Hoopvol nieuws. Ons land lijkt eindelijk bereid om ernstige keuzes te maken over zijn energiebeleid. Dat is geen overbodige luxe. Terwijl ondernemingen vandaag botsen op torenhoge energiekosten, geopolitieke onzekerheid én een elektriciteitsnet dat letterlijk dichtslibt, groeit stilaan het besef dat een toekomstgerichte energiestrategie geen keuze meer is, maar een absolute noodzaak.
Dat laatste voelen bedrijven vandaag bijzonder hard. De problematiek van de netcongestie is uitgegroeid tot een van de grootste economische risico’s voor Vlaanderen. Meer dan 1.800 ondernemingen wachten momenteel op een aansluiting of uitbreiding van capaciteit. Investeringen worden uitgesteld, verduurzamingsplannen geblokkeerd en economische groei afgeremd. Voka trok hierover al eerder aan de alarmbel met een gerichte paper en concrete voorstellen. Want zonder performante netinfrastructuur dreigt de noodzakelijke elektrificatie van onze economie vast te lopen nog voor ze goed en wel begonnen is.
Er zijn gelukkig ook signalen van beweging. De Vlaamse Nutsregulator gaf groen licht voor meer flexibiliteit via het principe van “Fall-Back Flex”, waardoor honderden projecten alsnog aangesloten kunnen worden. Daarnaast groeit het besef dat we duidelijke prioriteiten moeten bepalen in de verdeling van schaarse netcapaciteit. Voor Voka is daarbij één principe essentieel: strategische industriële projecten die bijdragen aan economische activiteit én verduurzaming moeten voorrang krijgen. Een slim prioriteitenkader dringt zich op. Vandaag krijgen huishoudelijke aansluitingen automatisch voorrang, terwijl bedrijven die willen investeren in verduurzaming vaak jarenlang moeten wachten. Dat dreigt onze competitiviteit rechtstreeks te ondergraven. Voka pleit daarom voor zogenaamde “swimming lanes”: vooraf gereserveerde capaciteit voor verschillende types projecten, zodat niet één categorie alle beschikbare ruimte inneemt. Industriële projecten, essentiële diensten en congestieverzachtende investeringen moeten daarbij absolute prioriteit krijgen. Maar netcongestie oplossen alleen volstaat niet. België heeft nood aan een coherente langetermijnvisie op energie. En ook daar lijken de kaarten eindelijk in beweging te komen.
Een toekomstgerichte energiestrategie is geen keuze meer, maar een absolute noodzaak.
Bert Mons, Gedelegeerd bestuurder
De federale regering onderzoekt vandaag de mogelijke overname van de nucleaire activiteiten van ENGIE, inclusief de optie om bestaande kerncentrales langer open te houden. Tegelijk winnen nieuwe technologieën zoals Small Modular Reactors – kleinere, flexibele kernreactoren – snel aan belang. Vlaanderen heeft daarvoor inmiddels een SMR-alliantie opgericht waarin industrie, kennisinstellingen en overheid samenwerken. Ook Voka neemt daarin actief verantwoordelijkheid op.
Dat zijn belangrijke stappen. Niet omdat kernenergie alle antwoorden biedt, maar omdat ze deel moet uitmaken van een realistische energiemix. Hernieuwbare energie blijft essentieel, maar heeft nood aan stabiele en betrouwbare aanvulling. Zeker in een industriële regio als Vlaanderen, waar energie-intensieve bedrijven nood hebben aan betaalbare en continue stroomvoorziening. Bovendien moeten bij een eventuele verlenging van kerncentrales ook langetermijncontracten met de industrie mogelijk blijven. Betaalbare energie is immers geen detail, maar een basisvoorwaarde voor industriële verankering.
Ook de investeringen in onze energie-infrastructuur moeten dringend versnellen. Projecten zoals Ventilus en Boucle du Hainaut zijn cruciaal om de backbone van het elektriciteitsnet te versterken. Daarnaast verdienen transformatorstations en lokale netversterkingen absolute prioriteit. Zonder die investeringen blijft elke ambitie rond elektrificatie theoretisch.
Voor Voka is de conclusie helder: we hebben dringend nood aan een interfederale energiestrategie die keuzes durft maken over productie, infrastructuur én bevoorradingszekerheid. Een strategie die investeringen mogelijk maakt, ondernemingen perspectief biedt en de competitiviteit van onze economie veiligstelt.
De energietransitie zal alleen slagen als iedereen mee verantwoordelijkheid neemt: overheden, regulatoren, netbeheerders, bedrijven én consumenten. Maar daarvoor moeten we vandaag wel de juiste fundamenten leggen.
Laat dat misschien net het hoopvolle nieuws zijn: dat één werf eindelijk op koers raakt, nu de andere nog.
