HITT Me, met Hilde en Jan Jaap — #3: Thomas Vanderbeke over hoe automatisatie in de industrie werkgelegenheid niet in het gedrang brengt

Bekijk hier het volledige gesprek op YouTube

Of beluister hier de reeks op Spotify

Oost-Vlaanderen is vandaag een van de meest competitieve regio's van Europa. Maar dat was zeker niet altijd zo. En het blijft niet vanzelf. Daarom schreef Voka Oost-Vlaanderen het boek HITT — Health, Industry & Technology Tomorrow, een strategische toekomstvisie voor Gent en Oost-Vlaanderen met als horizon 2050. Een kompas voor ondernemers, beleidsmakers, wetenschappers en iedereen die gelooft dat de toekomst maakbaar is.

Rond dat boek bouwden Hilde Schuddinck en Jan Jaap Van der Wal een podcastreeks: HITT Me. Acht afleveringen en evenveel gasten en thema's: van de geschiedenis tot de arena's, hefbomen en afspraken waar het boek aan is opgehangen. Elke aflevering één centraal gesprek, met Jan Jaap als geïnteresseerde host en Hilde als sidekick.

In deze derde aflevering ontvangen ze Thomas Vanderbeke, derde generatie aan het hoofd van Bekina uit Kluisbergen. Een familiebedrijf dat laarzen maakt, maar veel meer is dan dat alleen.

Van ceo naar bestuurder

Thomas Vanderbeke groeide op tussen de machines van Bekina, het bedrijf dat zijn grootvader in 1962 oprichtte in Kluisbergen. De keuze voor het familiebedrijf lag voor de hand, maar Thomas nuanceert dat meteen. "Als oudste van twee was het vrij snel duidelijk dat dit mijn bestemming was. Ik heb daar nooit echt aan getwijfeld. Maar de rol die ik uitoefen ten opzichte van het familiebedrijf heb ik wel bijgesteld. Ik ben een tijdje ceo geweest en heb twee jaar terug de keuze gemaakt om vooral bestuurder te zijn en een stuk een pioniersrol aan te nemen als het aankomt op technologieën en markten."

Vandaag stelt Bekina 130 mensen te werk in Kluisbergen en haalt het bedrijf 40 miljoen euro omzet per jaar. De laarzen, inmiddels polyurethaanlaarzen in plaats van de rubberlaarzen waarmee grootvader begon, worden verkocht in meer dan zeventig landen. Van Duitsland tot Chili, van Australië tot Japan.

30 jaar voor op Japan

De productie blijft in Kluisbergen. "Dat is ook strategisch gekozen. We hebben altijd gestreefd naar producten met een hoge toegevoegde waarde en een sterke automatisatiegraad doorgevoerd. Daardoor zijn we in staat om hier in Oost-Vlaanderen te produceren. Hadden we dat niet gedaan, dan gingen we misschien de weg gevolgd hebben van andere productiebedrijven die naar Oost-Europa of zelfs China zijn gegaan."

"Mensen denken dan altijd dat dat gepaard gaat met jobverlies. Maar dat is niet altijd zo. Het is dankzij het automatiseren dat we erin slagen om hier werkgelegenheid te behouden. En de mensen zelf zijn vragende partij om bepaalde repetitieve of belastende taken niet meer zelf te doen. We evolueren van doe-werk naar kijkwerk, waarbij de operator eerder een controlerende rol heeft. Dat belet niet dat er meer mensen aan de slag zijn."

De belangrijkste les die Thomas uit zijn carrière meeneemt is verrassend eenvoudig. "Ik ben na mijn studies direct in het familiebedrijf gegaan, wat een evidente stap was. Maar achteraf bleek dat ik met een te beperkte blik op de wereld was binnengegaan. De belangrijkste les is om over de muur te kijken. Door beurzen te bezoeken buiten onze sector, door verre landen zoals Zuid-Amerika of Azië te gaan bekijken hoe zaken op een andere manier gemaakt worden."

"Dat over-het-muurtje-kijken levert ook soms opportuniteiten op. In Japan ontdekte ik dat de standaard werklaarzen er dertig jaar achterlopen op wat Bekina in petto heeft. Het comfort dat Japanners aan hun voeten ervaren als ze in natte en koude omstandigheden werken, is wat wij al dertig jaar veel beter doen. Het maakt dat we wel op wereldvlak goed bezig zijn. In Chili, waar Bekina in 2007 voorzichtig een voet aan wal zette, verkopen we nu meer laarzen dan in België."

Liever fabriek dan huis als buur

Willen we relevant blijven met onze industrie, is er ook een herindustrialisering nodig. Daar pleit HITT ook voor. "Als je ziet wanneer bedrijven in de media komen omdat ze afslanken of sluiten, dan stel ik vast dat het vaak grotere bedrijven zijn die financieel gestuurd worden en heel rationeel zeggen: stop, we gaan elders produceren. Ik geloof dat Oost-Vlaanderen sterk kan inzetten op familiaal ondernemerschap. Je merkt dat je dan een sterk netwerk krijgt. Daar zit meer passie achter, meer engagement, meer emotie. Waardoor niemand zomaar een streep trekt door honderden jobs."

Dat familiaal engagement vertaalt zich ook naar de buurt. "De fabriek in Kluisbergen ligt middenin de dorpskern, omringd door woningen. We hebben er een persoonlijk doel van gemaakt om daar iets positiefs van te maken. Ik heb voor mezelf de uitdaging aangegaan om ervoor te zorgen dat de fabriek dermate groen ingekaderd is, dat de buren eigenlijk liever een fabriek aan hun achterdeur hebben dan een andere woning. En dat lukt aardig."

Nood aan gelijk speelveld

Op de vraag of regelgeving de industrie hindert, antwoordt Thomas genuanceerd. "Milieuregelgeving is nodig en terecht. Ik herinner me als kind dat zure regen een probleem was. Het is maar omdat er regelgeving was dat er op vandaag terug gezonde bossen zijn in West-Europa." Maar hij stelt wel een voorwaarde. "Ik vind het logisch dat de overheid corrigerend ingrijpt als producten die elders geproduceerd worden andere normen hanteren. Als die de Europese grenzen binnenkomen, moet er een level playing field gecreëerd worden. En dat gebeurt vandaag onvoldoende."

En de toekomst van het familiebedrijf zelf? "Mijn zoon krijgt de kans om ooit op te volgen, maar zonder dwang. Voor mij is het belangrijk dat het een familiebedrijf is in de zin van eigenaarschap en aansturing. Maar ik geef mijn zoon een zekere vrijheid om zijn keuze te maken. De liefde voor het product zit er al in. Ik weet nog dat hij acht jaar was en ik hem zijn eigen laarzen heb laten maken op onze machine. Ik zag zo de trots in zijn ogen. Toch een bijzonder moment."