Tegen 2050 zal één op de drie Vlamingen ouder zijn dan 65 jaar. Maar langer leven betekent niet automatisch langer gezond leven. Net daarom bundelen UGent en Labo Nuytinck de krachten in de Gezondheidsmonitor Gent, een grootschalig onderzoek dat 20.000 mensen gedurende twintig jaar opvolgt. Hun doel? Beter begrijpen welke factoren bepalen hoe we ouder worden én hoe we gezondheidsproblemen kunnen voorkomen in plaats van behandelen.
Van genezen naar voorkomen
Volgens professor Marthe De Boevre van UGent ligt daar één van de grootste uitdagingen voor de toekomst. "Het is niet omdat je langer leeft dat je ook langer kwaliteitsvol leeft," zegt ze. "Als we sterker inzetten op preventie, kunnen mensen niet alleen langer leven, maar ook langer gezond blijven." Daarom volgt de Gezondheidsmonitor niet alleen medische parameters op, maar ook factoren zoals leefstijl, slaap, medicatiegebruik, luchtkwaliteit en de bredere leefomgeving. "Gezondheid wordt beïnvloed door veel meer dan alleen medische factoren," legt De Boevre uit. "Ook de omgeving waarin mensen leven speelt een belangrijke rol. Daarom willen we zo breed mogelijk kijken."
Preventie vormt de rode draad doorheen het onderzoek. Volgens De Boevre zijn de grootste gezondheidsrisico's vaak verrassend herkenbaar. "De drie grootste risicofactoren hebben allemaal te maken met leefstijl: op je gewicht letten, je bloeddruk onder controle houden en niet roken." Tegelijk waarschuwt ze ervoor om gezondheid niet uitsluitend als een individuele verantwoordelijkheid te bekijken. "Voor sommige mensen zijn gezonde keuzes evident, voor anderen niet," zegt ze. "Daarom moeten we ook kijken naar de omgeving waarin mensen leven. Als we echt impact willen maken, moeten ook infrastructuur, onderwijs en beleid mee evolueren."
Als we sterker inzetten op preventie, kunnen mensen niet alleen langer leven, maar ook langer gezond blijven.
Marthe De Boevre, UGent
Een unieke samenwerking
Voor Labo Nuytinck was de keuze om mee te stappen in de Gezondheidsmonitor vanzelfsprekend. Preventie, innovatie en maatschappelijke betrokkenheid zitten diep verankerd in de werking van het labo. “Willen we de uitdagingen van de vergrijzing aanpakken, dan moeten we evolueren naar gezondheidszorg op maat, met meer focus op vroegdetectie en preventie”, zegt Ivo Van Hauthem, managing director van Labo Nuytinck. “De Gezondheidsmonitor brengt wetenschap, preventie en samenwerking samen. Daarom ondersteunen we dit project met overtuiging.”
Deelnemers delen via vragenlijsten informatie over hun gezondheid, leefstijl en omgeving. Die gegevens worden aangevuld met objectieve metingen uit bloed- en andere lichaamsstalen, geanalyseerd door Labo Nuytinck. Dat is cruciaal, want 60 tot 70% van alle klinische beslissingen steunt op laboratoriumresultaten.
“Een onderzoek dat twintig jaar loopt, vraagt een uitzonderlijk hoge kwaliteit en consistentie van de analyses”, zegt Van Hauthem. “Dankzij onze jarenlange accreditatie volgens internationale kwaliteitsnormen kunnen we die betrouwbaarheid garanderen.” Volgens professor Marthe De Boevre schuilt net daarin de kracht van de Gezondheidsmonitor: de combinatie van hoogwaardige data, langdurige opvolging en wetenschappelijke expertise. “Zo kunnen we verbanden blootleggen die vandaag nog niet zichtbaar zijn en bijdragen aan betere preventie en gezondheidszorg.
Willen we de uitdagingen van de vergrijzing aanpakken, dan moeten we evolueren naar gezondheidszorg op maat.
Ivo Van Hauthem, Labo Nuytinck
Rijkdom aan data
De impact van de Gezondheidsmonitor reikt verder dan wetenschappelijk onderzoek. Met toestemming van de deelnemers en binnen een strikt ethisch kader kunnen de verzamelde gegevens ook innovatie stimuleren. “We bouwen een unieke databank op met kwalitatieve gezondheidsgegevens”, zegt professor Marthe De Boevre. “Dat creëert kansen voor ondernemingen om op een verantwoorde manier nieuwe toepassingen te ontwikkelen.”
Volgens Ivo ontstaat innovatie wanneer verschillende werelden samenwerken. “De combinatie van academische expertise en laboratoriumgeneeskunde levert nieuwe inzichten op die kunnen bijdragen aan betere gezondheidszorg en onderbouwde beleidskeuzes. Denk bijvoorbeeld aan nauwkeurigere referentiewaarden voor specifieke bevolkingsgroepen of leefomstandigheden.”
Ook in bedrijven groeit de aandacht voor preventie. “We zien steeds meer organisaties die gezondheid actief opnemen in hun beleid en initiatieven nemen om gezondheid dichter bij hun medewerkers te brengen”, besluit Van Hauthem.
Als we echt impact willen maken, moeten ook infrastructuur, onderwijs en beleid mee evolueren.
Marthe De Boevre, UGent
Gezondheidszorg van morgen
De echte kracht van de Gezondheidsmonitor zit in de lange termijn. Door 20.000 deelnemers gedurende twintig jaar op te volgen, willen de onderzoekers beter begrijpen hoe gezondheidsproblemen ontstaan én hoe ze vroeger kunnen worden opgespoord. "Binnen tien jaar zullen we mensen in onze groep hebben die bijvoorbeeld kanker, diabetes of obesitas hebben ontwikkeld," zegt Marthe De Boevre. "Dan kunnen we terugkijken: hoe was het in 2026 gesteld met die persoon?"
Volgens haar evolueert de gezondheidszorg steeds meer van reageren naar voorspellen. "De gezondheidszorg van de toekomst is gebaseerd op vier P's: preventie, participatie, personalisatie en predictie." De ambitie is om gezondheidsrisico's sneller te detecteren en mensen gerichter te begeleiden, nog vóór ziekte zich manifesteert. Tegelijk moeten de inzichten uit het onderzoek ook beleidsmakers helpen om beter onderbouwde keuzes te maken.
Voor Marthe bewijst het project wat mogelijk wordt wanneer onderzoek, gezondheidszorg, beleid en ondernemingen elkaar versterken. “Wat in Gent gebeurt, toont dat innovatie niet noodzakelijk uit grote internationale centra moet komen. Door de krachten van onderzoek, ondernemerschap en gezondheidszorg te bundelen, kunnen we vanuit een lokaal initiatief bijdragen aan oplossingen voor uitdagingen die wereldwijd spelen. We zijn een kleine regio maar het innovatiepotentieel is enorm”, besluit ze.
