“Bijkomende bedrijfsruimte en investeringen in productiviteit moeten prioriteit zijn in 2026”
Voka - Kamer van Koophandel West-Vlaanderen trapt het nieuwe jaar af met een korte terugblik op 2025 en blikt vooruit op het nieuwe jaar. Ondernemingen in regio Brugge hielden zich in 2025 staande in een context van politieke en economische turbulentie. De oorlog in Oekraïne, het geweld in het Midden-Oosten, de fragmentatie van de wereldeconomie, een tarievenopbod, begrotingsdiscussies, politieke traagheid en besluiteloosheid én een ongelijk speelveld door onder meer dumpingpraktijken zorgden voor toenemende onzekerheid. Daardoor worden investeringen uitgesteld, aanwervingen geschrapt en stijgt het aantal faillissementen. Toch tonen de ondernemers in de Brugse regio zich veerkrachtig en verdienen ze respect voor de manier waarop ze crisis na crisis het hoofd boven water weten te houden. Voka West-Vlaanderen roept de politiek op om te blijven investeren in de regio en in te zetten op meer economische en productiviteitsgroei.
“Het was allesbehalve een makkelijk jaar in 2025. Overheden, maar ook bedrijven haalden de broekriem aan. Eind vorig jaar kregen we te horen dat er bij de Brugse treinbouwer Alstom 150 jobs zullen verdwijnen in de loop van 2026. Een herstructurering die we in onze provincie in jaren niet meer hebben gezien. Tekenend voor het ondernemingsklimaat waarin we momenteel verkeren. Het aantal faillissementen in de regio is in de laatste 6 jaar nooit zo hoog geweest”, zegt Xavier Vanneste, Voka-regiovoorzitter Brugge.
Tegelijk ziet Voka West-Vlaanderen ook in 2026 kansen om productiviteitsgroei en zo ook economische groei te realiseren. Uiteraard op voorwaarde dat overheden keuzes maken op vlak van talent, ruimte om te ondernemen en infrastructuur.
Activeren, opleiden en aantrekken in een hogere versnelling
De krapte op de arbeidsmarkt blijft één van de grootste groeiremmers voor ondernemingen in regio Brugge. “Het succes van onze ondernemingen staat of valt met de mensen op de werkvloer, maar jaar na jaar wordt het lastiger om vacatures ingevuld te krijgen. De mismatch tussen het type vacatures en het opleidingsniveau en de skills van de mensen is in deze regio enorm uitdagend”, stelt Xavier Vanneste.
In 2026 is er een nieuwe beweging op gang gekomen door de beperking in de tijd van de werkloosheidsuitkering. Daardoor wordt een grotere groep mensen opnieuw (of sneller) beschikbaar voor de arbeidsmarkt.“Dat is een kans, maar het zal niet vanzelf leiden tot meer ingevulde vacatures. We moeten in de eerste plaats proberen vermijden dat er in plaats van een werkloosheidsuitkering een leefloon wordt aangevraagd en uitbetaald. Dat betekent: activeren, opleiden en begeleiden naar de geschikte job”, zegt Thomas Buys, regioverantwoordelijke Brugge bij Voka West-Vlaanderen.
Maar zelfs met maximale activering en opleiding blijven tekorten bestaan: van technische en logistieke profielen en zorgfuncties tot horecamedewerkers, IT’ers en ingenieurs. Daarom blijft gerichte instroom van internationaal talent noodzakelijk. Wie we aantrekken, moet bovendien snel en degelijk ondersteund worden met huisvesting, taal en integratie. “We ijveren daarom voor de verdere uitbouw van het International House West Flanders in Brugge, als centraal aanspreekpunt voor ondernemingen én internationale medewerkers. Voor de verdere ondersteuning kunnen we alvast rekenen op het Brugse stadsbestuur, dat dit inschreef in het Beleidsprogramma van de huidige bestuursperiode”, stelt Xavier Vanneste.
Daarnaast moet de brug tussen onderwijs en arbeidsmarkt structureel sterker. Levenslang leren is vandaag nog te weinig evident en jongeren moeten vroeger en gerichter in aanraking komen met technische en STEM-competenties. “Voka West-Vlaanderen wil in 2026 een mobiel Talentcenter uitrollen en bekijkt of dit ook in Brugge halt kan houden om jongeren te helpen bij een juiste studiekeuze”, zegt Xavier Vanneste.
Ook het NEXUS-programma van KU Leuven Campus Brugge (Kulab) vormt een hefboom. KU Leuven en Voka West-Vlaanderen lanceerden KU Leuven Nexus als traject waarin studenten industriële ingenieurswetenschappen tegelijk aan de universiteit én in een bedrijf uit de ruimere regio worden opgeleid. Het piloottraject ging vorig academiejaar van start. Voka West-Vlaanderen wil dat studenten zo sneller inzetbaar worden en de kloof tussen opleiding en werkvloer kleiner wordt.
Beloofde bedrijventerreinen bestemmen, ontwikkelen én vergunnen
Een reeds decennia durend hoofdpijndossier blijft het schrijnende tekort aan bedrijventerreinen in regio Brugge. Er is immers een berekende nood van 143 hectare aan nieuwe bedrijventerreinen in de regio. Daarvoor heeft de Provincie een pakket gronden klaar waar die nood kan worden ingevuld. “In 2026 moeten de planprocessen voor die gronden afgerond worden. Een eerste belangrijke stap daarbij is de goedkeuring van de concrete terreinvoorstellen door de Vlaams minister van Omgeving. We mogen hoopvol zijn, want de minister gaf recent zijn goedkeuring aan een pakket terreinen in regio Roeselare. Hij moet nu die lijn doortrekken in het dossier voor regio Brugge”, zegt Thomas Buys overtuigend.
“Voorts willen we dat het planproces voor de realisatie van een voetbalstadion en het nieuwe bedrijventerrein langs de Blankenbergse Steenweg voor eens en voor altijd opgesplitst wordt. Dat zal de kansen op vernietiging door de Raad van State voor het bedrijventerrein beperken. We willen immers niet dat het bedrijventerrein mee in het bad wordt getrokken als de Raad de plannen voor het stadion opnieuw zou vernietigen”, zegt Xavier Vanneste.
Tegelijk blijft Voka West-Vlaanderen hameren op zuinig ruimtegebruik. Een scenario waarbij twee voetbalclubs één stadion delen vormt het summum van wat de Provincie West-Vlaanderen Saving Space noemt: het is een vorm van intensivering van bedrijfsruimte en een manier om verharde en bebouwde ruimte efficiënt en optimaal te benutten, in plaats van bijkomende schaarse ruimte aan te snijden.
“Met de principes van Saving Space indachtig, zou je het volledige gebied langs de Blankenbergse Steenweg kunnen inrichten als één groot bedrijventerrein van zeker 80 hectare. Dat lijkt op het eerste zicht extreem, maar is niets meer dan een legitieme vraag. Door de bouw van een hoogspanningsstation voor het Ventilus-project verliezen we op het te ontwikkelen terrein van ‘De Spie’ al 12 hectare bedrijfsgrond die nog ergens gecompenseerd moet worden. We kunnen dit perfect compenseren op site Blankenbergse Steenweg”, vult Buys aan.
Naast de site langs de Blankenbergse Steenweg ziet Voka West-Vlaanderen ook mogelijkheden in Jabbeke, onder meer nabij de afrit van de E40. Ook in Knokke-Heist, Damme en Zedelgem is er volgens de Provincie en Voka West-Vlaanderen nog ruimte beschikbaar. “We stellen vast dat er ook bijkomende ruimte nodig is in Torhout en Beernem. En ook in Oostkamp bestaat een belangrijke ruimtebehoefte om te ondernemen, die bijvoorbeeld in de zone ‘Brugsestraat’ kan ingevuld worden. Tot slot willen we ook de Dudzeelse polder zo behouden zodat dit strategische gebied ook in de toekomst nog kan worden ontwikkeld voor zeehaven- en watergebonden bedrijven”, zegt Xavier Vanneste.
Voka West-Vlaanderen ziet in 2026 ook mogelijkheden voor de ontwikkeling van de bedrijventerreinen De Spie en Chartreuse. “Alle lichten staan momenteel op groen om deze te ontwikkelen. We hopen dat we dit jaar de vele geïnteresseerde bedrijven de boodschap mogen geven dat ze zich kandidaat kunnen stellen voor een stukje van de felbegeerde gronden”, aldus Vanneste.
In het ontwikkelen van terreinen blijft de vergunningverlening natuurlijk een knelpunt: traag, complex en te vaak het slachtoffer van bezwaren en procedures. Voka West-Vlaanderen kijkt uit naar de vertaling van het Vlaamse actieprogramma inzake vergunningverlening in concrete regelgeving en verwacht meer oplossingsgerichtheid vóór, tijdens en na de aanvraag. In regio Brugge worden nog te veel dossiers geweigerd of stopgezet. Vele dossiers vertragen door procedures of stranden erdoor.
Geïntegreerd Investeringsprogramma: haven, wegen en waterwegen in uitvoering
Regio Brugge kan pas groeien als er wordt geïnvesteerd in infrastructuur die productiviteitswinsten oplevert. Voka West-Vlaanderen vraagt daarom een strakke uitvoering van het Geïntegreerd Investeringsprogramma (GIP), waarin heel wat Brugse mobiliteitsinfrastructuur werd opgenomen. Zowel voor de haven, de wegen en de waterwegen.
In de eerste plaats wil Voka West-Vlaanderen in 2026 de specifieke projectbesluiten en vervolgens de aanbesteding van de nieuwe sluis werkelijkheid zien worden. Tijd verliezen kan niet meer, want de Pierre Vandammesluis is versleten en moet grondig gerenoveerd worden. Dat zal in 2026 voor meerdere stremmingen zorgen. “Stremmingen zijn vervelend, maar een complete uitval van de Vandammesluis zou ronduit dramatisch zijn. Dan riskeren we een muizenvalscenario waarbij bijvoorbeeld car carriers vast komen te zitten in de achterhaven, met schade die zal oplopen van honderdduizenden tot zelfs tientallen miljoenen euro’s. Daarom hebben we snel een tweede, volwaardige toegang nodig. De nieuwe sluis moet er zo snel als mogelijk komen om een echte back-up te hebben”, zegt Xavier Vanneste.
Tegelijkertijd wil Voka West-Vlaanderen dat de kosten onder controle blijven. “De renovatie van de Vandammesluis zal op zich al zwaar doorwegen en net daarom moet Vlaanderen voldoende kritisch kijken naar randinfrastructuur en bijkomende uitgaven bij de nieuwe sluis. We moeten vermijden dat de cumulatie van kosten ontspoort. Is het bijvoorbeeld wel maatschappelijk te verantwoorden om honderden miljoenen euro’s te pompen in een tunnel bij dit project? Ook daar moet durf zijn om keuzes te maken”, aldus Xavier Vanneste.
Aansluitend op de sluisdossiers moet 2026 het jaar worden waarin verder voorbereidend werk wordt geleverd voor de omvorming van de N31 tot Vlaamse hoofdweg. Dit project is nodig voor een vlotte bereikbaarheid van de haven wanneer de nieuwe sluis operationeel zal zijn. Wel moet de ruimtelijke inpassing van de weginfrastructuur slim worden uitgevoerd, waarbij geïmpacteerde ondernemingen die gronden zullen verliezen in natura moeten worden gecompenseerd. In 2027 moeten de werken worden uitgevoerd. In dat jaar voorziet de Vlaamse regering immers 15 miljoen euro voor uitvoering aan het noordelijk deel van de N31 ter hoogte van de Transportzone.
Voor deze Transportzone wil Voka West-Vlaanderen dat het sui generis-statuut wordt aangepakt en gewijzigd. “De zone zit vandaag in een juridisch niemandsland. Bijgevolg kan de broodnodige revitalisering niet van de grond komen en kan er dus niet worden geïnvesteerd in veiligere wegen, een nettere omgeving en menswaardige parkingfaciliteiten. Op Vlaams niveau zal dit probleem ofwel via de parlementaire weg ofwel via de Vlaamse regering moeten worden aangepakt. Met Apzi-Voka maken we er dit jaar werk van”, zegt Thomas Buys.
Naast de eerder genoemde N31 blijft uiteraard ook de E403 een dagelijkse frustratie en een mobiliteitsknelpunt voor velen. Goed nieuws, want in 2026 komt er eindelijk duidelijkheid over het finale voorkeursscenario: ofwel een spitsstrook, ofwel een volwaardige derde rijstrook.
“We hebben altijd gepleit voor een volwaardige derde rijstrook in beide richtingen op het volledige tracé in West-Vlaanderen. Mocht blijken dat dit scenario qua timing, budget en planning moeilijk haalbaar is, dan kan een spitsstrook over het volledige tracé overwogen worden. Maar we wachten eerst het resultaat van de studie af en deze moet vooral leiden tot een strak pad naar een structurele verbetering van de verkeerssituatie op de snelweg. Eén ding is zeker: in 2029 moet de spade in de grond”, zegt Thomas Buys.
Lang wachten op een eerste spade in de grond is het ook voor de multimodale ontsluiting van de regio en de havens. Tegelijk wordt de toestand van verschillende bruggen en sluizen op de Brugse Ringvaart er niet beter op. Investeringen in het Kanaal Gent-Oostende en de Brugse Ringvaart zijn broodnodig. Voka West-Vlaanderen wijst op de vele voorbereidende studies (zoals projectstudie Plassendale-Nevele en Stadsvaart) en het GIP en vraagt dat deze vertaald worden in echte realisaties op het terrein.
“De voorziene werven en vervangingen moeten vooruit, want ze raken zowel aan het goederenvervoer via de waterwegen als aan de lokale mobiliteitsproblematieken. Er zijn nu meerdere studies opgestart en middelen voorzien voor bijkomende studies. Wanneer zullen deze eindelijk leiden tot een verschil op het terrein? Hoe lang kan dit zo duren?”, vraagt Vanneste zich af.
Tot slot: belastingen op ondernemen verhogen is niet aan de orde
Voka West-Vlaanderen stelt vast dat bij verschillende lokale besturen de fiscale last richting ondernemingen verschuift. In regio Brugge gebeurt dit alvast in de provinciehoofdstad. Onder meer via een stijging van de belasting op het verstrekken van logies, het betalend maken van aanvragen voor een omgevingsvergunning en ook via heffingen op de bedrijfsoppervlakte. Zo keurde de gemeenteraad eind november een nieuw belastingreglement goed op het economisch gebruik van bedrijfsruimten. Daardoor verdwijnt de vroegere vrijstelling tot 2.000 m² (zoals voorzien in het oude reglement) en worden bedrijven voortaan al vanaf meer dan 500 m² bedrijfsruimte geconfronteerd met een bijkomende kost.
“We begrijpen dat lokale besturen financieel onder druk staan. Maar wanneer men extra inkomsten vooral bij bedrijven gaat zoeken, dreigt men het omgekeerde effect te bereiken. Het ondernemingsklimaat wordt minder aantrekkelijk, waardoor investeringen en bijkomende jobs misschien uitblijven. Dat vertaalt zich dan finaal in een negatieve impact op de inkomsten van de stadskas. Ondernemingen hebben die middelen net nodig om te automatiseren, te verduurzamen en competitief te blijven”, stelt Thomas Buys. “Nu ondernemingen door onzekerheid en kostenstijgingen onder druk staan, is dit helemaal niet het moment om extra lasten op te leggen. Neem nu de situatie van de Brugse hoteliers bijvoorbeeld: ze hebben er al een moeilijk jaar op zitten, er wordt een federale btw-verdubbeling ingevoerd en nu zal de stedelijke taks op verblijfstoeristen nog eens stijgen. Net terwijl het nieuwe bestuur meer wilde inzetten op verblijfstoerisme. We betreuren dit en roepen daarom een halt toe aan alle creatieve verhogingen van lasten op ondernemen, waar ook in onze regio”, besluit Xavier Vanneste.
