Een stof die je zelf niet gebruikt en die toch in je bedrijfsafvalwater opduikt? Dat kan met 1,2,4-triazool. De stof staat steeds nadrukkelijker op de radar van overheden en waterbeheerders. Zeker voor bedrijven die lozen in gebieden die belangrijk zijn voor de drinkwaterproductie, is het een thema om op te volgen. Maar wat is 1,2,4-triazool precies? Hoe kan het in je afvalwater terechtkomen? En vooral: wat kan je vandaag al doen?
Een kleine molecule met een grote uitdaging
1,2,4-triazool is een chemische verbinding die kan ontstaan als afbraakproduct van triazoolhoudende stoffen. Triazoolverbindingen worden al sinds de jaren 1970 op grote schaal gebruikt, onder meer door hun effectiviteit tegen schimmels. Je vindt ze bijvoorbeeld terug in gewasbeschermingsmiddelen en als chemische bouwsteen in de geneesmiddelenindustrie.
Via verschillende routes kunnen triazoolhoudende stoffen of 1,2,4-triazool zelf in het oppervlaktewater terechtkomen. Denk aan industriële lozingen en afvalwater, maar ook aan de verspreiding en afspoeling van gewasbeschermingsmiddelen. En daar zit meteen een belangrijke uitdaging: 1,2,4-triazool is zeer persistent. De stof breekt moeilijk af en laat zich ook niet eenvoudig verwijderen met klassieke waterzuiveringstechnieken.
Waarom staat 1,2,4-triazool nu in de kijker?
Door gerichtere monitoring krijgen we steeds beter zicht op de samenstelling van oppervlakte-en drinkwater. Zo werden begin 2024 verhoogde concentraties 1,2,4-triazool gemeten in het drinkwater van verschillende West-Vlaamse waterproductiecentra. Daarop verleende Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns eind 2024 een tijdelijke afwijking van de drinkwaternorm voor de betrokken drinkwaterproducenten.
Geen algemene lozingsnorm, wel aandacht in vergunningen
Vandaag bestaat er voor 1,2,4-triazool geen algemene of sectorale VLAREM-lozingsnorm. Toch kan de stof relevant zijn voor je omgevingsvergunning. We stellen vast dat de overheid bij bepaalde bedrijven een specifieke lozingsnorm als bijzondere voorwaarde oplegt. Daarbij ligt de focus vooral op bedrijfslozingen in gebieden belangrijk voor onze drinkwaterproductie. Ook op beleidsniveau beweegt er veel. In mei 2026 werd het Strategisch Plan Waterbevoorrading goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Dat vormt onder meer de basis voor de beleidsaanpak van niet-genormeerde probleemstoffen die steeds vaker in ons drinkwater worden aangetroffen.
Is 1,2,4-triazool aanwezig in mijn bedrijfsafvalwater?
Dat achterhalen is minder eenvoudig dan het lijkt. 1,2,4-triazool kan ontstaan als afbraakproduct uit andere chemische verbindingen die je tijdens het productieproces gebruikt. Een klassieke inventaris van de gebruikte hulpstoffen vertelt dus niet altijd het volledige verhaal. Ook als je zelf geen triazoolhoudende producten gebruikt, kan de stof in je afvalwater terechtkomen.
Een voedingsverwerkend bedrijf kan bijvoorbeeld grondstoffen verwerken die eerder met triazoolhoudende gewasbeschermingsmiddelen werden behandeld. Hetzelfde geldt voor een bedrijf dat behandeld hout verwerkt. Via het productieproces kunnen deze stoffen alsnog in het proceswater belanden.
Maar ook het omgekeerde geldt. Meet je een lage concentratie 1,2,4-triazool in je afvalwater? Dan ligt de oorzaak niet noodzakelijk binnen je eigen productieproces. De stof kan bijvoorbeeld al aanwezig zijn in het water dat je gebruikt. Net daarom is interpretatie minstens zo belangrijk als de meting zelf.
Wanneer is het relevant voor jouw bedrijf?
Niet elk bedrijf hoeft morgen 1,2,4-triazool te laten analyseren. De relevantie hangt af van je locatie, activiteiten, grond- en hulpstoffen en afvalwaterstromen. Een paar vragen helpen om een eerste inschatting te maken:
- Waar loost je bedrijf? Ligt je bedrijf in een gebied dat belangrijk is voor de drinkwaterproductie, dan is een extra analyse aangewezen.
- Welke stoffen komen je bedrijf binnen? Kijk verder dan producten die rechtstreeks 1,2,4-triazool bevatten. Ook grondstoffen of producten die eerder met triazoolhoudende stoffen behandeld werden, kunnen een rol spelen.
- Welke waterstromen verlaten je bedrijf? Door proces-, reinigings- en andere afvalwaterstromen afzonderlijk te bekijken, krijg je beter zicht op mogelijke bronnen.
- Wat staat in je vergunning? Ga na welke lozingsparameters en bijzondere voorwaarden vandaag gelden en of die nog aansluiten bij je actuele processen.
Goed voorbereid op je volgende vergunning
1,2,4-triazool toont hoe snel de aandacht voor bepaalde stoffen in water kan evolueren. Voor bedrijven betekent dit niet dat elke gemeten concentratie onmiddellijk een probleem vormt. Wel wordt het steeds belangrijker om te weten welke stoffen je bedrijf binnenkomen, welke stoffen tijdens je processen kunnen ontstaan en wat uiteindelijk je bedrijf verlaat. Met dat inzicht kan je mogelijke bronnen gericht aanpakken, tijdig bijsturen en beter voorbereid starten aan een vergunningsprocedure of een evaluatie van een bestaande vergunning.
Danny Wiels
