Sinds het begin van dit jaar dragen mijn Standpunten titels die op het eerste gezicht misschien wat dramatisch lijken: “Turbulentie dwingt tot renaissance”, “Stoïcijns door 2026”, “De tirannie van het compromis” en recent nog “Een nieuwe lente”. Achteraf bekeken lijken ze vooral een kroniek van de actualiteit.
Want alsof de wereld het tempo van de nieuwsfeiten zelf nog wat wilde opvoeren, kregen we er begin deze maand alweer een crisis bovenop. Crisis nr. weet-ik-veel… De bombardementen op Iran hebben het Midden-Oosten in een nieuwe oorlogsdynamiek geduwd, met ook onmiddellijke gevolgen voor de Golfregio. De markten reageerden voorspelbaar: olieprijzen schoten omhoog, logistieke ketens worden nerveus en bedrijven overal ter wereld maken opnieuw hun berekeningen.
Voor ondernemers voelt het soms alsof elke maand een nieuwe onzekerheid meebrengt: geopolitiek, energieprijzen, handelsroutes, grondstoffen, verkiezingen, rente. De eerste weken van 2026 bevatten op dat vlak meer turbulentie dan sommige volledige decennia.
Toch loont het om door die turbulentie heen nuchter te blijven kijken. De feiten vandaag zijn niet dezelfde als tijdens de energiecrisis van 2022. De olie- en gasvoorraden zijn ruimer, de energiemarkten zijn beter voorbereid en Europa heeft - soms tegen wil en dank - lessen getrokken uit eerdere schokken.
Dat betekent niet dat er geen risico’s zijn. Integendeel. Voor energie-intensieve industrieën in Europa, die al langer onder druk staan, kan elke geopolitieke schok de concurrentiekloof met andere regio’s verder vergroten. Wat voor consumenten misschien een verteerbare prijsschommeling blijft, kan voor bepaalde sectoren het verschil maken tussen investeren of afbouwen.
Turbulentie kan verlammend werken. Maar ze kan ook het moment zijn waarop duidelijk wordt wat echt moet gebeuren.
Bert Mons, Gedelegeerd bestuurder
Daar raakt de actualiteit aan een tweede spanningsveld: dat van het beleid. In tijden van onzekerheid verwachten burgers en ondernemers vooral 2 dingen van hun politieke leiders: koelbloedigheid en duidelijkheid. Niet elke schok vraagt onmiddellijke compensaties, subsidies of noodmaatregelen. Zeker niet in een land waar de budgettaire ruimte al bijzonder krap is. De reflex om elke dreiging meteen te beantwoorden met nieuwe uitgaven is begrijpelijk, maar gevaarlijk. Wie structurele problemen met tijdelijke pleisters probeert op te lossen, schuift de echte keuzes alleen maar verder voor zich uit. En daar komen we opnieuw bij die eerdere Standpunttitels.
Voor ondernemers blijft de boodschap in essentie dezelfde: kalm blijven, het hoofd koel houden en stoïcijns ondernemen. Bedrijven hebben geen controle over geopolitiek of energieprijzen, maar wel over hun eigen veerkracht, strategie en aanpassingsvermogen.
Voor politici ligt de opdracht anders. Daar volstaat stoïcisme niet. Daar is doortastendheid nodig. En soms ook de moed om het compromis niet langer als hoogste doel te beschouwen. Niet elke beslissing kan eindeloos afgezwakt worden tot iedereen zich er een beetje in herkent. De realiteit - geopolitiek, economisch en budgettair - laat dat simpelweg niet meer toe.
De paradox van deze tijd is dat de externe druk tegelijk ook een kans creëert. Net omdat de uitdagingen zo groot zijn, groeit de nood om over partijgrenzen heen tot duidelijke keuzes te komen. Niet uit politieke elegantie, maar uit pure noodzaak. Misschien is dat uiteindelijk de rode draad door dit woelige begin van 2026. Turbulentie kan verlammend werken. Maar ze kan ook het moment zijn waarop duidelijk wordt wat echt moet gebeuren. En net daar begint de mogelijkheid van een renaissance.
