Een groep geëngageerde studenten uit het Leuvense die actief was in progressief groene kringen, daar liggen de wortels van Ecopower.
Een groep geëngageerde studenten uit het Leuvense die actief was in progressief groene kringen, daar liggen de wortels van Ecopower. Na de Tsjernobyl-ramp klinkt de stem van de antikernbeweging plots heel luid. Ergens tegen zijn is één ding. Maar, zo dacht de groep, er moet ook een alternatief zijn. Dat werd Ecopower; het schoot uit de startblokken in 1991 als organisatie die volledig gedragen werd door vrijwilligers. In 1999 werd het eerste windproject ontwikkeld in Eeklo en vier jaar later startte Ecopower als stroomleverancier en kwam de eerste medewerker in dienst. Vandaag telt de sterk geprofessionaliseerde burgercoöperatie 55 medewerkers, 29 windturbines, 300 grote zonnedaken en 72.000 leden.
Visionair Eeklo
Niet een windmolen, maar een watermolen was de bakermat van Ecopower. In Rotselaar bouwden de oprichters de oude molen en aanpalende ruïne om tot een cohousingproject avant la lettre, waar ook lokale stroom werd geproduceerd met de kleine waterkrachtcentrale in de Dijle. Pionierswerk ten tijde van het Electrabel-monopolie.
“Een idee dat radicaal was voor die tijd. En hoe eenvoudig het ook leek, hoe moeizaam de start was”, aldus Margot Vingerhoedt, die de communicatie en ledenwerking voor haar rekening neemt bij Ecopower. “Je eigen stroom verbruiken mocht toen niet, verkopen via Electrabel evenmin. Pas na volhardend beleidswerk kwamen er voorzichtige openingen. Zo stond Ecopower zelfs aan de wieg van het eerste steunmechanisme voor hernieuwbare energie: ‘de groene frank’, voorloper van de groenestroomcertificaten.”
Een echte kentering kwam er pas door de stad Eeklo. “Eind jaren 90 schreef de stad een aanbesteding uit voor windenergie op haar grondgebied. Dat was op zich al vooruitstrevend, maar Eeklo ging nog een stap verder. In de voorwaarden werd expliciet burgerparticipatie opgenomen. Dat was voor ons een schakelmoment, waar wij natuurlijk maximaal op scoorden. Intussen zijn de windturbines al deels vervangen of afgebroken door veranderende vergunningen en technologische vooruitgang, maar het was wel het begin van een langdurige relatie.”
Purpose betekent soms kiezen
Bij coöperaties is purpose nooit ver te zoeken. Dat is volgens Margot net zo bij Ecopower. “Onze waarden zijn niet vrijblijvend. Ze staan letterlijk in onze statuten. Ecopower is eigendom van onze leden en wordt democratisch beheerd. Ongeacht hoeveel aandelen je hebt, er is altijd maar één stem per persoon. Zo zorgen we ervoor dat onze coöperatie nooit zomaar verkocht kan worden. Onze maatschappelijke en ecologische missie kan niet zomaar ingeruild worden voor financieel rendement. Het maximale dividend is bij erkende coöperaties ook wettelijk begrensd op 6% om speculatie tegen te gaan.”
De purpose van Ecopower is om mensen maximaal te voorzien van stroom uit eigen hernieuwbare bronnen. “Zo lokaal mogelijk, dat is het uitgangspunt”, zegt Margot. “Iedere klant heeft uiteraard eigen redenen om aan te sluiten. Soms zijn we goedkoper dan concurrenten en sluiten klanten zich initieel daardoor aan. Door klant te worden, leren ze nadien het coöperatieve model beter kennen. Wie echt mee is met ons verhaal en onze werking gaat nooit meer weg. Vraag dat maar aan deur-aan-deurverkopers van energiecontracten.”
Die zelfvoorzieningsgraad – zelf voldoende stroom produceren voor het verbruik van alle klanten – staat voor Ecopower voorop. Op jaarbasis lukt dat, op kwartierbasis willen we nog verbeteren. Daarom past exponentiële groei niet makkelijk in een waardengedreven model, stelt Margot. “In het verleden zagen we ons genoodzaakt tijdelijk een klantenstop in te voeren tijdens een periode waarin de vraag sneller groeide dan onze productie van elektriciteit uit eigen bronnen.”
Kiezen voor een purpose en die aanhouden, betekent ook dat mensen bewust voor jouw bedrijf kiezen. “Ons personeelsverloop is heel laag. Medewerkers zijn enorm gemotiveerd. We werken voor een gemeenschappelijk doel, niet voor een individuele carrière. Hier zijn geen exuberante lonen of bedrijfswagens te krijgen, wat bij commerciële bedrijven wel soms is. Maar wij hebben wel een purpose driven werkcontext waar steeds meer mensen naar zoeken. En die mensen zijn nodig om je bedrijf toekomstbestendig te maken. Ecopower kan niet zonder heel wat profielen die zeer gegeerd zijn op de arbeidsmarkt. Denk maar aan onze ingenieurs, exploitatiemedewerkers, ICT-collega's of het financiële team.”
Fietspad naast brede autostrade
Volgens Margot moet je andere spelers met hetzelfde doel als mogelijke partners en niet als concurrenten zien. “Omdat we op vlak van energie en coöperatief ondernemen destijds pioniers waren, zochten we ook partners om ervaringen te delen en samen te werken. We stonden zo mee aan de wieg van REScoop.eu, de Vlaamse en Europese federaties van hernieuwbare energiecoöperaties. Samenwerking is één van de zeven internationale coöperatieve principes. Dat zit hier dus stevig ingebakken. Ook met overheden en bedrijven werken we graag en nauw samen. Vooral die laatste groep zoekt stabiliteit, voorspelbaarheid en duurzaamheid. Zo realiseerden we grote projecten bij AZ Alma in Eeklo, bij Water-Link en Milcobel.”
“Het nadeel aan resoluut kiezen voor je purpose in de energiemarkt is wel dat je in hetzelfde speelveld terechtkomt van klassieke bedrijven, waaronder heel wat enorme multinationals”, zegt Margot. “Wij proberen ons niet te veel af te zetten tegen de bestaande energiemarkt, maar bieden wel een aanvulling voor wie gelooft dat energie eerlijker, schoner en democratisch moet zijn. Je kan de markt bekijken als een grote autostrade met talloze rijvakken. Wij vragen voor ons energiesysteem een fietspad, waarop we onze eigen koers kunnen varen en burgers een volwaardige plek in de energietransitie geven. Coöperaties combineren vaak een stukje idealisme en activisme met pragmatiek en realiteitszin. Enkel zo kan je echt impact maken.”
