“Als Vlaanderen de gemiddelde groei van 1,2% kan verdubbelen, betekent dit tegen 2035 een extra toegevoegde waarde van 50 miljard euro. Dit is essentieel om de welvaartsstaat te ondersteunen en begrotingsdoelstellingen te halen.” Met die boodschap zette Voka-voorzitter Rudy Provoost tijdens het Toekomstcongres ‘De switch naar groei’ in het Marnixgebouw van ING in Brussel de ambitie scherp. Bijna tweehonderd ondernemers, experten, beleidsmakers en vertegenwoordigers uit uiteenlopende ecosystemen gingen er in debat over de vraag hoe Vlaanderen tegen 2035 opnieuw een sterkere groei- en productiviteitsmotor kan worden.
Het congres vormde een belangrijk ijkpunt in de ontwikkeling van de nieuwe economische toekomstvisie van Voka. In verschillende break-outsessies werd intensief gediscussieerd over de grote hefbomen voor groei, innovatie en competitiviteit. De rode draad doorheen alle gesprekken was duidelijk: Vlaanderen beschikt over sterke ecosystemen, maar moet ambitieuzer worden, beter samenwerken en innovatie sneller vertalen naar schaalbare toepassingen en productiviteit.
Productiviteit als absolute prioriteit
In de slotconclusies benadrukte de voorzitter dat productiviteit de absolute topprioriteit moet worden voor Vlaanderen. AI, digitalisering en datagedreven innovatie kwamen in quasi alle ecosystemen terug als noodzakelijke voorwaarden om competitief te blijven. Tegelijk werd erop gewezen dat innovatie op zich niet volstaat: de echte uitdaging ligt in valorisatie, ondernemerschap en opschaling. Vlaanderen creëert vandaag veel kennis en technologie, maar slaagt er nog te weinig in om die lokaal te verankeren in nieuwe groeibedrijven, industrie en toegevoegde waarde.
Valorisatie van onderzoek en ontwikkeling, van data, van talent en van ondernemerschap vormden een duidelijke rode draad doorheen de discussies.
Rudy Provoost, Voorzitter Voka
Ook de rol van ondernemerschap kwam sterk naar voren. Verschillende deelnemers wezen erop dat ecosystemen zelf sterker moeten samenwerken, meer ketenwerking moeten organiseren en duidelijke gezamenlijke ambities formuleren. Voka werd daarbij expliciet benoemd als bruggenbouwer en gangmaker om bedrijven, kennisinstellingen en overheden samen te brengen.
Ecosystemen
Uit de verschillende ecosystemen kwamen daarnaast een aantal opvallende inzichten naar voren:
Digitale technologie: Vlaanderen moet veel ambitieuzer worden in AI-adoptie (zeker bij kmo’s), scale-ups en unicorns.
Zakelijke dienstverlening: de sector moet evolueren van ‘uurtje-factuurtje’ naar value-based dienstverlening, met AI als hefboom voor hogere productiviteit.
Zorg & gezondheid: Vlaanderen moet zijn internationale positie in biotech en klinische studies behouden, met meer focus op preventie, talent en snellere toegang tot innovatie.
Agrovoeding: Het belang van het behoud van de huidige tewerkstelling (>100.000 jobs) is belangrijk, ondanks hoge kosten. Er moet meer aandacht komen voor campagnes naar de eindklant (bewustvorming kwaliteit) en er moet meer samengewerkt worden doorheen de keten.
Energie-oplossingen: energiezekerheid, diversificatie en een sterker coördinerend kader zijn cruciaal voor het bredere groeipotentieel van de economie.
Energie-intensieve industrie: circulaire economie, vergunningen en competitieve energieprijzen blijven essentieel om industriële verankering te behouden.
Bouw: een grote productiviteitssprong is nodig via digitalisering, standaardisering en ketensamenwerking.
Logistiek: technologie, digitalisering en samenwerking moeten de sector helpen om meer toegevoegde waarde te creëren. Ook de slimme kilometerheffing moet herbekeken worden.
Veiligheid & defensie: de stijgende investeringen in weerbaarheid en defensie bieden nieuwe economische opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven. Het zou nuttig zijn een platform op te richten dat Vlaamse bedrijven informeert over defensiebehoeften.
Financiering: Vlaanderen moet sterker inzetten op scale-upfinanciering, publieke kapitaalmarkten en het mobiliseren van privaat kapitaal voor innovatie en infrastructuur. Dat kan onder meer met een beursgenoteerd infrastructuurfonds.
Doorheen alle gesprekken kwamen dezelfde sleutelthema’s terug: productiviteit, talent, digitalisering, energiezekerheid, valorisatie van innovatie en een sterker ondernemend en samenwerkend ecosysteem. Vlaanderen heeft volgens de deelnemers alle troeven in handen - sterke kennisinstellingen, industrieclusters, havens en ondernemerschap - maar moet meer durven kiezen, samenwerken en opschalen.
Vervolg: lancering van de nieuwe toekomstvisie
Het Toekomstcongres was daarmee geen eindpunt, maar een ijkpunt in een breder traject. De komende maanden worden de inzichten verder aangescherpt en vertaald naar een concrete toekomstvisie voor Vlaanderen. Die visie wordt officieel gelanceerd tijdens de Rentrée op 7 september in de Skyhall in Brussel.
