Vanaf mei volgend jaar voert België een wegenvignet in voor voertuigen tot 3,5 ton. Daarmee wordt ons land het achtste EU-land dat voor zo'n vignet kiest. Maar wat betekent het wegenvignet voor jou?
Voor wie geldt het wegenvignet en op welke wegen?
Vanaf 1 mei 2027 wordt een wegenvignet ingevoerd voor het hele land. Het wegenvignet dat in het federale regeerakkoord oorspronkelijk werd aangekondigd voor buitenlandse weggebruikers, wordt uiteindelijk ingevoerd voor alle weggebruikers met een voertuig tot 3,5 ton maximaal toegelaten gewicht.
Het wegenvignet is nodig voor wie gebruik maakt van de autosnelwegen, autosnelwegenringen en overige gewestwegen, maar niet voor de lokale wegen. Welk statuut een weg precies heeft is niet altijd duidelijk voor de weggebruiker. Voka vraagt daarom om kaarten ter beschikking te stellen met een aanduiding van de vignetplichtige wegen, zoals ook voor de kilometerheffing voor vrachtwagens bestaat.
Voor motorfietsen, autocars en tractoren is er geen vignet nodig. Er is ook een vrijstelling voor gehandicapten en de voertuigen van hulpdiensten.
Het niet vrijstellen van emissievrije voertuigen ziet Voka als een rem op de vergroening.
De tarieven van het wegenvignet
Het tarief wordt bepaald op basis van het type weg enerzijds en de Euronorm van het voertuig anderzijds.
Tarief voor een jaarvignet:
Bij een jaarvignet is gedeeltelijke terugbetaling mogelijk, wanneer de nummerplaat van het voertuig geschrapt wordt in de loop van het jaar.
Naast een jaarvignet kan ook een vignet gekocht worden voor een gebruiksperiode van een dag, tien dagen, een maand en twee maanden:
De tarieven worden jaarlijks geïndexeerd vanaf 1 mei 2030. Het wegenvignet is geldig vanaf een zelf te kiezen startdatum voor de gekozen periode. Een gebruiksrecht met een duurtijd van een dag is geldig voor een periode van 24 uur te rekenen vanaf het moment van aankoop of het gekozen startmoment.
1. Aankoopprocedure, controle en boetes
De aankoop van het vignet zal digitaal gebeuren via een gemeenschappelijk platform voor de verschillende gewesten. Het vignet moet worden aangekocht door de persoon op wiens naam het voertuig is ingeschreven. In geval van niet-betaling is de feitelijke bestuurder van het voertuig hoofdelijk gehouden tot betaling van het vignet.
Voka pleit wel voor grote vlootbeheerders voor een bulkregistratie om de administratieve last te beperken. Belangrijk voor vlootbeheerder is ook dat de wijziging/vervanging van voertuigen vlot kan verlopen net als de afhandeling van boetes en beroepsprocedures, terugbetalingen…
Controles gebeuren via ANPR-camera’s en mobiele teams. Bij een eerste overtreding bedraagt de boete 70 euro, bij een tweede 140 euro en vanaf de derde 210 euro.
2. Nieuwe tarievenformule verkeersbelasting ter compensatie
Door een hervorming van de verkeersbelasting wordt voor bepaalde weggebruikers de extra kost van het wegenvignet gecompenseerd. Dit geldt echter niet voor iedereen en is sterk afhankelijk van het type voertuig. Gewicht en CO₂-uitstoot zijn hierbij bepalend. Voor voertuigen met een cilinderinhoud van 2400 cc of meer geldt bovendien een extra verhogend factor, net als voor dieselvoertuigen met een euronorm lager dan euro 6.
De nieuwe tarieven van de verkeersbelasting gelden vanaf 1 januari 2027. Omwille van rechtszekerheid worden al ingeschreven voertuigen niet onderworpen aan de nieuwe tariefstructuur, tenzij de belastingplichtige daar zelf voor kiest omdat het nieuwe tarief gunstiger is. Eenvoudiger zou evenwel zijn om automatisch het meest gunstige tarief toe te passen, meent Voka. Laten we in de fase van ontwerpregelgeving al denken aan administratieve vereenvoudiging. Er zal ook een overgangsregeling zijn voor voertuigen die al besteld zijn, maar pas na 31 december geleverd worden.
Voor emissievrije voertuigen blijft het forfaitair bedrag (107,16 euro) van toepassing dat sinds 1 januari 2026 van toepassing is op nieuw ingeschreven voertuigen. Ook de vrijstelling van BIV (Belasting op Inverkeerstelling) werd op 1 januari 2026 opgeheven. De BIV bedraagt sindsdien 61,50 euro. Het wegenvignet komt daar nu nog bovenop. Dit kan een rem zetten op de verdere vergroening van de vloot.
Hybride voertuigen vallen wel onder de nieuwe formule van de verkeersbelasting. Op de parameter gewicht scoren zij slecht, omdat ze zowel het gewicht van de batterijen, als dat van een brandstofmotor en brandstoftank meedragen. Heel wat nieuwe hybride voertuigen zullen hierdoor zwaarder belast worden dan hun fossiele tegenhangers. . Op dat vlak worden volgens Voka duidelijk kansen gemist om de vergroening van de vloot te stimuleren. De fiscale druk op wie wil vergroenen stijgt, terwijl net extra stimulansen nodig zijn, daarmee wordt het behalen van de klimaatdoelstellingen voor mobiliteit verder bemoeilijkt.
Leasingvoertuigen blijven belast onder de oude formule van de jaarlijkse verkeersbelasting.
Voor lichte vracht is er een verlaging van het basisbedrag met 30%, die zowel zal gelden voor nieuwe voertuigen als voor al ingeschreven voertuigen. Voor vrachtvoertuigen die 100% voor de uitoefening van het beroep worden ingezet, mag het vignet voor 100 procent fiscaal worden ingebracht als onkosten.
3. Geen aanpak van de files, wel oormerking meerinkomsten
Voka is altijd blijven pleiten voor een slimme kilometerheffing variabel naar plaats, tijd en milieukenmerken, om zo de files te kunnen aanpakken en groene voertuigen te stimuleren en dit in combinatie met een compensatie via de diverse belastingen op verkeer. Dat niet gegrepen wordt naar de invoering van een slimme kilometerheffing is een gemiste kans om aan mobiliteitssturing te doen.
Uit het Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen blijkt dat slechts 27,5% van alle verplaatsingen werk- of schoolgerelateerd zijn. Het merendeel van de verplaatsingen gebeurt in de vrije tijd, waardoor er veel ruimte voor gedragssturing is. Hier laten we kansen op mobiliteitswinst liggen.
Positief is dat eventuele meerinkomsten uit het wegenvignet geoormerkt worden en in beginsel geïnvesteerd worden in weginfrastructuur en onderhoud. Gelet op onze snel verouderende infrastructuur is dat geen overbodige luxe. Voka pleit er al jaren voor dit principe ook toe te passen voor de inkomsten uit de kilometerheffing voor vrachtwagens.
Tot slot rijst de vraag naar de potentiële impact op grensarbeid en het risico op het ontstaan van sluipverkeer via lokale wegen, vooral in grensregio’s.
Bovenstaand overzicht is onder voorbehoud van definitieve goedkeuring. Aanpassingen zijn niet uit te sluiten. Zo moet onder meer nog advies worden ingewonnen bij de Raad van State.
