Volgende week maandag 23 november trekken de vakbonden nog maar eens voor een nationale betoging door Brussel. Volgens hun eigen oproep willen ze daarmee protesteren tegen het huidige beleid. Dat er nog altijd geen concrete beleidsbeslissingen zijn in het kader van de nieuwe begroting, en dat er mogelijk tegen maandag zelfs geen regering meer is, lijkt daarbij geen bezwaar te zijn.
Daarnaast zijn er nog wel wat bedenkingen te maken bij de aanpak door de vakbonden:
1. Stakingskampioen ondanks één van de sterkste welvaarsstaten ter wereld
We hebben in België één van de meest gelijke inkomensverdelingen van Europa, bij de laagste armoedecijfers van Europa, één van de meest herverdelende welvaartsstaten, de vierde hoogste overheidsuitgaven van de industrielanden, de derde hoogste overheidsuitgaven voor onderwijs, zowat de minst flexibele arbeidsmarkt van Europa, bij de kortste loopbanen van Europa, de vierde hoogste brutolonen van Europa, de meest uitgesproken bescherming tegen inflatie onder de industrielanden, bij de laagste effectieve pensioenleeftijden van de industrielanden…
En toch zijn we stakingskampioen binnen Europa, en gaan de vakbonden maandag opnieuw betogen. Net zoals ze de voorbije jaren geprotesteerd hebben tegen zowat elke hervorming die de houdbaarheid van die welvaartsstaat op langere termijn moet versterken.
2. Het ‘alternatief’ van de vakbonden is geen ernstig alternatief
In reactie op de begrotingsonderhandelingen lanceerden de vakbonden een ‘alternatief’ dat in essentie neerkomt op een plan voor een dikke 20 miljard aan extra belastinginkomsten, vooral via extra belastingen op vermogen en ondernemen. Allicht niet toevallig pakte ook de PS al uit met een gelijkaardig voorstel. Met zo’n plan zou de totale belastingdruk in ons land (de totale belastinginkomsten in verhouding tot het bbp) doorstijgen tot de hoogste van alle industrielanden. Dat dat zou kunnen zonder belangrijke schade toe te brengen aan onze economie, wat de vakbonden insinueren, is een gevaarlijke illusie. Er is niet heel veel kapitaalvlucht nodig, of het vertrek van beloftevolle start- en scale-ups, of het terugschroeven van investeringen van multinationals om onze economie zwaar te raken.
3. Geen aandacht voor de economische omstandigheden
We zitten vandaag zeker niet in een diepe recessie, maar toch zijn de economische omstandigheden weinig geruststellend. Volgens de nieuwste vooruitzichten van de Europese Commissie zal de Belgische economie in de periode 2025-2028 groeien met minder dan 1% per jaar, de op twee na laagste groei in Europa. Tegelijkertijd zitten we tegen 2028 met het tweede grootste begrotingstekort van Europa (na Polen). De energieschok speelt ons parten (meer dan de meeste andere Europese landen), de hogere rente zal wegen op de investeringen, grote delen van onze industrie draaien ver onder normale capaciteit, en over 2026-2027 kijken we opnieuw aan tegen een gecumuleerde loonindexering van 8% (na al meer dan 30% loonkostenstijging in de periode 2019-2025). Maar daar trekken de vakbonden zich opmerkelijk weinig van aan. Zo gaan ze voor het loonoverleg voor 2027-2028 opnieuw voor sterkere loonstijgingen boven op de indexering.
De grootste bedreiging voor onze welvaartsstaat, en voor onze welvaart, op langere termijn is het stilvallen van de economische groei.
4. Waar blijft het plan voor een sterkere economie?
De grootste bedreiging voor onze welvaartsstaat, en voor onze welvaart tout court, op langere termijn is het stilvallen van de economische groei. Zonder economische groei kunnen we onze huidige welvaarsstaat onmogelijk overeind houden. Daarnaast is het ook zo dat minder dan de helft van de bevolking op actieve leeftijd in ons land vandaag in de privé werkt, met voorsprong het laagste van Europa.
Sterkere economische groei, onder meer via (veel) meer mensen aan het werk in de privé en via de brede uitrol van AI en digitalisering doorheen onze hele economie, zou dan ook de absolute prioriteit moeten zijn van iedereen die inzit met onze welvaart. Maar daarover blijft het vanuit vakbondshoek oorverdovend stil. Zoals hierboven al vermeld, het enige plan waar ze mee uitpakken, is een lange reeks extra belastingen.
Blijven staken en betogen, vooral om in essentie het status quo zoveel mogelijk te vrijwaren, is niet ernstig.
Het zou al lang duidelijk moeten zijn dat business-as-usual voor onze economie geen optie meer is. De onhoudbare budgettaire situatie, de te lage structurele economische groei en vooral een aantal grote trends zoals de demografische verschuiving, AI en de digitale revolutie, de duurzame transitie en de veranderende geopolitieke situatie vereisen ook in ons land een grondige aanpassing van onze economie, van ondernemingen, van werknemers, van overheden, van kennisinstellingen, van burgers… Blijven staken en betogen, vooral om in essentie het status quo zoveel mogelijk te vrijwaren, is niet ernstig.





