Begin deze zomer schakelde Vlaanderen van droogteniveau 1 over naar droogteniveau 2. Vlaanderen bevindt zich vandaag nog steeds in droogteniveau 2, oftewel code oranje.
Door de lage debieten en waterstanden zijn sinds 22 juli bijkomende maatregelen van kracht op de bevaarbare waterwegen. De maatregelen hebben gevolgen voor de binnenvaart, de pleziervaart en bepaalde watercaptaties. De drinkwaterbevoorrading blijft voorlopig verzekerd.
Droogte leidt bij ondernemingen tot hogere operationele en transportkosten, leveringsproblemen en risico’s voor de productie. Lage waterstanden beperken de binnenvaart, terwijl captatiebeperkingen, hogere watertemperaturen, blauwalgen en verzilting de beschikbaarheid en kwaliteit van proceswater aantasten. Ook landbouwgrondstoffen worden schaarser of minder kwaliteitsvol. Veel bedrijven besparen water en hergebruiken proceswater, maar botsen op hoge investeringskosten, onvoldoende alternatieve waterbronnen, administratieve lasten en vergunningsproblemen. Meer samenwerking tussen industrie, drinkwaterbedrijven en overheid kan helpen om haalbare alternatieven sneller te realiseren.
Voka volgt zowel nationaal als via de provinciale Kamers van Koophandel de droogteproblematiek nauwgezet op via belangenbehartiging, deelname aan adviesorganen en rechtstreeks overleg met overheden en waterbeheerders. Daarbij worden de maatregelen en beslissingen van onder meer de CIW, de VMM en De Vlaamse Waterweg opgevolgd.
Voka verzamelt ook rechtstreeks signalen van ondernemingen. De lokale Voka - Kamers van Koophandel nemen deel aan het Provinciaal Droogteoverleg, terwijl Voka op Vlaams niveau de ontwikkelingen binnen de Vlaamse Droogtecommissie opvolgt.
Algemene maatregelen voor Vlaanderen
- Schutdebieten terugpompen: schutwater wordt zo veel mogelijk teruggepompt naar het opwaartse pand om waterverlies te beperken en de diepgang voor de scheepvaart te behouden
- Aangepaste regeling voor pleziervaart vanaf 22 juli 2026: op weekdagen en zaterdagen wordt pleziervaart enkel samen met beroepsvaart geschut. Op zon- en feestdagen wordt gegroepeerd geschut, met maximaal één uur wachttijd
- Reductie van watervangen: voor captatie uit bevaarbare waterwegen voor landbouw en natuur geldt een vermindering van 80%
- In alle provincies gelden tijdelijke en permanente onttrekkingsverboden op onbevaarbare waterlopen en publieke grachten
Huidige lokale maatregelen per provincie
- Albertkanaal, Wijnegem: gegroepeerd schutten voor alle scheepvaart met een maximale wachttijd van twee uur, de middensluis is gestremd. In de sluiskolk zijn pompen geplaatst om het schutwater terug te pompen.
- Kanaal Dessel Turnhout Schoten: tussen Dessel en sluis 1 in Rijkevorsel geldt een diepgangbeperking tot 1,8 meter.
- Kanaal Leuven Dijle: gegroepeerd schutten voor de pleziervaart aan alle sluizen. Deze maatregel loopt ook door in Vlaams-Brabant.
- Zennegatsluis bij Mechelen: geen schutting voor pleziervaart bij laagwater.
- In de provincie Antwerpen is het verboden om water te onttrekken uit alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten. Een uitzondering geldt voor de waterlopen van tweede categorie in de polders rond Stabroek en het Postelvaartje. Ook de Antitankgracht, voor het gedeelte stroomafwaarts van de N111 in Stabroek, de Afwateringsgracht, de Voorgracht en de Hoofdgracht zijn uitgezonderd. Deze waterlopen behoren tot de eerste categorie.
- Zuid Willemsvaart en Kanaal Bocholt Herentals: gegroepeerd schutten voor pleziervaart aan de sluizen in Lozen en Bocholt en aan sluis 1 in Lommel. De maximale wachttijd bedraagt vier uur.
- Op alle onbevaarbare waterlopen en openbare grachten in Limburg geldt een tijdelijk of permanent verbod om water te onttrekken.
- Diepgangbeperking op kanaal Gent-Terneuzen: schepen mogen een maximale diepgang van 12,35 meter hebben.
- Kanaalpeil van kanaal Gent-Terneuzen: Dit is gedaald en fluctueert rond de 15 cm lager dan het streefpeil. Het meest actuele waterpeil vind je op Waterbeheer - Rijkswaterstaat Waterinfo (Nederlandse deel van het Kanaal) en WATERINFO (Vlaamse deel van het Kanaal).
- Stremming Noordzeesluizen: om het dalende waterpeil onder controle te houden, zullen onderstaande stremtijden op de drie sluizen gehanteerd worden: Nieuwe Sluis Terneuzen: 4 uur vóór en 4 uur na laagwater, Westsluis Terneuzen: 4 uur vóór en 4 uur na laagwater, Oostsluis Terneuzen: 2 uur vóór en 2 uur na laagwater.
- Zoutgehalte: 8000 tot 8500 mg/l - de streefwaarde is 3000 mg/l.
- Ringvaart om Gent, Evergem: gegroepeerd schutten voor alle scheepvaart met een maximale wachttijd van twee uur.
- Ringvaart om Gent, Merelbeke: gegroepeerd schutten voor alle scheepvaart met een maximale wachttijd van twee uur.
- Boven Schelde, sluis in Asper: diepgangbeperking tot 2,4 meter.
- Groot Pand in en rond Gent: vermindering van de toegelaten diepgang met tien centimeter.
- Sinds 14 mei 2026 was in Oost-Vlaanderen een tijdelijk onttrekkingsverbod van toepassing. Omdat op bijkomende locaties kritieke drempels zijn bereikt of dreigen bereikt te worden, werd het verbod op 14 juli 2026 uitgebreid.
- Kanaal Leuven Dijle: gegroepeerd schutten voor pleziervaart aan alle sluizen. Deze maatregel loopt ook door in de provincie Antwerpen.
- Sinds 17 juli geldt in de volledige provincie een tijdelijk verbod op wateronttrekking uit alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten
- Kanaal Brugge Sluis, verbindingssluis in Brugge: gegroepeerd schutten voor pleziervaart met een maximale wachttijd van twee uur.
- Kanaal Gent Oostende, Dammepoortsluis in Brugge: gegroepeerd schutten voor pleziervaart met een maximale wachttijd van twee uur.
- Het tijdelijke onttrekkingsverbod is van toepassing op alle onbevaarbare waterlopen en publieke grachten in West-Vlaanderen, met uitzondering van de Oostkustpolder.
- Sinds 22 juli geldt ook op de bevaarbare waterwegen in het IJzerbekken een captatieverbod voor alle sectoren. Dit blijft gelden tot het formeel wordt opgeheven na verbetering van de omstandigheden (uitzondering: onttrekkingen van bedrijven waarvoor binnen hetzelfde waterloopsegment (bijvoorbeeld kanaalpand) een gelijke of grotere hoeveelheid water geloosd wordt en de minimum onttrekking die noodzakelijk is om te voldoen aan de algemene, sectorale of bijzondere milieuvoorwaarden zoals bedoeld in artikel 5.4.2. van DABM en artikel 73 van het decreet van 25 april 2014 betreffende de omgevingsvergunning).
Wat doe je best als onderneming?
Breng je waterverbruik in kaart
Breng per proces in kaart welk water binnenkomt, waar het wordt gebruikt, welke kwaliteit nodig is, waar verliezen ontstaan en welke stromen geschikt zijn voor hergebruik. De gratis WaterBarometer van VITO helpt bedrijven om hun waterbalans, kosten en waterrisico’s inzichtelijk te maken en mogelijke alternatieve waterbronnen te verkennen. Het is ook mogelijk om een waterscan laten uitvoeren door een gespecialiseerde dienstverlener.
Meet op het niveau van afzonderlijke processen
Plaats tussenmeters bij grote verbruikers zoals reinigingsinstallaties, koelcircuits, stoomproductie en spoelprocessen. Gebruik continue gegevens om afwijkingen, lekken en onnodige verbruiken snel op te sporen. Evalueer reinigingsfrequenties, spoeltijden en gebruikte volumes. Om snel inzicht te krijgen in de waterflow, kan je ook gebruik maken van de meetkoffers die zijn ontwikkeld in samenwerking met Howest.
Maak een bedrijfsgericht droogteplan
Bepaal vooraf welke processen essentieel zijn, welke tijdelijke besparingen mogelijk zijn en welke alternatieve bronnen kunnen worden ingezet. Leg ook vast bij welke waterbeschikbaarheid of kostprijs bepaalde maatregelen worden geactiveerd. VITO ontwikkelde een leidraad om een noodplan bij waterschaarste op te stellen.
Stem de waterkwaliteit af op de toepassing
Niet elk proces vereist drinkwaterkwaliteit. Onderzoek daarom veilige en toegelaten alternatieve waterbronnen. Bij ernstige waterschaarste kan tijdelijk een vrijstelling van de toelatingsplicht voor waterhergebruik gelden voor specifieke toepassingen, regio’s en perioden. Meer informatie vind je hier.
Investeer in hemelwateropvang en wateropslag
Door hemelwater op te vangen, te bufferen en op te slaan, kunnen bedrijven hun afhankelijkheid van externe waterbronnen tijdens droge perioden beperken. Onderzoek naast subsidies ook duurzaamheidsgekoppelde leningen en andere financieringsmogelijkheden om dergelijke investeringen haalbaarder te maken.
Werk samen op bedrijventerreinen
Onderzoek gezamenlijke wateropslag, collectieve zuivering en de uitwisseling van waterstromen tussen nabijgelegen ondernemingen. Een geïntegreerde aanpak kan schaalvoordelen opleveren en vermijden dat ieder bedrijf afzonderlijk dure infrastructuur moet bouwen. Wie afvalwater via een vaste constructie ter beschikking stelt aan een andere heffingsplichtige, kan onder voorwaarden een vrijstelling krijgen van de heffing op waterverontreiniging.
Een overzicht met andere tools die je waterverbruik minimaliseren en je voorbereiden op waterschaarste kan je hier vinden. De WaterAtlas helpt je zoeken naar alternatieve waterbronnen in de buurt en met de Regenputtool kan je nagaan welke opslagcapaciteit bij je bedrijf past.
Heb je vragen? Dan kan je terecht bij:
Jasmine De Rop
Expert Milieu
Full bio of Jasmine De Rop
Maartje Jans
Adviseur belangenbehartiging
Full bio of Maartje Jans
Charlotte Schelstraete
Duurzaam Ondernemen - Internationaal Ondernemen
Full bio of Charlotte Schelstraete
Wim Brillouet
Directeur belangenbehartiging
Full bio of Wim Brillouet
Sofie Coppens
Adviseur milieu en duurzaamheid Alfaport Voka
Full bio of Sofie Coppens
