het Labour-partijcongres eind september ging hij nog een stap verder. Hij noemde de Brexit schadelijker dan nuttig en sloot niet uit dat het Verenigd Koninkrijk ‘all the way’ zou gaan en opnieuw lid zou worden van de Europese Unie. Hij acht het zelfs mogelijk dat een terugkeer naar de Europese Unie in het volgende Labour-verkiezingsprogramma komt.

Het Verenigd Koninkrijk staat namelijk voor dezelfde uitdagingen als de Europese Unie, waaronder: geopolitieke spanningen, Russische agressie en Chinese competitie. Op de top willen zij het vooral hebben over een voedsel- en landbouwakkoord, de ETS (Emission Trading System) en mobiliteit van jongeren. Vooral dat eerste akkoord kan de Vlaamse export vooruithelpen, omdat het de voedsel- en landbouwregels van de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk op elkaar afstemt.

Daarnaast is er nog het ‘Made in Europe’-programma waar de britse bevolking graag deel van wil uitmaken. Als het Verenigd Koninkrijk wil deelnemen, moeten zij handelstarieven, met name deze op elektrische auto’s, gelijktrekken met de tarieven van de Europese Unie. 

Toch kwam er ook deze week kritiek van ex- Prime Minister David Cameron. Hij waarschuwde Burnham voor een ‘long and painful decode-long debate’, een waarschuwing die wel terecht kan zijn. Een toetreding van het Verenigd Koninkrijk tot de Europese Unie zou inderdaad een lang en intensief proces zijn. Maar er zijn op korte termijn zeker al andere relaties met de Europese Unie mogelijk. Een toetreding tot een interne markt hoeft geen jaren onderhandeling in beslag te nemen, maar kan al opgestart worden door samen te werken op de domeinen die logisch zijn. 

Nood aan een Vlaams en Belgisch standpunt

De grootste economische schade komt niet van tarieven, maar van achterliggende administratie. Het handels- en samenwerkingsakkoord, definitief van kracht sinds 1 mei 2021, houdt de meeste invoerrechten op nul. Toch is elke zending naar het Verenigd Koninkrijk een export naar een derde land geworden.

Vlaamse exporteurs worstelen met douaneformaliteiten, verschillende voedsel- en landbouwnormen, en controles in de havens. Daarom is een diepere economische integratie van essentieel belang. Ze biedt de bedrijven meer rechtszekerheid dan politiek afhankelijke handelsakkoorden. 

De handelsrelaties moeten pragmatisch hersteld worden, met harmonisering van de regelgeving op korte termijn en toetreding tot de interne markt. De Britse regering heeft een douane-unie tot nu toe als rode lijn behandeld, en harmonisering van normen geldt meestal als de haalbaardere eerste stap.

Contactpersonen

Hendrik Caluwé

Expert EU Handel & Defensie

Maarten Libeer

Expert EU Affairs

imu - vzw - bpost
Advertisement
imu - vzw - hillewaere
imu - vzw 100jo
ING
Orange
SDWorx