Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM): de meest gestelde vragen

Eerst en vooral dien je na te gaan of de goederen die je importeert onderhevig zijn aan de CBAM-verplichtingen. In principe is het zo dat de douane je op hoogte stelt of je CBAM-goederen importeert en de verplichtingen die daarmee gepaard gaan. Als je nog niet bent gecontacteerd kan je er vanuit gaan dat je niet CBAM-plichtig bent. Ook bedrijven die nu nog niet importeren vanuit een derde land, maar dat in de toekomst van plan zijn, zullen geïnformeerd worden. Mocht je geen bericht hebben ontvangen en je twijfelt of je al dan niet CBAM-plichtig bent kan je onderstaande lijst raadplegen en contact opnemen met de CBAM-autoriteit via info.cbam@health.fgov.be of 02 524 96 55.

Of je al dan niet CBAM-plichtig bent hangt af van de GN-codes die aan je goederen zijn toegewezen. Als je geïmporteerde goederen op onderstaande lijst staan, dan ben je CBAM-plichtig. CBAM is uitsluitend van toepassing op goederen met deze GN-codes. Geïmporteerde goederen met een GN-code die niet op de lijst staat, vallen niet onder CBAM, ook niet als er een CBAM-goed is in verwerkt. De vereenvoudigde lijst van de CBAM-producten vind je hieronder. Een meer gedetailleerde lijst vind je in bijlage 2 van de CBAM-verordening.

CBAM goederen:

• Aluminium
  • Tariefpost: 7601, 7603, 7604, 7605, 7607, 7608, 7610, 7612, 7614, 7616
  • Goederencode: 76090000, 76110000, 76130000
• Elektriciteit
  • Goederencode: 27160000
• Ijzer & staal
  • Hoofdstuk: 72 – Uitgezonderd van (7202 2, 7202 30 00, 7202 50 00, 7202 70 00, 7202 80 00, 7202 91 00, 7202 92 00, 7202 93 00, 7202 99, 7202 99 10, 7202 99 30, 7202 99 80, 72024)

  • Tariefpost: 7301, 7302, 7303, 7304, 7305, 7306, 7307, 7308, 7309, 7310, 7311, 7318, 7326

• Meststoffen
  • Tariefpost: 2814, 3102, 3105 (uitgezonderd 31056000)
  • Goederencode: 28080000, 28342100
• Chemische stoffen
  • Goederencode: 28041000

Uitzonderingen:

Er zijn enkele derde landen en gebieden die zijn uitgezonderd van de CBAM-verplichtingen omdat daar al een equivalent van de CO2-prijs van toepassing is. Dit geldt voor IJsland, Liechtenstein, Noorwegen, Zwitserland, Büsingen, Helgoland, Livigno, Ceuta en Melilla.

Drempel 50 ton

Tel het nettogewicht van al je CBAM-goederen per kalenderjaar op, over alle categorieën samen:

• Onder 50 ton: geen verplichtingen. Blijf het wel opvolgen tijdens het jaar.
• Boven 50 ton, of in de buurt: ga naar stap 3. Zodra je de drempel overschrijdt, telt alle import van dat jaar mee.

Als je zelf de douaneaangiften indient of gebruikmaakt van een directe douanevertegenwoordiger kun je direct doorgaan naar stap 3. In beide gevallen ben je als importeur zelf de CBAM-aangever. 

Als je samenwerkt met een indirecte douanevertegenwoordiger neem je best eerst contact op met hen aangezien zijn normaal gezien direct kunnen bevestigen of je geïmporteerde goederen al dan niet onder CBAM vallen. Bovendien kan de indirecte douanevertegenwoordiger optreden als CBAM-aangever op voorwaarde dat je bedrijf in Europa gevestigd is en zij hiermee instemmen. Indien ze niet akkoord gaan (wat hun volste recht is), word jij automatisch de CBAM-aangever. Ook als de indirecte douanevertegenwoordiger niet akkoord gaat, is het wel hun plicht je te informeren over de CBAM-goederen die je importeert en de bijhorende wettelijke verplichtingen. Als je buiten de EU gevestigd bent, fungeert de indirecte douanevertegenwoordiger altijd als de CBAM-aangever. 

Het is belangrijk om hier te benadrukken dat de CBAM-aangever verantwoordelijk is voor de juistheid van de gegevens in het CBAM-rapport. Als deze gegevens onjuist zijn, kan de CBAM-autoriteit (FOD Volksgezondheid) de CBAM-aangever aanspreken en hem de mogelijkheid bieden om de gegevens te corrigeren via een correctieprocedure.

Kan een andere derde partij fungeren als CBAM-aangever? 

Neen, enkel de importeur en de indirecte douanevertegenwoordiger kunnen toegang krijgen tot het CBAM-overgangsregister en de nodige CBAM-rapporten indienen. Consultants of andere neutrale partijen kunnen dus niet fungeren als CBAM-aangever. 

De volgende stap die je dient te ondernemen is het verzamelen van informatie bij de CBAM-producent. Vergeet hierbij de voorlopers niet in de waardketen, die gegenereerde uitstoot bij die producten is ook van tel. De belangrijkste gegevens die je nodig hebt zijn de ingebedde emissies. 

Welke gegevens heb je nodig?

Ingebedde emissies: 

De ingebedde emissies bestaan uit drie soorten emissies: 

• De directe emissies die vrijkomen bij het productieproces en bij de productie van warmte die wordt gebruikt in het productieproces, onafhankelijk van de locatie van de productie van deze warmte.
• De indirecte emissies die vrijkomen bij de productie van elektriciteit die gebruikt wordt in het productieproces, onafhankelijk van de locatie van de productie van deze elektriciteit

Krijg je geen data? Dan gebruik je de standaardwaarden van de Commissie. Die liggen hoger en krijgen een opslag die oploopt: 10% in 2026, 20% in 2027 en 30% vanaf 2028. Deze kan je hier downloaden. Ze zijn vastgelegd per land van oorsprong en per GN-code. Je zoekt dus de combinatie van je product en het land waar het gemaakt werd. De waarde staat in ton CO₂ per ton product.

De Europese Commissie heeft voor de definitieve fase een reeks guidance-documenten gepubliceerd voor producenten buiten de EU (augustus 2026). Ze bevatten onder meer een korte gids, de berekeningsmethoden voor ingebedde emissies en een document per sector, zoals ijzer en staal of aluminium. Het is aangewezen om je leveranciers op deze documenten te wijzen, zodat zij de juiste emissiedata kunnen aanleveren.

Vanaf 1 februari 2027 zal je CBAM-certificaten kunnen aankopen. Op dat moment opent het gemeenschappelijk centraal platform, en dan kan je meteen certificaten kopen voor je import van 2026. Vanaf dan kan je het hele jaar door kopen.

Eén belangrijke kanttekening vooraf: de gedetailleerde regels zijn nog niet definitief. De Commissie legde in juli 2026 een ontwerp ter consultatie voor, en feedback was mogelijk tot 6 augustus 2026. Voor zover ik kon nagaan, is de verordening nog niet definitief aangenomen. Details kunnen dus nog veranderen.

Wie waar en wanneer? 

• Wie mag kopen: alleen erkende CBAM-aangevers.
• Van wie koop je: van de lidstaat waar je gevestigd bent. Voor Belgische bedrijven is dat de federale staat, die België op het platform vertegenwoordigt.
• Wanneer: vanaf 1 februari 2027. Je kan dan het hele jaar door kopen.
• Hoeveel: er is geen beperking op het aantal. De lidstaten verkopen zonder kwantitatieve limieten.

Twee systemen die samenwerken

1. Je dient een aankoopverzoek in in het CBAM-register. Je geeft aan hoeveel certificaten je wil kopen, tussen 1 en 99.999 per verzoek.
2. Het verzoek gaat naar het centraal platform. Een ingediend verzoek kan je niet meer wijzigen. Je kan het alleen intrekken zolang je nog niet betaald hebt.
3. Je betaalt in euro. Andere munten zijn niet mogelijk, zodat er geen wisselkoersrisico is.
4. De certificaten komen pas op je rekening in het CBAM-register nadat de betaling bevestigd is. Elk certificaat krijgt een uniek nummer.

Wat kost het? 

• De prijs per certificaat: die hangt af van het jaar waarin je importeerde.
  • Voor de import van 2026: je betaalt de kwartaalprijs van het kwartaal waarin je de goederen invoerde, ook al koop je pas in 2027
    • De CBAM-certificaatprijs per ton CO₂ was €75,36 in Q1 2026, €75,28 in Q2 en €82,32 in Q3. De prijs voor Q4 volgt op 4 januari 2027. 
  • Voor de import vanaf 2027: de Commissie publiceert elke week een prijs.
• De servicekost: €0,05 per certificaat, om het platform te financieren. Die wordt bij de aankoop aangerekend. Er mogen geen andere kosten bijkomen.

Voorbeeld: 50 certificaten voor de import van Q3 2026 kosten 50 × €82,32, plus 50 × €0,05, dus samen €4.118,50.

Te veel gekocht? 

• Je kan de lidstaat vragen om overtollige certificaten terug te kopen.
• Je mag maar één terugkoopverzoek per jaar indienen, uiterlijk op 31 oktober. Een ingediend verzoek kan je niet wijzigen of intrekken.
• Er is een maximum op wat je kan laten terugkopen. Dat is gekoppeld aan de minimale aankoopverplichting van 50%.
• Uitzondering: kocht je certificaten omdat je verwachtte boven 50 ton te gaan, en bleef je er toch onder? Dan worden al die certificaten op jouw verzoek teruggekocht.
• Certificaten die op 1 november nog op je rekening staan, worden zonder vergoeding geschrapt. Te veel kopen kost je dus geld als je niet tijdig om terugkoop vraagt.

Kwartaalverplichting

De kwartaalverplichting is in feite een verplicht voorschot. Je mag niet wachten tot het einde van het jaar om al je certificaten te kopen. Doorheen het jaar moet je al minstens de helft betaald hebben van wat je tot dan toe verschuldigd bent. Op vier vaste momenten wordt je rekening in het CBAM-register gecontroleerd: 31 maart, 30 juni, 30 september en 31 december. Op elk van die data stel je jezelf de vraag: hoeveel certificaten ben ik verschuldigd voor alles wat ik sinds 1 januari heb ingevoerd? Van dat aantal moet je er minstens de helft al gekocht hebben en op je rekening hebben staan. Op elk van die data stel je jezelf de vraag: hoeveel certificaten ben ik verschuldigd voor alles wat ik sinds 1 januari heb ingevoerd? Van dat aantal moet je er minstens de helft al gekocht hebben en op je rekening hebben staan.

Praktische tip voor bedrijven

• Koop gespreid, bijvoorbeeld per kwartaal, in lijn met de kwartaalverplichting. Zo hoef je niet in één keer een groot bedrag vast te zetten.
• Zorg dat je betaling op tijd binnen is. De certificaten moeten op je rekening staan vóór elke kwartaalcontrole en vóór de inleverdatum van 30 september.
• Koop niet te veel. De terugkoop is beperkt, en ongebruikte certificaten vervallen.
• Er is geen handel tussen bedrijven. Je kan certificaten niet aan een ander bedrijf doorverkopen of van een ander bedrijf kopen.

Eén keer per jaar dien je in het CBAM-register een aangifte in over alle CBAM-goederen die je het vorige kalenderjaar hebt ingevoerd. Daarin vermeld je:

• hoeveel ton je van elk product hebt ingevoerd,
• hoeveel CO₂ daarin zit, op basis van werkelijke data of van standaardwaarden,
• bij werkelijke data: het verificatierapport van een geaccrediteerde verificateur,
• hoeveel certificaten je moet inleveren, na aftrek van de aanpassing voor gratis rechten en van een eventuele CO₂-prijs die al in het land van productie betaald werd.

De deadline is 30 september. De eerste aangifte, over de import van 2026, moet dus binnen zijn op 30 september 2027.

De jaarlijkse aangifte dien je online in via het CBAM-register van de Europese Commissie, in het portaal voor aangevers. Daar lever je ook je certificaten in. Je krijgt toegang tot dat register zodra je erkend bent als CBAM-aangever.

Meer info en de link naar het register vind je op de registerpagina van de Commissie. Met praktische vragen kunnen Belgische bedrijven terecht bij de FOD Volksgezondheid, Leefmilieu: info.cbam@health.fgov.be of klimaat.be/cbam.

Dan gebruik je de standaardwaarden van de Europese Commissie. Dat is volledig toegelaten, en je hebt er geen verificatie voor nodig.

Er is wel een nadeel: standaardwaarden liggen bewust hoger dan de gemiddelde werkelijke uitstoot. Er komt bovendien een opslag bovenop, die elk jaar stijgt: 10% in 2026, 20% in 2027 en 30% vanaf 2028. Je betaalt dus meestal meer dan met echte data, en dat verschil groeit.

De standaardwaarden zijn vastgelegd per land van oorsprong en per GN-code. Je vindt ze in het Excel-bestand op de guidance-pagina van de Commissie.

Wat kan je doen?

• Bezorg je leverancier de nodige informatie. De Commissie publiceerde in augustus 2026 guidance-documenten voor producenten buiten de EU, met onder meer een korte gids en documenten per sector. Vertalingen, onder meer naar het Chinees, Vietnamees en Turks, zijn aangekondigd.
• Leg het contractueel vast. Neem in nieuwe of hernieuwde contracten op welke data de leverancier levert, wanneer, en wie ze laat verifiëren.
• Maak de rekensom. Laat je leverancier zien hoeveel CBAM-kost hij jou bespaart met echte data. Dat is vaak een sterk argument.
• Overweeg andere leveranciers. Een leverancier die wél geverifieerde data levert, kan ondanks een hogere aankoopprijs uiteindelijk goedkoper uitvallen.

Kort: zonder data val je terug op de standaardwaarden. Dat mag, maar het wordt elk jaar duurder. Investeren in betrouwbare data van je leveranciers loont.

Er zijn drie manieren om dat na te gaan.

1. Vraag het verificatierapport op
Werkelijke data mag je alleen gebruiken als ze geverifieerd zijn door een geaccrediteerde verificateur. Die controleert de cijfers bij de fabriek zelf. Vraag dus altijd het verificatierapport, niet alleen de cijfers. Zonder rapport moet je de standaardwaarde gebruiken.

2. Controleer de verificateur
Ga na of hij effectief geaccrediteerd is door een nationale accreditatie-instantie in de EU en geregistreerd staat in het CBAM-register. Voorbeelden zijn Bureau Veritas, SGS, RINA en Intertek. Vraag gerust het accreditatiecertificaat op.

3. Doe een eigen check
Vergelijk de cijfers met de standaardwaarde en de benchmark voor dat product. Ligt de uitstoot opvallend lager dan wat een zuinige Europese fabriek haalt? Dan is extra uitleg nodig.

Tip: leg in je contract met de leverancier vast welke data hij levert, wie ze verifieert en wat er gebeurt als ze niet kloppen.

Belangrijk: als importeur ben jij verantwoordelijk. Twijfel je, gebruik dan de standaardwaarde. Dat is duurder, maar juridisch veilig.

De berekening draait om één vraag: voor hoeveel CO₂ moet je betalen? Dat bepaal je in vier stappen. We nemen als voorbeeld een bedrijf dat in het derde kwartaal van 2026 100 ton staal invoert. (De uitstootcijfers zijn fictief, ter illustratie.)

Stap 1: Hoeveel CO₂ zit er in je product?
Eerst bepaal je hoeveel CO₂ er vrijkwam bij de productie van het staal. Het liefst gebruik je de werkelijke cijfers van je leverancier. Heb je die niet, dan gebruik je de standaardwaarde van de Europese Commissie, die bewust hoger ligt.

Voorbeeld: de standaardwaarde is 2,5 ton CO₂ per ton staal. 100 ton × 2,5 = 250 ton CO₂.

Stap 2: Hoeveel korting krijg je?
Europese staalfabrieken krijgen nog een groot deel van hun CO₂-rechten gratis. Om eerlijk te blijven, krijgen importeurs dezelfde korting. Die is gebaseerd op wat een zuinige Europese fabriek uitstoot, de benchmark. In 2026 krijg je 97,5% daarvan als korting.

Voorbeeld: de benchmark is 1,4 ton CO₂ per ton staal. 100 ton × 1,4 × 97,5% = 136,5 ton CO₂ korting.

Stap 3: Voor hoeveel CO₂ moet je betalen?
Je trekt de korting af van de uitstoot. Voor elke ton CO₂ die overblijft, heb je één certificaat nodig.

Voorbeeld: 250 – 136,5 = 113,5 certificaten.

Stap 4: Wat kost dat?
Je vermenigvuldigt het aantal certificaten met de certificaatprijs van het kwartaal waarin je de goederen invoerde. Daar komt een kleine servicekost van €0,05 per certificaat bij.

Voorbeeld: 113,5 × €82,32 (prijs Q3 2026) = ongeveer €9.343.

De standaardwaarden en benchmarks voor je eigen product vind je in de Excel-bestanden op de guidance-pagina van de Commissie.

De wettelijke verplichting blijft altijd bij de importeur, als erkende CBAM-aangever. De kost kan je wel commercieel doorrekenen: aan je klanten via je verkoopprijs, of aan je leverancier via onderhandelingen. Bij levering DDP is de leverancier zelf de importeur en draagt hij de CBAM-verplichting. Neem in je contracten een CBAM-clausule op die bepaalt wie de kost draagt, wat er gebeurt als de leverancier geen of foute data levert, en hoe de prijs aangepast wordt als de CBAM-kost stijgt. Laat die clausules nakijken door een jurist.

Ja. CBAM is van bij het begin opgezet als een systeem dat kan groeien, en er liggen al concrete plannen op tafel.

1. De uitbreiding naar afgewerkte producten vanaf 2028
Europa onderhandelt momenteel over een uitbreiding naar afgewerkte producten met veel staal of aluminium, zoals machineonderdelen, voertuigonderdelen en huishoudtoestellen. Het voorstel van de Commissie telt ongeveer 180 producten, dat van het Parlement 457. Een akkoord wordt tegen eind 2026 verwacht, met een start op 1 januari 2028.

Voorbeelden:

• Voertuigonderdelen: autodeuren, versnellingsbakken, onderdelen voor aanhangwagens en voor spoorwegmaterieel
• Huishoudtoestellen: wasmachines, koelkasten en diepvriezers, kachels en fornuizen
• Huishoud- en sanitaire artikelen van staal of aluminium: gootstenen, badkuipen, keukengerei
• Machines: pompen, compressoren, filters, sproei-installaties
• Hef- en transportmateriaal: kranen, takels, vorkheftrucks, liften
• Bouwmaterialen en constructies: geprefabriceerde gebouwen, steigers, buizen en pijpen
• Metalen onderdelen: scharnieren, beslag, beugels, veren, kettingen, draadproducten
• Industriële onderdelen: cilinders, industriële radiatoren, gietmachines
• Metalen meubelen
• Bepaald schroot van staal en aluminium

2. Een jaarlijkse herziening van de productlijst
De Raad wil dat de Commissie vanaf 2028 elk jaar rapporteert welke bijkomende producten onder CBAM zouden moeten vallen. Als dat in het akkoord komt, kan de lijst stap voor stap verder groeien.

3. Nieuwe sectoren op langere termijn
De CBAM-verordening voorziet in een brede herziening. Daarin wordt onder meer bekeken of ook andere sectoren onder CBAM kunnen vallen, zoals organische chemicaliën, polymeren (kunststoffen) en transportdiensten. Daarover is nog niets beslist.

4. De drempel kan ook wijzigen
De drempel van 50 ton wordt jaarlijks door de Commissie geëvalueerd. Het doel is dat 99% van de ingevoerde uitstoot binnen CBAM blijft vallen.

Wat betekent dit voor bedrijven?
Ook wie vandaag buiten CBAM valt, doet er goed aan de evolutie op te volgen. Vooral bedrijven die producten met veel staal of aluminium invoeren, of grondstoffen uit de chemie- of kunststofsector, kunnen in de toekomst geraakt worden.