De unieke potten van Atelier Vierkant - “We willen de beste ter wereld zijn”

Atelier Vierkant: een bijzondere naam toch wel die je niet meteen associeert met het vooral afgeronde product dat jullie in de markt zetten. Vanwaar die ingeving?

Ward Janssens: “Daarvoor moet je terug naar de start, 35 jaar geleden. Onze vader en moeder zijn toen begonnen met een kleine zaak in potterie. Het eerste product was een vierkanten aarden potje waarin je kleine bloemetjes kon planten (haalt er een eerste exemplaar bij). De naam was meteen gevonden.”

Een oude wijsheid zegt dat je ofwel als ondernemer wordt geboren ofwel later via een onblusbare passie tot het ondernemerschap wordt geroepen. Hoe verliep dat hier?

“Onze vader – nu 77 en nog deels actief – kreeg van zijn leraars de raad mee om hogere studies aan te vatten, ook al was dat omwille van de gezinssituatie thuis geen evidentie. Onze moeder, een Brugse, kwam uit een architectenfamilie en kreeg dus de zin voor creativiteit en alles wat met design te maken heeft grotendeels van thuis uit mee. Haar vader en mijn grootvader, Jozef Lantsoght, heeft echt wel iets betekend in de wereld van architecten. Hij tekende onder meer het Brugse ziekenhuis en de omgeving aan het Brugse station. Het is die combinatie die gezorgd heeft voor de oprichting van Atelier Vierkant: de droom van mijn vader om ondernemer te worden in plaats van zijn tijd te slijten in de sociale sector, en de creatieve zin van mijn moeder. Al was het dan een roeping op latere leeftijd. Onze ouders stelden zich van meet af aan de vraag die elke ondernemer zich moet stellen: hoe kunnen we zorgen voor meerwaarde? Alles begon in het atelier thuis in Assebroek. Ambachtelijk, en dat aspect is tot op vandaag ook gebleven. Het ondernemerschap van mijn ouders begon met een gemeenschappelijke passie, maar ook met veel trial-and-error. Vooral error (lacht). Maar kijk, hier staan we nu met 3 broers die de zaak nog permanent verder aan het uitbouwen zijn.”

Niet evident om met 3 broers samen te werken?

“De buitenwereld kan dat misschien moeilijk geloven, maar wij komen wonderwel overeen. We lopen elkaar ook niet voor de voeten. Elk heeft zijn eigen afgelijnde opdracht. Bert is bezig met alles wat te maken heeft met techniek en productie in het atelier. Dries staat in voor de sales. Ikzelf ben dagdagelijks bezig met de productie en organisatie van een bedrijf dat inmiddels goed is voor 20 miljoen euro omzet en 75 medewerkers telt. ”

Jullie waren kennelijk voorbestemd om in de voetsporen te lopen van de ouders?

“Ik hoor het woord voorbestemd niet graag. Alles is hier natuurlijk gegroeid, vanzelf als het ware. Je mag niet vergeten: we zijn thuis opgegroeid met klei en keramiek. Die belangstelling werd thuis alsmaar meer gecultiveerd. Als ik het over mijn vader heb, dan moet ik spreken over een ideeënfabriek, een creatieve molen die 16 tot 17 uur per dag blijft draaien. Neem daar nog eens het buikgevoel van mijn moeder bij, en je beseft helemaal in welke context we zijn grootgebracht. Toch hebben we elk ook iets anders uitgeprobeerd. Zelf was ik enkele jaren actief bij Unizo West-Vlaanderen. Bert zocht het aanvankelijk in Spanje en Dries gaf lessen Italiaans en Frans in het avondonderwijs. Maar op een bepaald moment hebben we ingezien welke enorme opportuniteit op ons lag te wachten. We voelden bijna synchroon een grote drang om in te stappen.”

En wat als er in de toekomst iemand wil uitstappen?

“Daar hebben we duidelijke afspraken over op papier gezet. In ons familiecharter is nagedacht over alle mogelijke scenario’s. Natuurlijk zijn er al eens discussies. Maar één zaak staat altijd voorop: de continuïteit en het belang van het bedrijf moet altijd vooropstaan, daar wordt niet aan getornd. Een raad van bestuur – met ook 4 ervaren ondernemers aan boord – helpt de koers en de vaart op lange termijn uitzetten.”

Zou u zo’n raad van bestuur met externen aanraden aan andere familiebedrijven?

“Zeker. In het traject van een kmo moet je altijd beslissingen nemen over tal van zaken. Wij zijn dagdagelijks bezig met het operationele. Een buitenstaander ziet bepaalde zaken duidelijker. Als er keuzes gemaakt moeten worden, dan is die raad van derden goud waard. Wij hebben gezamenlijk de keuze gemaakt dat er maar één optie is: in onze sector aan de kop van het peloton rijden, niets meer niets minder. Maar ik zal ook niet verhelen dat die adviezen van derde bestuurders ook soms hard binnenkomen. Daar moet je leren mee leven. We leven als ondernemers ook om te leren.”

De betreurde Willy Naessens zei dat één wijsheid altijd overeind blijft: ‘Je moet als ondernemer niet kakelen, maar eieren leggen’.

“Het zal u misschien verbazen, maar harde sales is nooit onze prioriteit geweest. Wij zijn eerder productiegedreven, maar dan wel met een bepaalde insteek: de beste ter wereld zijn. Ik denk te mogen zeggen dat we dat ook zijn. Inzake prijs-kwaliteit zijn we niet te kloppen. Onze referentielijst en de continue vraag van over de hele wereld naar onze producten bewijzen dat ook. 90% van ons aanbod vertrekt naar een of ander land in de wereld. Al moet ik er natuurlijk bij vertellen dat de meer kapitaalkrachtige landen absoluut de bovenhand nemen. Ik denk dat de natuurlijke uitstraling van ons product daarbij een doorslaggevende factor is. Iedereen heeft de mond vol van duurzaamheid. Onze potten in klei spelen daar perfect op in. Ze zijn een verlengstuk van de natuur: authentiek, je ziet wat je ziet, het is geen kunststof. Alles wordt nog ambachtelijk en met passie gemaakt in ons atelier in Oostende. Mensen zijn verbaasd als ze onze site bezoeken en zien dat er nog met de handen gewerkt wordt aan elk product. Wat wij doen met klei, dat doet niemand ons na.”

Voelen jullie de impact van wat er momenteel gaande is in de wereld?

“Ik zou liegen mocht ik neen zeggen. Er is altijd een bepaald effect. We voelen dat er momenteel een eerder afwachtende houding wordt aangenomen aan de order intake. Of anders gezegd: het aantal impulsaankopen vermindert wel. Maar onze klanten denken toch vooral ook op de lange termijn en ons aanbod omvat producten die je koopt voor tientallen jaren ver. Om het concreet te maken: de bestellingen vanuit de Verenigde Staten – een belangrijke markt voor ons – zijn helemaal niet verminderd. Hetzelfde kan nu even niet gezegd worden vanuit Dubai.”

U bent net terug van het Salone del Mobile in Milaan, dé hoogmis voor alles wat design en aankleding is. Uw indruk dit jaar?

“Je moet daar gewoon zijn als je een topproduct in huis hebt. Architecten van over de hele wereld lopen er rond. Dit jaar kwamen 400.000 bezoekers zich melden. U heeft het terecht over een hoogmis."

Kan je dan ook de concrete resultaten meten na dergelijke beurs?

“Ik zei het al: harde sales is niet meteen aan ons besteed. Wij staan daar niet met een orderboekje in de hand bestellingen te noteren; dat is onze stijl niet. In Milaan willen we elke keer een zaadje planten op een goede bodem. Elke keer proberen we ook innovatief te zijn, al is ons product in principe tijdloos.”

Reizen betekent ook reizen om te leren. Wat heeft u in Milaan geleerd wat u nog niet meteen wist?

“Je komt als bedrijf naar Milaan om nieuwe contacten te leggen en om bestaande te onderhouden. Je leert uiteraard veel bij over de markt door met andere ondernemers te praten. België is een klein landje, maar op het vlak van design en outdoor furniture zijn we top. Ik stond er bijvoorbeeld ook letterlijk te praten met een collega-bedrijf uit onze onmiddellijke omgeving. Daarnaast is het ook altijd fijn om op het eerste of laatste uur van zo’n beursdag eens door de gangen te lopen om te zien of er iets moois tussen staat dat je ook thuis wil.”

Schuilen daar ook geen conculega’s waar u eventueel zou kunnen mee samenwerken?

“Natuurlijk is het aanbod groot. Maar er is niemand die zoals wij ook op dergelijke wijze met keramiek bezig is. Ons DNA is ook moeilijk te matchen met het DNA van een ander bedrijf. We zijn uniek, al zullen we ook nooit naast onze schoenen lopen. Ik vind dat we geen concurrentie hebben. Dat is tenminste wat onze klanten ons ook komen vertellen. Daar mogen we toch ook best fier op zijn.”

Hoe gaan jullie om met kopieën?

“Er wordt redelijk veel gekopieerd, maar onze klanten merken het verschil en willen geen namaak. We maken ons dus geen zorgen, zolang we het verschil maken in de markt. We zijn qua design elke keer meer dan één stap vooruit. ‘Het beste product moet nog altijd gemaakt worden’: die boodschap hebben we meegekregen van onze vader. Of anders gezegd: je moet de lat permanent hoger en hoger leggen, grenzen verleggen, zoeken naar nieuwe toepassingen of andere textuur. In huis hebben we een team van een 5-tal mensen dat elke keer het du jamais vu-gevoel wil creëren en daar ook elke keer in slaagt.”

Dit is een indrukwekkend bedrijf, maar in West-Vlaanderen is de naam misschien niet zo bekend.

“In de designwereld kent iedereen die ons moet kennen Atelier Vierkant als een topper. Bij het grote publiek, waarop u zinspeelt, ligt dat inderdaad anders. Naar de buitenwereld toe springen we heel bedachtzaam om met ons DNA. Dit is ons kindje dat nog altijd aan het groeien is richting volwassenheid. En net zoals in de opvoeding, gooi je zo’n kindje niet voor de leeuwen. Voor ons draait alles rond het afleveren van een product van het allerhoogste niveau, en verder blijven investeren. Van daaruit kunnen we een ander cliënteel beter bedienen. Ook in Oostende staat iets op til. Dit jaar komt er op ons terrein nog één vijfde capaciteit bij, en dan zijn we helemaal tegen de muren opgegroeid.”

www.ateliervierkant.com