De snelle elektrificatie van industrie, mobiliteit en gebouwen zet het West- Vlaamse, en bij uitbreiding Vlaamse, elektriciteitsnet zwaar onder druk. Netcongestie, het gebrek aan beschikbare netcapaciteit, remt vandaag investeringen en economische groei. Steeds meer bedrijven belanden in de wachtrij voor een aansluiting, waardoor projecten worden uitgesteld.
In West-Vlaanderen kunnen tientallen projecten vandaag niet meer klassiek aangesloten worden, in Vlaanderen honderden, en dat terwijl zich duizenden projecten in een aansluitfile bevinden. Zonder ingrijpen riskeert Vlaanderen toestanden zoals in Nederland, waar meer dan 12.000 bedrijven in de wachtrij staan en soms wel jaren moeten wachten.
Een gecoördineerde aanpak is noodzakelijk. De Vlaamse overheid en regulator moeten dringend een prioriteringskader ontwikkelen dat schaarse netcapaciteit maatschappelijk en economisch verantwoord toewijst. Dat betekent afstappen van het klassieke ‘first come, first served’ en kiezen voor een systeem dat projecten met de grootste economisch-maatschappelijke waarde voorrang geeft. Vanuit Voka zien we 4 prioritaire werven waarop gezamenlijk ingezet moet worden:
- Versnelde netuitbreiding en slimme ruimtelijke planning: massale investeringen in netversterking met focus op midden- en hoogspanning zijn essentieel om de verwachte verdubbeling van het stroomverbruik tegen 2050 aan te kunnen. De Vlaamse Regering moet zorgen voor een tijdige realisatie van het Ventilus-project, gekoppeld aan een billijk compensatiekader voor betrokken ondernemingen. Daarnaast moeten vergunningen sneller verlopen via ‘fast lanes’, en nieuwe energie-intensieve projecten zoals datacenters moeten worden gepland op locaties waar netcapaciteit beschikbaar is. Industrieclusters en havens verdienen prioritaire bescherming voor industriële afname.
- Strenger wachtrijbeheer: alleen realistische en uitvoeringsklare projecten mogen nog plaats innemen in de wachtrij. Speculatieve of onrijpe aanvragen moeten worden geweerd of periodiek geschrapt. Dat maakt de wachtrij betrouwbaarder en versnelt de aansluiting van effectieve projecten.
- Prioritering via ‘swimming lanes’: beschikbare capaciteit moet verdeeld worden per categorie (industrie, hernieuwbare energie, batterijen, e-mobiliteit,…). Zo worden strategische projecten beschermd en wordt de toewijzing transparanter en evenwichtiger.
- Maximale flexibiliteit: op korte termijn moet het bestaande net slimmer benut worden. Flexibiliteit van bedrijven, zoals verbruiksverschuiving op piekmomenten, moet gestimuleerd worden. Flexibele of gedeelde aansluitingen, naar Nederlands model, kunnen extra ruimte creëren. Tariefprikkels moeten flexibiliteit stimuleren.
Netcongestie bedreigt de Vlaamse groeien klimaatambities. Een modern regelgevend kader, efficiënter wachtrijbeheer en duidelijke prioriteiten zijn noodzakelijk. Een cruciale volgende stap is het opstellen van een decretaal afwegingskader om voorrangsregels in te voeren. De Vlaamse Nutsregulator moet onmiddellijk wachtrijbeheer toelaten voor netbeheerders. Overheid, regulator, netbeheerders en bedrijven moeten samen optreden om netcongestie om te vormen van een rem naar een hefboom voor duurzame economische ontwikkeling.
Wordt jouw onderneming geconfronteerd met netcongestie, of heb je hierover vragen? Contacteer Frederik Delodder via frederik.delodder@voka.be
