Begin deze zomer schakelde Vlaanderen van droogteniveau 1 over naar droogteniveau 2. Vlaanderen bevindt zich vandaag nog steeds in droogteniveau 2, oftewel code oranje.
Door de lage debieten en waterstanden zijn sinds 22 juli bijkomende maatregelen van kracht op de bevaarbare waterwegen. De maatregelen hebben gevolgen voor de binnenvaart, de pleziervaart en bepaalde watercaptaties. De drinkwaterbevoorrading blijft voorlopig verzekerd.
Voka volgt zowel nationaal als via de provinciale Kamers van Koophandel de droogteproblematiek nauwgezet op via belangenbehartiging, deelname aan adviesorganen en rechtstreeks overleg met overheden en waterbeheerders. Daarbij worden de maatregelen en beslissingen van onder meer de CIW, de VMM en De Vlaamse Waterweg opgevolgd.
Voka verzamelt ook rechtstreeks signalen van ondernemingen. De lokale Voka - Kamers van Koophandel nemen deel aan het Provinciaal Droogteoverleg, terwijl Voka op Vlaams niveau de ontwikkelingen binnen de Vlaamse Droogtecommissie opvolgt. Zo kunnen signalen van ondernemingen snel worden opgepikt.
Algemene maatregelen voor Vlaanderen
- Schutdebieten terugpompen: schutwater wordt zo veel mogelijk teruggepompt naar het opwaartse pand om waterverlies te beperken en de diepgang voor de scheepvaart te behouden
- Aangepaste regeling voor pleziervaart vanaf 22 juli 2026: op weekdagen en zaterdagen wordt pleziervaart enkel samen met beroepsvaart geschut. Op zon- en feestdagen wordt gegroepeerd geschut, met maximaal één uur wachttijd
- Reductie van watervangen: voor captatie uit bevaarbare waterwegen voor landbouw en natuur geldt een vermindering van 80%
- In alle provincies gelden tijdelijke en permanente onttrekkingsverboden op onbevaarbare waterlopen en publieke grachten
Huidige lokale maatregelen per provincie
- Sluizencomplex Wijnegem op het Albertkanaal: maximaal twee uur wachttijd voor alle scheepvaart
- Kanaal Dessel Turnhout Schoten, van Dessel tot sluis 1 in Rijkevorsel: maximale diepgang van 1,8 meter
- Middensluis Wijnegem: gestremd tot 3 augustus 2026
- Kanaal Leuven Dijle: gegroepeerd schutten voor pleziervaart aan alle sluizen. Deze waterweg loopt ook door Vlaams-Brabant
- Zennegatsluis: geen schutting voor pleziervaart bij laagwater
- Op delen van de Kleine Nete geldt een tijdelijk vaarverbod voor alle vaartuigen en drijvende voorwerpen. De VMM past deze verboden aan op basis van de gemeten waterdiepte
- Sinds 17 juli geldt een tijdelijk verbod op alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten, behalve onder meer in de polders rond Stabroek, het Postelvaartje en enkele specifieke grachten, daarnaast geldt een permanent verbod in delen van de stroomgebieden van de Mark, Weerijs, Groot Schijn, Kleine Nete, Grote Nete, Platte Beek en het Merkske
- Zuid-Willemsvaart en Kanaal Bocholt Herentals: gegroepeerd schutten voor pleziervaart aan de sluizen in Lozen en Bocholt en aan sluis 1 in Lommel, met maximaal vier uur wachttijd
- Sluis in Evergem op de Ringvaart om Gent: maximaal twee uur wachttijd voor alle scheepvaart
- Sluis in Merelbeke op de Ringvaart om Gent: maximaal twee uur wachttijd voor alle scheepvaart
- Bovenschelde aan de sluis in Asper: maximale diepgang van 2,4 meter
- Groot Pand in en rond Gent: vermindering van de toegelaten diepgang met tien centimeter
- Sinds 14 mei gold al een tijdelijk verbod in verschillende zones. Op 14 juli werd dit uitgebreid naar talrijke bijkomende delen van onder meer de Schelde, Dender, Leie, Moervaart, het Leopoldkanaal en verschillende beken
- Kanaal Leuven Dijle: gegroepeerd schutten voor pleziervaart aan alle sluizen. De maatregel loopt door tot in de provincie Antwerpen
- Sinds 17 juli geldt in de volledige provincie een tijdelijk verbod op wateronttrekking uit alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten
- Verbindingssluis Brugge op het Kanaal Brugge Sluis: maximaal twee uur wachttijd voor pleziervaart
- Dammepoortsluis Brugge op het Kanaal Gent-Oostende: maximaal twee uur w Sinds 14 juli geldt een tijdelijk verbod op alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten in West-Vlaanderen, behalve in de Oostkustpolder
- In het stroomgebied van de Bornebeek en de bovenloop van de Hertsbergebeek geldt het hele jaar een permanent verbod
- Sinds 22 juli geldt ook op de bevaarbare waterwegen in het IJzerbekken een captatieverbod voor alle sectoren. Dit blijft gelden tot het formeel wordt opgeheven na verbetering van de omstandigheden (uitzondering: onttrekkingen van bedrijven waarvoor binnen hetzelfde waterloopsegment (bijvoorbeeld kanaalpand) een gelijke of grotere hoeveelheid water geloosd wordt en de minimum onttrekking die noodzakelijk is om te voldoen aan de algemene, sectorale of bijzondere milieuvoorwaarden zoals bedoeld in artikel 5.4.2. van DABM en artikel 73 van het decreet van 25 april 2014 betreffende de omgevingsvergunning)
Wat doe je best als onderneming?
Breng je waterverbruik in kaart
Breng per proces in kaart welk water binnenkomt, waar het wordt gebruikt, welke kwaliteit nodig is, waar verliezen ontstaan en welke stromen geschikt zijn voor hergebruik. De gratis WaterBarometer van VITO helpt bedrijven om hun waterbalans, kosten en waterrisico’s inzichtelijk te maken en mogelijke alternatieve waterbronnen te verkennen. Het is ook mogelijk om een waterscan laten uitvoeren door een gespecialiseerde dienstverlener.
Meet op het niveau van afzonderlijke processen
Plaats tussenmeters bij grote verbruikers zoals reinigingsinstallaties, koelcircuits, stoomproductie en spoelprocessen. Gebruik continue gegevens om afwijkingen, lekken en onnodige verbruiken snel op te sporen. Evalueer reinigingsfrequenties, spoeltijden en gebruikte volumes. Om snel inzicht te krijgen in de waterflow, kan je ook gebruik maken van de meetkoffers die zijn ontwikkeld in samenwerking met Howest.
Maak een bedrijfsgericht droogteplan
Bepaal vooraf welke processen essentieel zijn, welke tijdelijke besparingen mogelijk zijn en welke alternatieve bronnen kunnen worden ingezet. Leg ook vast bij welke waterbeschikbaarheid of kostprijs bepaalde maatregelen worden geactiveerd. VITO ontwikkelde een leidraad om een noodplan bij waterschaarste op te stellen.
Stem de waterkwaliteit af op de toepassing
Niet elk proces vereist drinkwaterkwaliteit. Onderzoek daarom veilige en toegelaten alternatieve waterbronnen. Bij ernstige waterschaarste kan tijdelijk een vrijstelling van de toelatingsplicht voor waterhergebruik gelden voor specifieke toepassingen, regio’s en perioden. Meer informatie vind je hier.
Investeer in hemelwateropvang en wateropslag
Door hemelwater op te vangen, te bufferen en op te slaan, kunnen bedrijven hun afhankelijkheid van externe waterbronnen tijdens droge perioden beperken. Onderzoek naast subsidies ook duurzaamheidsgekoppelde leningen en andere financieringsmogelijkheden om dergelijke investeringen haalbaarder te maken.
Werk samen op bedrijventerreinen
Onderzoek gezamenlijke wateropslag, collectieve zuivering en de uitwisseling van waterstromen tussen nabijgelegen ondernemingen. Een geïntegreerde aanpak kan schaalvoordelen opleveren en vermijden dat ieder bedrijf afzonderlijk dure infrastructuur moet bouwen. Wie afvalwater via een vaste constructie ter beschikking stelt aan een andere heffingsplichtige, kan onder voorwaarden een vrijstelling krijgen van de heffing op waterverontreiniging.
Een overzicht met andere tools die je waterverbruik minimaliseren en je voorbereiden op waterschaarste kan je hier vinden. De WaterAtlas helpt je zoeken naar alternatieve waterbronnen in de buurt en met de Regenputtool kan je nagaan welke opslagcapaciteit bij je bedrijf past.
Heb je vragen? Dan kan je terecht bij:
Jasmine De Rop
Expert Milieu
Full bio of Jasmine De Rop
Maartje Jans
Adviseur belangenbehartiging
Full bio of Maartje Jans
Simon Lefèvre
Belangenbehartiging - Haven - Communities - Persverantwoordelijke
Full bio of Simon Lefèvre
Wim Brillouet
Directeur belangenbehartiging
Full bio of Wim Brillouet
Sofie Coppens
Adviseur milieu en duurzaamheid Alfaport Voka
Full bio of Sofie Coppens
