Het aantal patentaanvragen door Limburgse bedrijven is de afgelopen vijf jaar met 25 procent gedaald. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van Voka – KvK Limburg op basis van cijfers van Gevers, een toonaangevend octrooibureau. Waar Vlaanderen in zijn geheel veruit het meeste aantal octrooiaanvragen indient en Brussel vergelijkbaar presteert met een gemiddelde Vlaamse provincie, blijft Limburg als Vlaamse regio duidelijk achterop.
Patenten – of octrooien – zijn een essentiële indicator voor de innovatiekracht van een economie. “De toekomst van onze economie hangt af van onze innovatiekracht,” stellen Johann Leten en Cathérine Dreesen, gedelegeerd bestuurder en directeur innovatie bij Voka – KvK Limburg. “Het beschermen van intellectuele eigendom via patenten is daarbij cruciaal. Alleen zo kunnen we de concurrentiepositie van Limburg behouden en versterken.”
Uit de analyse blijkt dat Limburg in de periode 2020–2025 in totaal 788 patentfamilies publiceerde. Het aantal nieuwe publicaties per jaar toont een grillig patroon:
2020: 174
2021: 148
2022: 104
2023: 128
2024: 104
2025: 130
Opvallend is het sterke terugvalmoment in 2024, waarin beduidend minder patentfamilies voor het eerst werden gepubliceerd. Dat zou deels te verklaren kunnen zijn door een vertraagd post-COVID-effect in de aanvraagcyclus. In 2025 lijkt het aantal aanvragen opnieuw aan te trekken, wat een voorzichtig herstel signaleert.
Daarbij kende Limburg in 2022 een opvallend lage fractie eerst gepubliceerde aanvragen: slechts 4,7% van het Belgische totaal. In 2025 klimt dat aandeel naar 6,1%, wat wijst op een heroplevende dynamiek binnen de regio.
Limburg blijft achter in nationaal perspectief
“In tegenstelling tot de dalende trend over vijf jaar in Limburg (-25%), blijft het aantal octrooiaanvragen op nationaal niveau min of meer stabiel de afgelopen vijf jaar (-11%),” benadrukt Bram Dejan, managing partner bij Gevers. “In 2023 tekenden we zelfs een lichte stijging op in België, terwijl Limburg terugviel. Een daling hoeft op zich niet negatief te zijn – kwaliteit blijft belangrijker dan kwantiteit – maar de trend verdient wel aandacht.”
Volgens experts spelen mogelijke factoren zoals het tekort aan gespecialiseerd technisch talent, de afwezigheid van grote R&D-intensieve spelers in vergelijking met andere provincies en de complexiteit van het aanvraagproces bij kmo’s een rol.
“Tussen de aanvraag en de publicatie van een patent zit ongeveer 18 maanden. De huidige cijfers weerspiegelen dus beslissingen uit het verleden,” licht Cathérine Dreesen, directeur innovatie van Voka – KvK Limburg toe. “Voor veel bedrijven is het terugverdieneffect van patenten niet altijd duidelijk, terwijl het een van de beste beschermingsmechanismen is die je kan hebben voor je product.”
Covess
Wanneer we kijken naar het totaal aantal gepubliceerde patentfamilies sinds 2020, voert ZF Wind Power de lijst aan met 102 octrooien, gevolgd door Melexis en I4F Licensing. Dat bevestigt het belang van de energie- en technologie-intensieve sectoren in Limburg.
De brede spreiding van bedrijven – van multinationals tot nichespelers en onderzoeksinstellingen – toont dat de Limburgse innovatiekracht op een brede waaier van domeinen is verankerd.
Een van de Limburgse bedrijven dat inzet op patenten is Covess. Het innovatiebedrijf ontwikkelt sinds 2001 een nieuwe generatie volledig thermoplastische Type 5 hogedruktanks. Na een beginfase in lage druktoepassingen richt de onderneming zich vandaag op opslag van onder meer waterstof, CNG en biomethaan, met toepassingen in transport en industriële systemen. De keuze voor Type 5 technologie speelt in op de beperkingen van klassieke tanks en resulteert in een lichtere, duurzamere en efficiënter produceerbare oplossing. “Wij vertrekken vanuit een duidelijke marktvraag en ontwikkelen technologie die fundamenteel anders is opgebouwd,” zeggen CEO's Tony Vanswijgenhoven en Joeri Swennen van Covess. “Dat laat ons toe om prestaties, veiligheid en duurzaamheid te combineren in één oplossing.”
De tanks combineren eigenschappen zoals recycleerbaarheid, gewichtsreductie en hoge structurele sterkte, met aandacht voor veiligheid en minimale permeatie bij waterstofopslag. Covess ontwikkelde daarnaast ook het volledige productie-ecosysteem, van materialen tot machines en processturing, in samenwerking met partners zoals Air Liquide en Arkema. Intellectuele eigendom staat hierin centraal: zowel het product als het productieproces worden beschermd via patenten en knowhow. “Het beschermen van onze intellectuele eigendom is essentieel om onze innovatie te borgen en verder te ontwikkelen,” aldus Vanswijgenhoven en Swennen.
Met een schaalbaar licentiemodel en internationale samenwerkingen zet Covess in op verdere uitrol van zijn technologie. Nieuwe toepassingen worden ontwikkeld in gezamenlijke projecten en verankerd binnen de IP-strategie. Het bedrijf wil daarnaast een eigen onderzoekscentrum uitbouwen. Covess positioneert zich daarmee als een sleutelspeler in de energietransitie en de zoektocht naar geopolitieke energieonafhankelijkheid, waarbij veilige, lichtgewicht en recycleerbare oplossingen voor hogedruk opslag een cruciale rol spelen.
Belang van patenten voor Limburgse concurrentiekracht
Het aantal gepubliceerde patenten staat dit jaar op 130, wat wijst op een licht herstel. Het blijft essentieel om deze neerwaartse trend van de afgelopen jaren om te buigen, gezien de belangrijke rol van innovatie voor de regionale economische ontwikkeling. Patenten beschermen innovaties tegen imitatie, verhogen de aantrekkelijkheid van samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen en versterken de internationale competitiviteit.
“Belangrijk hierbij is ook de bescherming van niet alleen producten, maar ook software als een service (SaaS)”, benadrukt Cathérine Dreesen. “Deze bescherming is niet louter mogelijk via patenten, maar vergt een geïntegreerde aanpak van verschillende beschermingsvormen zoals auteursrechten, contacten, bedrijfsgeheimen én patenten. Wie dat goed organiseert, beschermt niet alleen zijn technologie, maar ook zijn businessmodel”, aldus Dreesen.
Het is alvast positief om vast te stellen dat het aandeel VLAIO-innovatiesteun die Limburgse bedrijven ontvangen, gestegen is. In 2025 ging het om 20,3 miljoen euro, goed voor 9,1% van de totale Vlaamse innovatiesteun, tegenover 17,2 miljoen euro in 2024.
“Innovatie versterkt onze regionale werkgelegenheid en trekt hoogwaardige bedrijven aan,” zegt Dreesen. “Daarom is het cruciaal om de bewustwording rond patenten te vergroten, kmo’s te begeleiden en het innovatieklimaat te versterken. We vragen overheden om bijkomende middelen voor onderzoek en ontwikkeling, zodat bedrijven doelgericht kunnen investeren in de bescherming van hun intellectuele eigendommen.”
Voka – KvK Limburg begeleidt ondernemingen bij hun octrooiaanvraag door in samenwerking met VLAIO en Gevers advies op maat aan te bieden. Daarnaast worden lerende netwerken rond onderzoek en ontwikkeling georganiseerd. Via businessclubs en infosessies sensibiliseert Voka bedrijven rond de bescherming van intellectueel eigendom en nieuwe trends in digitale innovatie.
