HITT Me, met Hilde en Jan Jaap — #4: Pascal Verdonck over de driehoek die gezondheidszorg betaalbaar maakt

Bekijk hier het volledige gesprek op YouTube

Of beluister hier de reeks op Spotify

"Gezondheid is niet alleen fysiek welzijn. Gezondheid staat voor mentaal welzijn, fysiek welzijn en ook je goed voelen in je omgeving", opent Pascal Verdonck de vierde aflevering van HITT Me. "We hebben dat eigenlijk leren inzien door de coronaperiode. Ingenieurs waren altijd bezig met het fysieke, de mens 'repareren' met technologie. Maar we hebben ingezien dat we veel meer aandacht moeten hebben voor de mentale mens. Dat hebben we flink onderschat."

Die verschuiving naar een meer integrale kijk op de mens waarbij niet het orgaan maar de hele persoon centraal staat, is voor Verdonck de fundamentele verandering die de gezondheidszorg de komende decennia zal doormaken.

Om die complexe wereld te vatten, werkt Verdonck met een eigen model. "Als ingenieur redeneer ik graag in een driehoek (lacht). In het midden staat de burger of de patiënt. En de drie krachten aan de hoeken zijn het aanbod van technologie en wetenschap, de beperkte financiële middelen, en wat we vroeger ethiek noemden en nu duurzaamheid. Tussen die drie krachten moet voortdurend een evenwicht gevonden worden, of je nu minister van Volksgezondheid bent of een individu dat voor zijn ouders zorgt."

"Die driehoek is nooit af", benadrukt hij. "Het is in voortdurende evolutie. En wat mijn collega-ingenieurs en techneuten onderschatten, is dat hoe meer technologie er is, hoe meer empathie en aandacht voor het menselijke we nodig hebben om dat te compenseren."

Tussentitel

"Is technologie in de zorg pas waardevol is als ze toegankelijk wordt voor iedereen?", vraagt Jan Jaap zich af. "Dat vraagt tijd", antwoordt Pascal. "Ik vergelijk het met de veiligheidsgordel. Men aanvaardt dat die technologie eerst in Formule 1 zat, daarna in Duitse wagens en nu in alle wagens. Maar men aanvaardt niet dat medische technologie eerst bij een beperkte groep beschikbaar is vooraleer ze democratiseert. Dat is een misvatting. Het mag niet als argument gebruikt worden om niet te investeren, maar je hebt wel de verplichting om het financieel haalbaar te maken voor iedereen."

"Dat zie je ook in wearables en slimme meettoestellen die vroeger alleen in ziekenhuizen beschikbaar waren. Nu kan je thuis continu je bloeddruk, je temperatuur, je fysiologische parameters meten zonder dat je naar een scanner moet. Die democratisering van technologie zorgt er op lange termijn voor dat mensen sneller doorhebben wanneer er iets niet in orde is. Niet reactief, maar proactief."

De nulde lijn

In het klassieke zorgmodel is de huisarts de eerste lijn en het ziekenhuis de tweede. "Ik wil graag een nieuwe laag introduceren. De echte vernieuwing is de nulde lijn. Dat is de burger zelf, omringd door data en technologie, die al veel weet voordat hij naar de huisarts gaat." Maar hij nuanceert meteen. "De complexiteit van die data is zo groot dat je altijd mensen nodig hebt die assisteren bij de interpretatie. Zoals in de bankwereld. Sommigen doen alles digitaal autonoom, anderen nemen een vertrouwenspersoon mee. Dat zal in de gezondheidszorg niet anders zijn."

"De huisarts blijft cruciaal, maar de rol verandert. Iemand die je kent en je vertrouwt, die alles weet zonder dat je alles opnieuw moet uitleggen."

"Volgens mij is de toekomst van de zorg waardegedreven. Waarde in de economie betekent kwaliteit over de kost. En kwaliteit in de zorg is je resultaat, maar ook de ervaring van de burger. Ben ik met respect behandeld? Was er aandacht voor mij als mens? Die combinatie van effectiviteit en efficiëntie, gefaciliteerd door technologie, moet leiden tot betere zorg voor meer mensen tegen lagere kosten."

Maar hij waarschuwt voor naïef optimisme over preventie als financiële oplossing. "Men denkt dat als mensen gezonder leven, de gezondheidszorg financieel gered is. Dat is fout. De grootste kost voor de gezondheidszorg is het laatste levensjaar van een mens, ongeacht de leeftijd. Preventie is waardevol, maar het lost het financieringsprobleem niet op. Het stelt het uit."

Gent als wereldspeler in health

"Hoort deze regio nog altijd bij de wereldtop?", vraagt Jan Jaap plots. "Oost-Vlaanderen is een centraal punt in het innoverende België. Academische centra, hogescholen, leidinggevende ziekenhuizen, ze liggen allemaal vlak bijeen" ,aldus Pascal. "De combinatie van biotech, medtech en deep tech die hier aanwezig is, is wereldwijd sterk. Maar de perceptie dat we de beste zorg hebben en het sterkst zijn in klinische studies, daar moeten we nederig over zijn. Daar zijn we iets te zelfbewust geweest. Dat kan je ook wat arrogantie noemen."

"De kennis en technologie die hier aanwezig zijn, moeten niet alleen in het Wintercircus of lokale hubs blijven hangen. Die start-ups en scale-ups moeten werkelijk internationaal gaan schalen, via een netwerk van ziekenhuizen wereldwijd. Dat is innovatie: niet alleen de kennis hebben, maar het implementeren met toegevoegde waarde."